{"id":1290,"date":"2021-07-03T10:12:19","date_gmt":"2021-07-03T08:12:19","guid":{"rendered":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=1290"},"modified":"2021-08-30T16:46:13","modified_gmt":"2021-08-30T14:46:13","slug":"sambhala-cudowna-kraina-buddyzmu","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=1290","title":{"rendered":"\u015aambhala \u2013 cudowna kraina buddyzmu"},"content":{"rendered":"\n

Je\u015bli b\u0119dziemy przegl\u0105da\u0107 cho\u0107by pobie\u017cnie mity z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, to zauwa\u017camy, \u017ce cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich opisy rozmaitych cudownych krain w rodzaju raju<\/strong>, niebia\u0144skich ogrod\u00f3w<\/strong>, wysp szcz\u0119\u015bliwych <\/strong>i podobnych, zgo\u0142a niezwyk\u0142ych miejsc. Ich powszechno\u015b\u0107 \u015bwiadczy, \u017ce dotykaj\u0105 wa\u017cnego dla ludzi problemu \u2013 w nich bowiem wyra\u017ca si\u0119 ustawiczna t\u0119sknota za lepszym \u015bwiatem, gdzie nie by\u0142oby trosk, chor\u00f3b ani b\u00f3lu, tylko harmonia dope\u0142niana przez pi\u0119kny krajobraz, niezwyk\u0142e i \u0142agodne zwierz\u0119ta, czy te\u017c czarowne budowle z kunsztownie zdobionymi komnatami. I cho\u0107 mo\u017cna we wszystkich takich opowie\u015bciach znale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny rdze\u0144, to jednak r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 one mi\u0119dzy sob\u0105 o tyle, o ile zale\u017cne s\u0105 od systemu wierze\u0144 spo\u0142eczno\u015bci, w kt\u00f3rej s\u0105 opowiadane.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ogr\u00f3d w Edenie, \u017ar\u00f3d\u0142o \u017cycia. J. Delumenau, Historia raju<\/strong><\/em>, s. 81<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Znamy z mitologii greckiej motyw p\u00f3l elizejskich i oczywi\u015bcie biblijn\u0105 opowie\u015b\u0107 o Edenie. Ale pewnie mniej ju\u017c nam wiadomo o legendarnych krainach Wschodu, w tym o \u015aambhali. Opowie\u015bci o niej i o podobnych krainach wpisuj\u0105 si\u0119 w og\u00f3lny kontekst \u201ecudownych krain\u201d, ale przecie\u017c nios\u0105 w sobie tre\u015bci typowe tylko dla tej kultury i religii, kt\u00f3ra je do \u017cycia powo\u0142a\u0142a. W przypadku \u015aambhali jest to buddyzm. Oczywi\u015bcie buddyjskie opowie\u015bci o \u015aambhali zawieraj\u0105 w sobie r\u00f3\u017cnorodne w\u0105tki i s\u0105 w pewnej mierze efektem procesu nak\u0142adania si\u0119 na siebie wielu legendarnych narracji, snutych przez tysi\u0105ce lat. Mamy wi\u0119c obraz \u015aambhali jako wyspy szcz\u0119\u015bliwej, albo jako miejsca pe\u0142nego bogactwa, z\u0142ota i drogich kamieni, mamy te\u017c jej opisy, w kt\u00f3rym spe\u0142nia rol\u0119 idealnego, doskonale urz\u0105dzonego kr\u00f3lestwa, mamy wreszcie zwi\u0105zane z ni\u0105 opowiadanie opiewaj\u0105ce ostatni\u0105 walk\u0119 sprawiedliwych przeciw z\u0142ym tego \u015bwiata. Swoi\u015bcie buddyjskim rysem jest powi\u0105zanie tych wszystkich w\u0105tk\u00f3w z buddyjsk\u0105 koncepcj\u0105 doskona\u0142o\u015bci duchowej. Tak wi\u0119c nale\u017cy zaznaczy\u0107, \u017ce mit o \u015aambhali wcale nie jest jeden jedyny, sko\u0144czony i jednorodny. I cho\u0107 najstarsza jego warstwa ginie w pomroce dziej\u00f3w i si\u0119ga by\u0107 mo\u017ce nawet okresu przedaryjskiego (tzw. cywilizacji Doliny Indusu, III i II tys. p.n.e.), to w bardziej znanej ju\u017c formie mit wykszta\u0142ci\u0142 si\u0119 z na\u0142o\u017cenia si\u0119 na siebie co najmniej dw\u00f3ch cykli mitycznych. Jeden zwi\u0105zany by\u0142 z motywem krainy szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, drugi dotyczy\u0142 osoby w\u0142adcy pojawiaj\u0105cego si\u0119 \u201eu ko\u0144ca Czasu\u201d. Ten drugi wi\u0105za\u0142 si\u0119 z koncepcjami degeneracji Czasu i nast\u0119powania po sobie kolejnych, coraz gorszych, epok (jak w mitach greckich i hinduskim nauczaniu o jugach). By\u0107 mo\u017ce pierwszymi buddyjskimi rysami mit \u015aambhali opatrzyli tantrycy ze szko\u0142y Kalaczakry, kt\u00f3rzy swe nauki przynie\u015bli z Indii do Tybetu ok. 1000 r. n.e. W ich uj\u0119ciu sakralny wymiar \u015aambhali wzmacnia jeszcze fakt, \u017ce w tej krainie w\u0142a\u015bnie przechowywane s\u0105 \u015bwi\u0119te ksi\u0119gi Kalaczakry. Ksi\u0119gi te zawieraj\u0105 tajemn\u0105 doktryn\u0119, kt\u00f3ra – jak wierzyli wyznawcy – zosta\u0142a przekazana kr\u00f3lowi \u015bwi\u0119tego kr\u00f3lestwa \u015aambhali przez samego Budd\u0119 Sakjamuniego. Szko\u0142a Kalaczakry wypracowa\u0142a pewn\u0105 sp\u00f3jn\u0105 ca\u0142o\u015b\u0107, swego rodzaju histori\u0119 mistyczn\u0105, kt\u00f3rej rysem szczeg\u00f3lnym jest spos\u00f3b pojmowania postaci Buddy. Tu bowiem nie jest on tylko historycznym ksi\u0119ciem Gotam\u0105 z rodu Sakj\u00f3w, kt\u00f3rego nazwano \u201eBudd\u0105\u201d czyli O\u015bwieconym, Przebudzonym; tu Budda to okre\u015blenie kolejnych osobowych manifestacji wielu Przebudzonych. Jest zatem wielu Budd\u00f3w, dzier\u017c\u0105cych swego rodzaju \u201esztafet\u0119\u201d duchow\u0105 i wpisanych w ci\u0105g sukcesji, kt\u00f3rzy pojawiaj\u0105 si\u0119 na ziemi dla dobra ludzko\u015bci, prowadz\u0105c j\u0105 do wyzwolenia.<\/p>\n\n\n\n

