Symbolika sieci

Nie trzeba zbyt skomplikowanych zabiegów interpretacyjnych, by stwierdzić, że, gdy sieć jako przedmiot ze zwykłego życia przeniósł się w sferę mitu, pełnił w nim taką samą rolę jak w codzienności – tyle, że na poziomie ponadrzeczywistym. Wyłowienie czegoś z wody to najzwyczajniejsza w świecie rzecz, ale gdy wyławia się przedmiot niezwykły: magiczną rybę, skarb, dziwne, boskie zwierzę, to i sama sieć nabiera cech znacznie bardziej subtelnych, metaforycznych, symbolicznych. Nie dzieje się tu nic innego niż… w wierszu. Zwykła rzecz zamienia się w niezwykłą, ot! Magia wyobraźni. Pierwszą zatem intuicyjnie przewidzianą dla sieci „powinnością” jest wyławianie – z głębi wód, pod

Czytaj więcej »

Drzewo Życia w mitach starożytnych

Drzewo Życia to jeden z podstawowych mitologemów wielu kultur świata. Nie jest zatem możliwe opisać go w krótkim szkicu, dlatego też poprzestaniemy na próbie zmierzenia się tylko z jednym aspektem tego motywu – mianowicie z aspektem Drzewa Życia jako drzewa karmiącego. To i tak szeroki temat, a jeszcze, mimo uczynionego zastrzeżenia, parę słów trzeba powiedzieć o najszerszych konotacjach związanych z obrazem mitycznego Drzewa. Drzewo Życia jest związane z tymi opowieściami mitycznymi, które uwypuklają sferyczną budowę kosmosu z jego podstawowymi trzema strefami: niebiosami, światem ziemskim i wreszcie podziemiem, które – wertykalnie rzecz ujmując – odpowiadają konarom, pniowi i korzeniom kosmicznego Drzewa.

Czytaj więcej »

Góra i Byk, Góra Podwójna

(Tekst opublikowany w periodyku „Albo-Albo. Problemy Psychologii i Kultury” kilkanaście lat temu) Autorkę nieodmiennie zdumiewa jak wiele mitycznych wątków i motywów zachowało się w naszej kulturze, choć ich geneza sięga nierzadko tysiące lat wstecz. Góra czy Góry wciąż jeszcze, acz właściwie pozbawione sakralnej otoczki, pozostają potężnym symbolem, obecnym np. w literaturze. Czyż nie z góry Mont Blanc Kordian wygłasza swój przejmujący monolog? A z drugiej strony – czyż nie opowiada się legendy o śpiących we wnętrzu Giewontu rycerzach? Król Artur ma swe wzgórze zwane Cadbury Castle, a nawet powiada się, że żyje w… Etnie na Sycylii, z kolei Fryderyk Rudobrody

Czytaj więcej »

Labirynt – centrum odrodzenia

(Jeden z pierwszych napisanych przeze mnie tekstów, późne lata 80. XX w. Wobec tego pozwoliłam sobie na kilka poprawek i uzupełnień w stosunku do tekstu publikowanego w czasopiśmie „Nie z tej Ziemi” i na portalu racjonalista.pl) Któż nie zna opowieści o dzielnym Greku Tezeuszu, który pokonał straszliwego Minotaura i o królewnie Ariadnie, która podarowała greckiemu wojownikowi kłębek nici, by mógł wyjść z przepastnych czeluści. Obraz ten przenosi nas na tajemniczą wyspę Kretę, do królestwa ojca Ariadny Minosa. To od jego imienia archeolodzy ukuli miano dla kultury, zwanej „minojską”, która kwitła w III i II tys. p.n.e., na długo zanim zawitali

Czytaj więcej »

Symbolika Węża – od Sumeru do mitu edeńskiego

Wąż jest tak potężnym symbolem, pojawiającym się w tak wielu kulturach i pełniącym tak różnorodne role, że oczywiście nie będę w stanie wyczerpać tematu i dokładnie zanalizować wszystkich sposobów jego przejawiania się. Lepiej poprzestać na niewielu przykładach, ale postarać się, by były reprezentatywne i w miarę pierwotne, archaiczne. Równie ważne jak mity są przedstawienia plastyczne. Jeśli zaś idzie o wizerunki węża, to trudno powiedzieć, które są najstarsze, jednak wąż nie wydaje się być symbolem bardzo archaicznym, niewątpliwie częściej i od dawniejszych czasów pojawiają się byk, jeleń, ptaki. Jednym ze starszych przedstawień jest wąż na ceramice z VI tys. p.n.e. z

Czytaj więcej »

Skarb i strażnik skarbu – smoki, mity i symbole

(Artykuł napisany dawno, dawno temu, drukowany bodajże w „Nie z tej Ziemi”) Któż nie lubił w dzieciństwie opowieści o poszukiwaczach skarbów, o ukrytych klejnotach i złocie, któż nie słyszał bajek o smokach i walczących z nimi rycerzach? Ale rzadko zdajemy sobie sprawę, jak dawny rodowód mają takie opowieści, sięgając czasów, gdy mit miał moc tłumaczenia świata. To właśnie w archaicznych mitologiach świata kryją się prawzory baśniowych bohaterów. To z ich skarbca ludzka wyobraźnia wywiodła archetypowe figury P o t w o r a o rozmaitych obliczach i Bohatera, który musiał pokonać Zło. Ludzka fantazja usiłowała przydać ważnym zdarzeniom sens za

Czytaj więcej »