Przy północnej bramie pałacu w Knossos na Krecie widnieje fresk przedstawiający wielkiego czerwonego byka atakującego drzewo oliwne (oczywiście fresk jest odrestaurowany). Malunek ten, jak i inne oglądane w pałacu, pochodzi z dość późnego okresu, z czasów „okupacji” mykeńskiej, ale przecież achajscy Mykeńczycy posługujący się już językiem greckim, wiele zachowali z wcześniejszych wątków minojskich. Kiedy Achajowie tu przybyli – a jak przypuszczają niektórzy archeologowie, nastąpiło to w jakiś czas po wybuchu wulkanu na wyspie Santoryn, która to potężna katastrofa mająca miejsce ok. 1600 r. p.n.e. zniszczyła kwitnącą kulturę minojską i przez wielu badaczy uważana jest za prawzorze Platońskiej Atlantydy – po

Zapewne wszystkim Europejczykom wiadomo, że to pewna fenicka księżniczka z greckiego mitu dała nazwę naszemu kontynentowi, nosiła bowiem imię Europa.  W zamierzchłych czasach została porwana przez Zeusa na Kretę i została matką króla Minosa. Jednak mniej powszechnie wiadomo, że nieraz opatrywano Minosa przydomkiem, który brzmiałAsterios. Z Minosem łączy się oczywiście również powszechnie znana opowieść o Tezeuszu, Ariadnie, labiryncie i pół-byku pół-człowieku Minotaurze. A dodać należy, że „byk Minosa” (a właśnie to znaczy Mino-taur) w greckim piśmiennictwie opatrywany bywał mianem Taurominos, ale też… Asterios. W jednym z mitów dotyczącym  Minosa pojawia się wątek postaci uważanej za króla Krety przed Minosem, a zwanej…

Kwestia postawiona w tytule jest ogromna i oczywiście nie da się jej ująć w krótkim artykule; mnie jednak bardziej zależy na jej postawieniu, by uświadomić sobie, ile jeszcze tajemnic znajdujemy w przeszłości, niźli na rozstrzygnięciu – które zresztą nigdy nie byłoby jednoznaczne. Wszak przywołane w tytule procesy zachodzą nie z osobna, ale razem, w zależności od zachodzących zmian społecznych albo klimatycznych (np. susza wywołuje migracje, a te z kolei – zmiany kulturowe). Jakby nie było, badania nad interesującym mnie okresem historycznym i kręgami kulturowymi (III tys. p.n.e. i pas kultur od Krety minojskiej po Indie północno-zachodnie) trwają i otrzymujemy coraz

Rok 10 000 p.n.e.? O wieków toczą się spory na temat: jak rozwija się ludzka historia? – czy jej rozwój przebiega na zasadach ewolucji, spokojnego i równomiernego przyrostu np. wiedzy, czy też przeciwnie, katastrofy biorą niejako „czynny” udział w losach człowieka i budowanych przez niego cywilizacji. I nie tylko człowieka rzecz jasna; przypominam półżartem, że wszak co do przyczyny zagłady dinozaurów, panuje niemal całkowity konsensus w środowisku badaczy – przyczyną ich wymarcia była katastrofa, uderzenie asteroidy w powierzchnię ziemi. Nikt nie neguje też  katastrofy na morzu Śródziemnym i Czarnym – ostatnie rewelacje o wielkim potopie są chyba znane wszystkim, szczególnie, że

Uwagi wprowadzające O osadnictwie na Krecie sporo już wiadomo, zatem jedynie skrótowo należy przypomnieć, że pierwsze osady powstały tam w okresie neolitu ok. 6000 p.n.e. Stale zamieszkałe było Knossos, potem osady rozprzestrzeniają się w pobliżu. Także w okolicach Archanes nie tak dawno [tekst pisany w latach 90. XX w.] znaleziono dowody na istnienie osadnictwa z tego samego okresu. Osadnicy znali sposób wyrobu cegieł, która to umiejętność niewątpliwie została przywieziona przez przybyszy dobrze znających ten wynalazek – zatem z Mezopotamii, Kanaanu lub z Anatolii; jeszcze domostwo w Vassiliki, tzw. czerwony domek, częściowo wzniesione zostało z cegieł, potem jednak używano jako budulca

Część II. Miasta cywilizacji Indusu w opowieściach mitycznych Motyw Tripuri Mitem zawierającym zapewne echa walk o opanowanie ziem należących do ludu kultury Indusu jest opowieść o zburzeniu Tripuri – potężnego miasta asurów. Zanim przejdziemy do streszczenia tej konkretnej opowieści, dodajmy, że w indyjskiej mitologii rozrzuconych wzmianek o wielkich miastach zachowało się więcej i najpewniej jest to ślad po niezwykłych miastach kultury Indusu. Na przykład ta: istniało piękne miasto zbudowane na platformie pomiędzy niebem i ziemią, zwane Saubha. Jego królem był Hariśćandra („ćandra” znaczy „księżyc”). Król pochodził z dynastii słonecznej (Hari może znaczyć „słońce”), był synem Trisanku, a ojcem Ruhidasy (por.