I tak pierwszy Budda to Adibudda, ostatnim za\u015b b\u0119dzie Majtreja. Ale ten \u201epierwszy Budda\u201d jest jednocze\u015bnie odwiecznym bytem i jako taki uto\u017csamiany jest z Budd\u0105 Wajroczan\u0105, kt\u00f3ry obdarzany jest te\u017c mianem … Kalaczakry! To troch\u0119 tak, jak w koncepcji chrze\u015bcija\u0144skiej, widz\u0105cej w Jezusie Chrystusie nie tylko poszczeg\u00f3lnego cz\u0142owieka, ale istot\u0119 od pocz\u0105tku stworzenia egzystuj\u0105c\u0105 u boku Boga Ojca. Ale nigdy nie nale\u017cy zapomina\u0107, \u017ce buddy\u015bci wierz\u0105 w reinkarnacj\u0119, co narzuca specyficzn\u0105 interpretacj\u0119 ich koncepcjom filozoficznym.<\/p>\n\n\n\n

Jak wi\u0119c widzimy, na obraz sukcesji wielu Budd\u00f3w nak\u0142ada si\u0119 wyobra\u017cenie Buddy istniej\u0105cego od pocz\u0105tku Czasu. On w\u0142a\u015bnie moc\u0105 swej kontemplacji stwarza pi\u0119ciu Dhjani Budd\u00f3w, czyli Budd\u00f3w medytacji, kt\u00f3rzy z kolei powo\u0142uj\u0105 do bytu pi\u0119ciu Boddhisattw\u00f3w. Ci za\u015b obdarzeni moc\u0105 kreacyjn\u0105 stwarzaj\u0105 wszystkie \u015bwiaty.<\/p>\n\n\n\n

Wygl\u0105da na to, \u017ce mit o \u015aambhali przecina si\u0119 w\u0142a\u015bnie w uj\u0119ciu szko\u0142y Kalczakry szczeg\u00f3lnie wyra\u017anie z buddyjsk\u0105 tradycj\u0105 pojmowania Czasu, sansary i wyzwolenia \u2013 nirwany. Do tego jeszcze powr\u00f3cimy.<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem pora zapyta\u0107, jak wedle wierze\u0144 wygl\u0105da kraina \u015aambhali i czym naprawd\u0119 jest? Jej nazwa ma podobno znaczy\u0107 \u201eZdr\u00f3j Rado\u015bci\u201d. W podstawowych tekstach lamaizmu zwanych Kand\u017cur i Tend\u017cur, przet\u0142umaczonych z sanskrytu na j\u0119zyk tybeta\u0144ski ok. XI w. n.e. znajduj\u0105 si\u0119 jej do\u015b\u0107 obszerne opisy. Ale to, \u017ce pisemne opisy pochodz\u0105 z tak p\u00f3\u017anego okresu, nie znaczy wcale, \u017ce na d\u0142ugo wcze\u015bniej nie opowiadano sobie o \u201eZdroju Rado\u015bci\u201d. Tradycja ustna jest wszak i w Indiach, i w Tybecie niezwykle \u017cywa do dzi\u015b, du\u017co bardziej ni\u017c u nas; tak, \u017ce nawet po ustaleniu si\u0119 przekazu pisemnego nie zaprzestawano ustnego przekazywania wiedzy, szczeg\u00f3lnie tej uznanej za tajemn\u0105, przeznaczon\u0105 dla wybranych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
\u015aambhala na tybeta\u0144skiej tance. Wk\u0142adka barwna w: M. Sacha-Piek\u0142o, Leksykon. Za\u015bwiaty i krainy mityczne<\/strong><\/em><\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jak ju\u017c nadmieniali\u015bmy wedle jednej z wersji \u015aambhala to cudowna wyspa<\/strong> \u2013 po\u0142o\u017cona daleko na p\u00f3\u0142nocnym morzu. Jak ka\u017cda z takich cudownych wysp jest miejscem wszelkiej rozkoszy. Nie ma tu g\u0142odu, a zbo\u017ce rodzi si\u0119 w wielkiej obfito\u015bci. Nie istnieje n\u0119dza, pe\u0142no tu bowiem z\u0142ota i srebra. Panuje tu harmonia, spok\u00f3j i szcz\u0119\u015bcie. Inna wersja, jak si\u0119 wydaje m\u0142odsza, okre\u015bla po\u0142o\u017cenie krainy nie na wyspie, ale w niedaleko le\u017c\u0105cym od Tybetu, cho\u0107 bli\u017cej nie okre\u015blonym miejscu, le\u017c\u0105cym na p\u00f3\u0142nocy lub p\u00f3\u0142nocnym-zachodzie. Cz\u0119sto twierdzono, \u017ce to gdzie\u015b w Himalajach<\/strong>, kt\u00f3re – w my\u015bl bynajmniej nie geograficznej lokalizacji – le\u017c\u0105 w samym Centrum \u015awiata. Ta himalajska lokalizacja \u0142\u0105czy si\u0119 ju\u017c \u015bci\u015ble z buddyzmem.<\/p>\n\n\n\n

