I. Cywilizacja Indusu a mity indyjskie Mówiąc o wielkich cywilizacjach starożytności, najczęściej ma się na myśli Egipt, Sumer czy Grecję, jako że rozwijały się one stosunkowo niedaleko, jeśli porównać inne wielkie i prastare centra cywilizacyjne, takie jak Chiny, Indie lub Amerykę przedkolumbijską. Warto jednak pamiętać, że jedną z największych cywilizacji stworzyły ludy zamieszkujące subkontynent indyjski. Mowa oczywiście o tzw. cywilizacji Harappy lub wedle drugiej nazwy – cywilizacji Doliny Indusu rozwijającej się od III tys. p.n.e., w tym samym zatem czasie, co kultury w Mezopotamii (Sumer, Akad etc.) i Egipcie, a zajmującej obszar większy niż obie wymienione razem wzięte! (Dziś w

Żyjemy w Europie, to jasne. Wiemy też, że nazwa naszego kontynenty pochodzi od imienia fenickiej (?) księżniczki, uprowadzonej przez boga Zeusa na ląd Krety. Tyle, że cały ten mit nie jest odosobniony, jak zwykliśmy sądzić i ma swój określony kontekst. Więcej o tym – w posumowaniu. Teraz musimy zacząć „od samego początku”, to jest od rodu Europy, i niestety wdać się w historię dość rozgałęzioną, ale fascynującą. Posiłkować się przy tym będziemy swego rodzaju mitologiczną chronologią względną, a także spróbujemy odnieść mity do danych historycznych (co zresztą jest, lojalnie należy uprzedzić, zabiegiem wielce ryzykownym). Prapradziadami Europy byli Mela (co znaczy

(Stary tekst, drukowany w Czwartym Wymiarze, trochę jedynie poprawiony) Gdy dziś zachodzimy do teatru, śledzimy sceniczne sytuacje, zachowania bohaterów, ani nam w głowie, że uczestniczymy w rytuale! A przecież źródła teatru biją właśnie w starych obrzędach. W świecie, gdzie nie było tak mocnych rozgraniczeń na sacrum i profanum rodziła się specyficzna forma niegdyś związana z ceremoniami religijnymi, która ustawicznie się przekształcając i zatracając z czasem aspekty „świętości”, wyewoluowała w końcu w coś, co zwiemy teatrem… Wiemy może, że stało się to w Grecji, ale przecież i Grecy byli czyimiś dziedzicami, kulturowo rzecz ujmując – Egipcjan, Sumerów, Hetytów, a zresztą teatr

(Kolejny tekst z cyklu „królewskiego”, jeden z trzech, również zamieszczony niegdyś na łamach „Nie z tej Ziemi” lub „Czwartego Wymiaru”) Niby to znana rzecz, przynajmniej od czasów publikacji Złotej Gałęzi Frazera, że król w archaicznych czasach uważany był za przedstawiciela boga na ziemi, ale czy rzeczywiście ta sucha informacja jest w stanie poruszyć naszą wyobraźnię tak, by zrozumieć, czym naprawdę było to przeświadczenie, jak budowało się w ciągu lat i jakie są do dziś dnia konsekwencje w kulturze? Wciąż przecież opowiadamy naszym dzieciom bajki o królewiczach, a sami znamy nieprzemijające historie o królu Arturze i rycerzach Okrągłego Stołu albo o

(Tekst z cyklu „królewskiego”. Jeden z pierwszych moich tekstów – drukowany zresztą w 2000 roku w 7 i 8 n. w periodyku „Czwarty Wymiar”; w skali ludzkiego życia również „dawno, dawno temu… Został nieco uzupełniony). Będzie to opowieść o najstarszych królach i naprawdę można by zacząć „dawno, dawno temu…. zaś z pomroków „dawnego” wyłaniają się niewyraźne sylwetki pierwszych królów – „Świętych Królów”. Będzie to też opowieść stanowiąca zapewne smakowity kąsek dla feministek – albowiem jak się wydaje, pierwsi królowie swą władzę otrzymywali z rąk kobiet. Ale po kolei. Otóż w czasach ok. 10-8 tys. lat p.n.e. dokonała się rzecz niezwykła

(Tekst włączony do cyklu, który nazwałam „królewskim”, pozostałe dwa to: Król – święty czy przeklęty? oraz Bogini i święty król) Zastępcy „świętych królów” Mitologia starożytnych ludów może zadziwiać wieloma cechami, dziś dla nas mało znaczącymi, w tym niektórymi właściwościami, jakimi obdarzyła postacie bóstw, herosów, czy półbogów. Mianowicie ich niezwykłą zdolnością do przemian, zmian kształtów, do wcielania się w rozmaite formy, jakby nie starczało jednej, jakby ich moc ją rozsadzała. Trzeba pojąć sposób myślenia starożytnych, aby zrozumieć ich ceremonie i motywy mityczne i być może wielopostaciowość, „hybrydowość”, czy mówiąc innym „językiem” – wielorakość epifanii, są jakby różnymi sposobami na wyrażenie jednej