Niezwykle interesuj\u0105ca jest topografia mistyczna \u015aambhali \u2013 opis bowiem tej krainy to nic innego jak opis… pot\u0119\u017cnej mandali! Mandala za\u015b to nic innego tylko imago mundi, jak powiadaj\u0105 religioznawcy, czyli obraz \u015bwiata, odwzorowanie uniwersum. Tybeta\u0144czycy symbolizowali sfer\u0119 niebia\u0144sk\u0105 jako form\u0119 ko\u0142a o o\u015bmiu \u201eszprychach\u201d, ziemi\u0119 za\u015b jako kwiat lotosu o o\u015bmiu p\u0142atkach. Te wyobra\u017cenia obecne s\u0105 tak\u017ce w nauczaniu Kalaczakry. Przy okazji \u2013 teraz jest w\u0142a\u015bciwe miejsce, by nieco dok\u0142adniej wyja\u015bni\u0107, co znaczy nazwa tej ezoterycznej szko\u0142y. Ot\u00f3\u017c \u201eKala\u201d to Czas, \u201eczakra\u201d za\u015b to ko\u0142o, razem \u201eKo\u0142o Czasu\u201d. A ko\u0142o czasu to figura, kt\u00f3ra okre\u015bla bieg \u017cycia i \u015bmierci, \u201esztandarowy\u201d spos\u00f3b wizualnego przekazywania prawdy o nieustaj\u0105cym cyklu i ko\u0142owrocie rozpadu i odradzania \u2013 a to w\u0142a\u015bnie buddyzm nazywa trwaniem w uwarunkowaniu, sansar\u0105. Mandala jest jedn\u0105 z form obrazowania tej ontologicznej zasady. Jej centrum jest swoistym \u201eokiem cyklonu\u201d, jest miejscem (cho\u0107 raczej jest \u201epustk\u0105\u201d!), sk\u0105d \u2013 i tylko st\u0105d \u2013 mo\u017cna uchyli\u0107 wyroki nieub\u0142aganego Czasu i poprzezcentrum wydosta\u0107 si\u0119 z pola dzia\u0142ania sansary. Je\u015bli \u015aambhala tak jest przedstawiana, to mamy ju\u017c wyra\u017an\u0105 podpowied\u017a, czym jest ta \u201ecudowna kraina\u201d dla buddysty. Kluczow\u0105 rol\u0119 tak w micie, jak w mistyce odgrywa idea centrum<\/strong>. Ba, sama \u015aambhala jest przecie\u017c centrum, \u015brodkiem czy te\u017c \u201ep\u0119pkiem\u201d \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

\u201eMandaliczna\u201d kraina \u015aambhali podzielona jest na 8 region\u00f3w, z kt\u00f3rych ka\u017cdy dzieli si\u0119 z kolei na 12 ksi\u0119stw, a jak \u015aambhala jest centrum \u015bwiata, tak centrum \u015aambhali stanowi jej stolica \u2013 Kalapa. W stolicy, w samym \u015brodku znajduje si\u0119 pa\u0142ac<\/strong> w\u0142adcy, pe\u0142en drogich kamieni i innych bogactw, kt\u00f3re jednak nie s\u0105 tylko \u015bwiadectwem bogactwa, ale zawieraj\u0105 w sobie specjaln\u0105 promieniuj\u0105c\u0105 energi\u0119. W centralnym miejscu pa\u0142acu mie\u015bci si\u0119 najwa\u017cniejsza komnata<\/strong>, gdzie w centrum \u2013 jak\u017ce by inaczej \u2013 znajduje si\u0119 tron<\/strong>, na kt\u00f3rym zasiada kr\u00f3l. Jak wida\u0107 ju\u017c teraz wyra\u017anie, ca\u0142a koncepcja \u201egeograficzna\u201d \u015aambhali przekazuje koncentryczn\u0105 struktur\u0119 \u2013 mandal\u0119, symbol tak istotny w wierzeniach Wschodu. Dodajmy jeszcze tytu\u0142em uzupe\u0142nienia, \u017ce w tej cudownej i par excellence \u015bwi\u0119tej krainie, w \u015bwi\u0119tym gaju zwanym malaja, nieopodal jeziora pe\u0142nego klejnot\u00f3w, znajduje si\u0119 wyodr\u0119bniona mandala, skonstruowana, jak si\u0119 opowiada, przez pierwszego kr\u00f3la, za\u0142o\u017cyciela \u015aambhali.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Mandala z Katmandu, Nepal. \u0179r\u00f3d\u0142a fot. nie ustalono <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Topos kr\u00f3lestwa \u015aambhali pod wp\u0142ywem nauk buddyjskich nabra\u0142 wi\u0119c cech tej religii, a wraz z tym w niekt\u00f3rych wersjach \u201epodmieniono\u201d osob\u0119 panuj\u0105cego z kr\u00f3la na Bodhisattw\u0119; to Bodhisattwowie mieli tu zarz\u0105dza\u0107. Ale wydaje si\u0119, \u017ce symbol kr\u00f3la nigdy nie odszed\u0142 raz na zawsze w zapomnienie i wci\u0105\u017c prze\u015bwieca zza warstwy buddyjskiej. Centraln\u0105 postaci\u0105 opowiada\u0144 jest pewien z dawna wyczekiwany \u015bwi\u0119ty m\u0105\u017c, kt\u00f3ry ma si\u0119 urodzi\u0107 jako syn kr\u00f3la \u015aambhali (jednak\u017ce b\u0119dzie to kolejne jego wcielenie, bo \u201etak naprawd\u0119\u201d \u017cyje on ju\u017c w Tybecie od dawna i wciela si\u0119 w kolejne osoby). Trzeba doda\u0107, \u017ce ka\u017cdy z w\u0142adc\u00f3w tego kr\u00f3lestwa rz\u0105dzi\u0107 mia\u0142 po 100 lat, a sama liczba 100 jest dodatkowym elementem symbolicznym. Ot\u00f3\u017c ten m\u0105\u017c o wielkich zdolno\u015bciach duchowym, obdarzony zaszczytnym tytu\u0142em gegen<\/em>, jako 25 kr\u00f3l \u015aambhali b\u0119dzie nosi\u0142 imi\u0119 Rigs-lden-drag-po. To on w\u0142a\u015bnie u \u201eko\u0144ca Czasu\u201d przyb\u0119dzie na wspania\u0142ym i \u201emagicznym\u201d koniu, by przywr\u00f3ci\u0107 autentyczn\u0105 nauk\u0119 \u2013 Dharm\u0119 wszystkich Budd\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Za jego panowania nast\u0105pi niezwykle wa\u017cne dla biegu spraw na \u015bwiecie wydarzenie, w kt\u00f3rym odegra on kluczow\u0105 rol\u0119. Oto buddyzm zetrze si\u0119 w ostatecznej walce z \u201eheretykami\u201d zwanymi kla-klo. Rozpocznie si\u0119 od ataku chi\u0144skiego ludu Dungan\u00f3w, kt\u00f3ry spustoszy Tybet i zmusi Dalajlam\u0119 do opuszczenia stolicy, Lhasy. Ten wraz z ca\u0142ym ludem opu\u015bci kraj i emigruje do… \u015aambhali! Tam \u00f3w gegen<\/em> da im najlepsz\u0105 ziemi\u0119, by mogli si\u0119 osiedli\u0107. Ale barbarzy\u0144scy Dunganowie nie zadowol\u0105 si\u0119 zdobyciem Tybetu \u2013 zawojuj\u0105 ca\u0142\u0105 Azj\u0119 i Europ\u0119, a\u017c w ko\u0144cu zapragn\u0105 zdobycia samej \u015aambhali i w\u0142a\u015bnie wtedy Rigs-lden-drag-po zbierze ogromne wojska i w wielkiej, ostatecznej bitwie pokona wrog\u00f3w. Potem nauki buddyjskie zapanuj\u0105 na ca\u0142ym \u015bwiecie.<\/p>\n\n\n\n

Mo\u017ce kto\u015b w tym proroctwie dopatrzy si\u0119 zbie\u017cno\u015bci z prawdziwymi wydarzeniami; zaj\u0119cie Tybetu przez Chi\u0144czyk\u00f3w i ucieczka Dalajlamy s\u0105 przecie\u017c faktem… P\u00f3ki co jednak, powiedzmy raczej o czym\u015b innym, albowiem trzeba przyzna\u0107, \u017ce wyra\u017anie pobrzmiewaj\u0105 tu tony znane nam z mit\u00f3w skandynawskich dotycz\u0105cych \u201eostatniej bitwy\u201d w dniu Ragnarok, a tak\u017ce hebrajskich zwi\u0105zanych z osoba mesjasza i Armagedonem. Ciekaw\u0105 kwestia jest i to, czy buddyzm odziedziczy\u0142 ten w\u0105tek po opowie\u015bciach hinduskich, a wielce to prawdopodobne zwa\u017cywszy, \u017ce w starych indyjskich legendach zwanych puranami i w Mahabharacie<\/em> pojawiaj\u0105 si\u0119 wzmianki o krainie zwanej \u015aambhala. Najcz\u0119\u015bciej uto\u017csamiano j\u0105 z obszarem po\u0142o\u017conym mi\u0119dzy rzek\u0105 Rathap\u0105 a Gangesem. Z kolei w rejonie Moradabadu istnieje miejsce zwane Samhale, i \u2013 co znamienne \u2013 \u0142\u0105czy si\u0119 ono z postaci\u0105 hinduskiego \u201emesjasza\u201d – wierzono bowiem, \u017ce tu w\u0142a\u015bnie urodzi si\u0119 \u201eu ko\u0144ca Czasu\u201d Kalkin, ostatni awatara Wisznu. Przypomnijmy, \u017ce tak\u017ce buddyzm wpisa\u0142 w obr\u0119b swych mityczno-religijnych tre\u015bci posta\u0107 ostatniego z Budd\u00f3w, zbawc\u0119 zwanego Majtreja, nosz\u0105cego cechy Kalkina.<\/p>\n\n\n\n

Pozostaje nam odpowiedzie\u0107 na pytanie jak i kto mo\u017ce dosta\u0107 si\u0119 do pi\u0119knego kraju \u015aambhala. Oczywi\u015bcie, by odpowiedzie\u0107, musimy wzi\u0105\u0107 pod uwag\u0119 specyficzny charakter tej krainy. Ot\u00f3\u017c \u015aambhala ma wymiar zar\u00f3wno realny, jak mistyczny, tak zreszt\u0105 jak i inne \u201ecudowne krainy\u201d. Mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce istnieje w jakie\u015b – jak by\u015bmy to dzi\u015b powiedzieli – alternatywnej rzeczywisto\u015bci. Ale tak jak ludzie naszej kultury jeszcze w epoce Renesansu wybierali si\u0119 na poszukiwania ziemskiego raju, tak wielu \u015bmia\u0142k\u00f3w na Wschodzie poszukiwa\u0142o \u015aambhali w jak najbardziej realnym \u015bwiecie. Jej charakter jest zatem dwoisty; pewne jest tylko, \u017ce nie byle profan mo\u017ce dost\u0105pi\u0107 zaszczytu odnalezienia jej, chocia\u017c nie brakuje wersji, zgodnie z kt\u00f3r\u0105 do \u015aambhali b\u0119dzie m\u00f3g\u0142 dotrze\u0107 po prostu ka\u017cdy buddysta, ale dopiero po up\u0142ywie dw\u00f3ch i p\u00f3\u0142 tysi\u0105ca lat po tym, jak og\u0142oszona zostanie przepowiednia o \u201eostatniej wojny\u201d. Przypomnijmy, \u017ce w opowie\u015bci o \u015bwi\u0119tym kr\u00f3lu gegenie<\/em> pojawi\u0142a si\u0119 wzmianka o jego cudownym rumaka \u2013 to w\u0142a\u015bnie on, ilekro\u0107 kr\u00f3l tego zapragn\u0105\u0142, w ci\u0105gu u\u0142amka sekundy przenosi\u0142 go wprost do \u015aambhali, a dzia\u0142o si\u0119 tak wy\u0142\u0105cznie dzi\u0119ki jego cudownym zdolno\u015bciom; innymi s\u0142owy potrafi\u0142 magicznie przekracza\u0107 granice mi\u0119dzy zwyk\u0142ym a sakralnym \u015bwiatem.<\/p>\n\n\n\n

Szko\u0142a Kalaczakry k\u0142ad\u0142a nacisk na fakt, \u017ce aby dotrze\u0107 so \u015aambhali, trzeba dysponowa\u0107 mocami jogicznymi zwanymi siddhi<\/em>. Uwa\u017cano, \u017ce kraina jest dost\u0119pna jedynie dla tych, kt\u00f3rzy s\u0105 czy\u015bci w sensie duchowym i dla kt\u00f3rych w\u0142a\u015bnie ta czysto\u015b\u0107 oraz \u201eosi\u0105gni\u0119cie\u201d \u015aambhali jest jedynym<\/strong> celem. W Tybecie nieraz opowiadano o \u015bwi\u0119tobliwych mnichach, kt\u00f3rzy pewnego dnia znikali; wtedy powiadano, \u017ce odeszli do \u015aambhali… Tybeta\u0144czycy uwa\u017caj\u0105 tak\u017ce, \u017ce mo\u017cna si\u0119 tam dosta\u0107 po odbyciu podr\u00f3\u017cy we \u015bnie albo w ekstazie, za\u015b wtajemniczeni m\u0119drcy u\u017cywali specjalnych zwierciade\u0142<\/strong>, by zobaczy\u0107 co dzieje si\u0119 w \u015aambhali; w\u00f3wczas wprowadzali si\u0119 w odpowiedni stan umys\u0142u, stosuj\u0105c pewien rodzaj \u201ezaklinaj\u0105cej\u201d inwokacji, zwanej prasena<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

Zatem w\u0142a\u015bciwie wiadomo, \u017ce \u015aambhala to raczej stan umys\u0142u ni\u017c miejsce, jednak bywa\u0142o, \u017ce jej dwoista natura pcha\u0142a ludzi w podr\u00f3\u017c nie tyle wewn\u0119trzn\u0105, ile zewn\u0119trzn\u0105, zatem ku konkretnym ziemiom. Tak wi\u0119c pisano obszerne przewodniki maj\u0105ce pom\u00f3c w dotarciu do tej cudownej krainy, a jeden z takich tekst\u00f3w zosta\u0142 napisany w XVIII w. przez III Panczenlam\u0119 Blo-bzang-dpal-ldan-je-szes i nosi tytu\u0142 Shambhala lam-yig<\/em>. W dziele tym pojawia si\u0119 znana ju\u017c przepowiednia, \u017ce ostatnia bitwa wybuchnie za panowania dwudziestego pi\u0105tego z kolei w\u0142adcy \u015aambhali, ale uwaga: b\u0119dzie nim kolejny Panczenlama – jak wida\u0107, ka\u017cda ze szk\u00f3\u0142 nadawa\u0142a w\u0142asne elementy mitowi o \u015aambhali, zgodne z w\u0142asnymi doktrynami.<\/p>\n\n\n\n

Przewodnik Panczenlamy nie jest jedyny, istnieje co najmniej kilka innych napisanych przez lam\u00f3w. Istniej\u0105 r\u00f3wnie\u017c tangki <\/em>czyli tybeta\u0144skie malowid\u0142a przedstawiaj\u0105ce \u015aambhal\u0119, a tak\u017ce specjalne mapy.<\/p>\n\n\n\n

Opisywane w przewodnikach przeszkody i widniej\u0105ce w przedstawieniach plastycznych g\u00f3ry, rzeki, pustynie, straszne potwory przypominaj\u0105 wyprawy do ba\u015bniowych lub mitycznych krain i maj\u0105 oczywisty walor inicjacyjny.<\/p>\n\n\n\n

A jak si\u0119 okaza\u0142o, \u015aambhala stopniowo stawa\u0142a si\u0119 kulturow\u0105 w\u0142asno\u015bci\u0105 ca\u0142ego \u015bwiata, przy czym najwcze\u015bniej motywy \u201e\u015bambhaliczne\u201d dosta\u0142y si\u0119 na tereny bliskie Tybetowi, dlatego te\u017c spotkamy je w podaniach chi\u0144skich i rosyjskich. Na temat \u015aiambhali zacz\u0119to pisa\u0107 naukowe, czy raczej paranaukowe prace, powstawa\u0142y te\u017c relacje rzekomych \u015bwiadk\u00f3w, swoiste dzienniki podr\u00f3\u017cy.<\/p>\n\n\n\n

Pierwszymi Europejczykami, kt\u00f3rzy napisali o \u015aambhali byli przebywaj\u0105cy na terenie Tybetu jezuici: E. Cacella i J. Cabral, a mia\u0142o to miejsce w XVII w. Oczywi\u015bcie wi\u0119cej relacji pochodzi z wieku XX., jedna z nich to tekst pt. Buddyjski pielgrzym w \u015bwi\u0105tyniach Tybetu<\/em>, kt\u00f3rego autorem jest Buriat z pochodzenia o nazwisku Cybikow. \u00d3w cz\u0142owiek na zlecenie rosyjskiego Towarzystwa Geograficznego, w pocz\u0105tkach XX wieku przemierzy\u0142 Tybet wszerz i wzd\u0142u\u017c, a przy tej\u017ce okazji mia\u0142 podobno odwiedzi\u0107 … \u015aambhal\u0119. Jak mo\u017ce pami\u0119tamy, Tybet d\u0142ugo by\u0142 krajem do\u015b\u0107 mocno odizolowanym, zgodnie zreszt\u0105 z wol\u0105 jego mieszka\u0144c\u00f3w, i obcych tu nie wpuszczano, a\u017c do 1904 r., kiedy wkroczyli tu Brytyjczycy. Tak wi\u0119c nasz autor uciek\u0142 si\u0119 do podst\u0119pu i sw\u0105 podr\u00f3\u017c odby\u0142 w przebraniu, nak\u0142adaj\u0105c na siebie szaty buddyjskiego pielgrzyma.<\/p>\n\n\n\n

Ksi\u0105\u017ck\u0119, kt\u00f3rej tytu\u0142 \u015aambhala<\/em> m\u00f3wi sam za siebie, napisa\u0142 te\u017c s\u0142ynny rosyjski podr\u00f3\u017cnik Roerich, kt\u00f3ry w latach 1925-1926 by\u0142 organizatorem ekspedycji penetruj\u0105cej Azj\u0119 centraln\u0105. W swej pracy po\u015bwi\u0119conej \u015aambhali Roerich twierdzi\u0142, \u017ce jest ona po\u0142\u0105czona podziemnymi tunelami z Lhas\u0105, czyli stolic\u0105 Tybetu. (Swoj\u0105 drog\u0105 Miko\u0142aj Roerich to fascynuj\u0105ca posta\u0107, pracuj\u0105cy na rzecz pokoju, malarz, my\u015bliciel, kt\u00f3ry zamieszka\u0142 w Indiach, a Hindusi uwa\u017cali go za m\u0119drca i guru, kt\u00f3remu warto by po\u015bwi\u0119ci\u0107 osobny, obszerny tekst). <\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ok\u0142adka ksi\u0105\u017cki Roericha<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Mo\u017ce jako pierwszy Europejczyk \u0142\u0105czy\u0142 te\u017c mit \u015aambhali z ideami dzi\u015b znamiennymi dla ruchu Nowej Ery, po nim tym tropem poszli XIX i XX-wieczni teozofowie i ezoterycy. Zapewne najwcze\u015bniejsz\u0105 pozycj\u0105 \u201eezoteryczn\u0105\u201d by\u0142a ksi\u0105\u017cka Jamesa Hiltona Zaginiony horyzont<\/em>, w kt\u00f3rej autor opisuje wspania\u0142y, mistyczny \u015bwiat miasta-klasztoru, nazywanego Szangri-La. Tak\u017ce s\u0142ynny swego czasu i do dzi\u015b znany mistyk i jasnowidz E. Swedenborg interesowa\u0142 si\u0119 \u015aambhal\u0105, podobnie jak \u201enasz\u201d mistyk i jasnowidz E. Ossendowski. Najpe\u0142niej jednak wykorzystali mit \u015aambhali teozofowie spod znaku madame B\u0142awatska (kt\u00f3ra zreszt\u0105 forsowa\u0142a tez\u0119, \u017ce \u015aambhala znajduje si\u0119 na pustyni Gobi). W uj\u0119ciu teozof\u00f3w i ezoteryk\u00f3w \u015aambhala zwi\u0105zana zosta\u0142a z mitem o tajemnym pa\u0144stwie zwanym Aghartha, kt\u00f3rego mia\u0142a by\u0107 stolic\u0105. W tym kr\u00f3lestwie ma si\u0119 rzekomo znajdowa\u0107 swoiste \u201ecentrum dowodzenia\u201d, bowiem tu w\u0142a\u015bnie duchow\u0105 w\u0142adz\u0119 sprawuj\u0105 Wielcy Mistrzowie i znajduje si\u0119 \u201eojczyzna\u201d Wielkiego Bia\u0142ego Bractwa oraz mie\u015bci si\u0119 najwi\u0119kszy o\u015brodek wiedzy tajemnej, rezerwuar mocy duchowych i energii kosmicznych. Jak mo\u017cna s\u0105dzi\u0107, to przetworzona wersja buddyjska, wedle kt\u00f3rej w sk\u0142ad spo\u0142eczno\u015bci \u015aambhali wchodz\u0105 Stra\u017cnicy ludzko\u015bci, kt\u00f3rzy s\u0105 gwarantem przetrwania ka\u017cdej autentycznej tradycji duchowej i religijnej. St\u0105d wysy\u0142ali swoich emisariuszy do \u201enaszego\u201d \u015bwiata, by nauczy\u0107 ludzi dobrego \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n

Jak uwa\u017cano, tajemnicze pa\u0144stwo Aghartha po\u0142\u0105czone zosta\u0142o z wieloma miejscami na \u015bwiecie sieci\u0105 podziemnych korytarzy rozci\u0105gaj\u0105cych si\u0119 pod ca\u0142\u0105 powierzchni\u0105 ziemi. Co ciekawe, jedno z po\u0142\u0105cze\u0144 dochodzi\u0107 ma rzekomo a\u017c do… zatopionej Atlantydy! Ale najwa\u017cniejsze z nich dochodzi do Lhasy, do rezydencji Dalajlamy, zwanej Potal\u0105. Nie trzeba chyba dodawa\u0107, \u017ce wej\u015bcia do jaski\u0144 prowadz\u0105cych w dowolny punkt globu znane s\u0105 wy\u0142\u0105cznie wtajemniczonym.<\/p>\n\n\n\n

Nieraz w pismach dotycz\u0105cych cudownej krainy pojawia si\u0119 wzmianka, \u017ce jest ona widoczna tylko dla tych, kt\u00f3rzy maj\u0105 specjalne zdolno\u015bci, co zreszt\u0105 jest starym, wzmiankowanym ju\u017c wy\u017cej tropem, kt\u00f3ry nie stygnie do dzi\u015b, a by\u0142 tak\u017ce w \u201eobiegu\u201d w XIV w. \u2013 to w\u0142a\u015bnie z tego okresu zachowa\u0142 si\u0119 tekst zawieraj\u0105cy opis Potali jako niezwyk\u0142ej G\u00f3ry oraz archetypowy i ju\u017c wspomniany motyw wyspy. W samym \u015brodku wyspy wznosi si\u0119 kryszta\u0142owa G\u00f3ra (Potala), kt\u00f3ra jest dla profana niewidoczna \u2013 tak przynajmniej twierdzi pewien podr\u00f3\u017cnik i buddysta Buddha Gupta, autor Przewodnika do G\u00f3ry Potala<\/em>. Znowu wi\u0119c pojawia si\u0119 w\u0105tek podkre\u015blaj\u0105cy, \u017ce \u201ecudowne krainy\u201d nie s\u0105 dla wszystkich, \u017ce nawet nie wszyscy s\u0105 w stanie je dojrze\u0107… Mo\u017ce s\u0105 tu\u017c obok, a my ich nie dostrzegamy?<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Tak niegdy\u015b wygl\u0105da\u0142 pa\u0142ac Potala w Lhasie, zbudowany w XVIII w., usytuowany na skale, kt\u00f3r\u0105 wierni przybywaj\u0105cy do Lhasy obchodzili wok\u00f3\u0142. By\u0142 siedzib\u0105 Dalajlam\u00f3w do inwazji chi\u0144skiej w 1959 r. Fot. za: P. Clarke, Religie \u015bwiata,<\/strong><\/em> s. 165<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

\u015aambhala nie jest jednak jedyn\u0105 \u201ecudown\u0105 krain\u0105\u201d zwi\u0105zan\u0105 z buddyzmem. O cudownych krainach opowiadano wiele i w opowie\u015bciach tych lokowano je w r\u00f3\u017cnych miejscach, na przyk\u0142ad jedna z nich, o cechach podobnych do \u015aambhali, mia\u0142a znajdowa\u0107 si\u0119 w\u015br\u00f3d g\u00f3r wschodniego Bhutanu, p\u00f3\u0142nocno-wschodniej prowincji Indii, na p\u00f3\u0142nocy Assamu, a innym takim \u201emiejscem mocy\u201d ma by\u0107 dolina Mu Gompa, po\u0142o\u017cona na terytorium Nepalu, gdzie \u2013 je\u015bli wierzy\u0107 legendzie \u2013 znajduje si\u0119 jaskinia, w kt\u00f3rej przez wiele lat oddawa\u0142 si\u0119 praktykom medytacyjnym sam Milarepa, wielki tybeta\u0144skiego jogin, s\u0142ynny w Tybecie i nie tylko; tu tak\u017ce odnale\u017a\u0107 mo\u017cna kr\u0105g medytacyjny, gdzie niegdy\u015b przebywa\u0142 wielki Padmasambhawa, ten sam, kt\u00f3ry w VIII w. jako pierwszy przyni\u00f3s\u0142 nauki buddyzmu z Indii do Tybetu. Jeszcze innego cudownego miejsca poszukiwano na terenie Dard\u017cylingu w p\u00f3\u0142nocno-wschodnich Indiach, za kolei na terytorium Ladakhu, podhimalajskiego pa\u0144stewka, przy prowadz\u0105cych t\u0119dy starych szlakach handlowych znajduje si\u0119 sporo pos\u0105g\u00f3w Buddy Majtreji – a podobno w jednym z takich rze\u017ab, w klasztorze Ghom, ukryta jest tajemnicza przepowiednia odnosz\u0105ca si\u0119 do kr\u00f3lestwa \u015aambhali…<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Niekt\u00f3re teksty przypisywane Padmasambhawie s\u0105 w Polsce znane g\u0142\u00f3wnie za spraw\u0105 krakowskiego wyd. J. Sieradzana<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wystarczy wymieniania, wszak je\u015bli cho\u0107 odrobin\u0119 zna si\u0119 krajobraz himalajskich krain z ich otoczonymi g\u00f3rami p\u0142askowy\u017cami i dolinami, to nie mo\u017ce dziwi\u0107, \u017ce wiele opowie\u015bci jest z t\u0105 sceneri\u0105 zwi\u0105zanych, aczkolwiek o jeszcze jednej krainie musimy wspomnie\u0107 \u2013 chodzi o tzw. \u201ema\u0142\u0105 \u015aambhal\u0119\u201d, zwan\u0105 Pemakod i lokalizowan\u0105 mi\u0119dzy Tybetem a Assamem. I ona tak\u017ce, jak jej s\u0142ynniejsza \u201esiostra\u201d, ma dla wiernego buddysty aspekt, by tak rzec: pozageograficzny, duchowy.<\/p>\n\n\n\n

\u015aambhala jest niew\u0105tpliwie najs\u0142ynniejsz\u0105 z buddyjskich \u201ecudownych krain\u201d i najlepiej znan\u0105 na Zachodzie, tymczasem ma\u0142o kto wie o krainie zwanej \u015aripura, kt\u00f3ra wed\u0142ug tradycji innej ni\u017c Kalaczakra szko\u0142y tantrycznej, mianowicie w przekazie \u015aakt\u00f3w uwa\u017cane jest za miasto jednego z ich b\u00f3stw: \u015ari Lality. Kraina ta r\u00f3wnie\u017c ma charakter sakralny, a elementy sk\u0142adaj\u0105ce si\u0119 na ca\u0142o\u015b\u0107 opisu stanowi\u0105 swoisty zbi\u00f3r wielu znanych nam ju\u017c motyw\u00f3w: mamy tu do czynienia podobnie jak w przypadku \u015aambhali z koncentrycznym planem ca\u0142o\u015bci, miasto ma bowiem siedem<\/strong> poziom\u00f3w (jak uniwersum), z kt\u00f3rych najwy\u017cszy i naj\u015bwi\u0119tszy to obszar \u015ari. W centrum<\/strong> wznosz\u0105 si\u0119 \u015bwi\u0119te g\u00f3ry<\/strong> Meru i Nila, spotykaj\u0105 si\u0119 tu morza rozdzielaj\u0105ce kontynenty, kwitn\u0105 cudowne ogrody<\/strong>, pilnowane przez stra\u017cnik\u00f3w<\/strong>, rajskie drzewa obdarzaj\u0105 mieszka\u0144c\u00f3w owocami o z\u0142otym blasku, a wod\u0119 o niezr\u00f3wnanym smaku czerpie si\u0119 wprost z diamentowej rzeki. Mieszkaj\u0105 tu boscy \u015bpiewacy czaranowie, a tak\u017ce siddhowie, jogowie, etc.<\/p>\n\n\n\n

Oczywi\u015bcie zar\u00f3wno w koncepcji \u015aambhali, jak i \u015arupury wida\u0107 wp\u0142ywy hinduizmu (sama tantra powsta\u0142a na terenie Indii), w tym ostatnim przypadku jest to szczeg\u00f3lnie wyra\u017ane ju\u017c cho\u0107by w tym, \u017ce za autor\u00f3w planu tego cudownego miasta uznaje si\u0119 \u201e\u015bwi\u0119tych\u201d architekt\u00f3w z Wed: Maj\u0119 – budowniczego miast asur\u00f3w i Wi\u015bwakarmana, tw\u00f3rc\u0119 miast bog\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

W\u0142a\u015bciwie w ka\u017cdej buddyjskiej szkole pojawia si\u0119 motyw \u201ecudownej krainy\u201d, a w jednej z nich szczeg\u00f3lne miejsce zajmuje Budda Amitabha, b\u0119d\u0105cy jedn\u0105 z form przejawiania si\u0119 Buddy, uwa\u017cany za najstarszego z Dhjani Budd\u00f3w, czyli Budd\u00f3w medytacji, o kt\u00f3rych wspomnia\u0142am, a tak\u017ce za patrona obecnego okresu dziejowego; wedle lamaizmu jego ziemskimi wcieleniami s\u0105 kolejni Panczenlamowie (jak Dalajlamowie s\u0105 wcieleniami Buddy Awalokite\u015bwary). Tak\u017ce i on ma sw\u00f3j \u201eraj\u201d – zamieszkuje bowiem pi\u0119kny ogr\u00f3d z jeziorami pe\u0142nymi kwiat\u00f3w lotosu, a we wspania\u0142ej scenerii roztaczaj\u0105 si\u0119 cudowne zapachy i rozlega upajaj\u0105cy \u015bpiew ptak\u00f3w. Ta kolejna \u201eszcz\u0119\u015bliwa ziemia\u201d nazwana jest Sukhawati. Oto cytat z jej opisem: Ten \u015bwiat Sukhawati, (…), \u015bwiat Pana Amitabhy op\u0142ywa w bogactwa i dobrobyt. Jest \u017cyzny, wygodny i zachwycaj\u0105cy, zamieszkuj\u0105 go bogowie i ludzie. i w tym \u015bwiecie nie ma \u017cadnych piekie\u0142 ani zwierz\u0105t, ani duch\u00f3w, ani asur\u00f3w [z\u0142e istoty, wrogowie dew\u00f3w], \u017cadnych niepomy\u015blnych miejsc, w kt\u00f3rych mo\u017cna by si\u0119 odrodzi\u0107. w naszym \u015bwiecie nie pojawiaj\u0105 si\u0119 tak cudowne klejnoty, jakie wyst\u0119puj\u0105 w Sukhawati. \u015awiat ten przenika wiele cudownych zapach\u00f3w, obfituje w bogactwo kwiat\u00f3w i owoc\u00f3w, ozdabiaj\u0105 go drzewa klejnot\u00f3w (…). (…) S\u0105 tu wielkie rzeki (…), w rzekach p\u0142ywaj\u0105 kwiaty kryj\u0105ce klejnoty, rozbrzmiewaj\u0105ce s\u0142odkimi d\u017awi\u0119kami. (…). Wszystkie \u017cyczenia, o jakich mo\u017cna pomy\u015ble\u0107, je\u015bli tylko s\u0105 w\u0142a\u015bciwe, zostaj\u0105 spe\u0142nione. (…) Wszystkie istoty, kt\u00f3re si\u0119 urodzi\u0142y, rodz\u0105 teraz lub odrodz\u0105 si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci w tej krainie Buddy s\u0105 wprowadzane na w\u0142a\u015bciw\u0105 \u015bcie\u017ck\u0119 wyzwalaj\u0105cych metod, prowadz\u0105cych do Nirwany<\/em> (za: Suhkavaativyuha<\/em> 15-19, 21-22, 24, 26-27, w: Buddyzm, Biblioteka Pisma Literacko-Artystycznego<\/em>, oprac. J. Sieradzan, W. Jaworski, M. Dziwisz, s. 160.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fot za: www.muzeumazji.pl.wydarzeniakult-buddyjskiego-zbawiciela-buddy-amitabhy-i-jego-sutry-w-chinach-czyli-szkola-czystej-krainy<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wedle niekt\u00f3rych lam\u00f3w buddyjskich nawet podziemna kraina hinduizmu Patala jest w istocie pi\u0119kn\u0105 krain\u0105, lepsz\u0105 nawet od Nieba, z tej ju\u017c cho\u0107by racji, \u017ce tu zamieszkuje wielki m\u0119drzec Narada. Swoj\u0105 drog\u0105 jest rzecz\u0105 interesuj\u0105c\u0105, czy tylko na mocy przypadku nazwa tej krainy przypomina nazw\u0119 pa\u0142acu Dalajlamy w Lhasie (Potala)?<\/p>\n\n\n\n

Wspomniany ju\u017c Budda Majtreja, ostatni z tzw. maniszi-budd\u00f3w, tak\u017ce ma swoj\u0105 cudown\u0105 niebia\u0144sk\u0105 krain\u0119, kt\u00f3r\u0105 buddy\u015bci nazywaj\u0105 Tuszita; to st\u0105d w\u0142a\u015bnie wyruszy, by pojawi\u0107 si\u0119 na ziemi u ko\u0144ca Czasu.<\/p>\n\n\n\n

Buddyzm jednak tak naprawd\u0119 jest nauk\u0105 o wyzwoleniu, dlatego nieraz, niejako na wy\u017cszych pi\u0119trach nauczania, opr\u00f3cz maj\u0105cych bajkowe cechy krain (cho\u0107 i one nie s\u0105 pozbawione wymiaru duchowego) teksty powiadaj\u0105 o miejscach najwy\u017cszych i zawarowanych wy\u0142\u0105cznie dla ascet\u00f3w i bhikszu, czyli wyrzeczonych mnich\u00f3w. I tak jednym z 10 buddyjskich niebios jest Dhjanaloka, przy czym trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce cz\u0105stka \u201edhjana\u201d oznacza \u201emedytacja\u201d. Zupe\u0142nie za\u015b dla nas niezwyk\u0142ym b\u0119dzie jedno z \u201eniebios\u201d, gdzie \u017cyj\u0105 arhatowie i buddowie wyzwoleni od ponownych wciele\u0144 – to Arupa-loka, czyli… \u015bwiat bezkszta\u0142tu. Tu wida\u0107 wyra\u017any rys szk\u00f3\u0142 konsekwentnie wyra\u017caj\u0105cych idea\u0142 wyzwolonego od wszelkich uwarunkowa\u0144 arhata i najg\u0142\u0119bszej istoty \u015bwiata zwanej sunjata (trudno przet\u0142umaczalny termin, u nas oddawany s\u0142owem \u201epustka\u201d, co jednak ma w naszym pojmowaniu negatywne konotacje). Mo\u017cna wi\u0119c zapyta\u0107: w ko\u0144cu jaki\u017c sens maj\u0105 buddyjskie raje i cudowne krainy jak \u015aambhala, je\u015bli idea\u0142em jest ca\u0142kowite wyzwolenie si\u0119 z wi\u0119z\u00f3w \u015bwiata \u2013 Nirwana? Na ten temat troch\u0119 sugestii ju\u017c pad\u0142o, czas postawi\u0107 kropk\u0119 nad \u201ei\u201d, na tyle, na ile mo\u017cna j\u0105 postawi\u0107 w kontek\u015bcie g\u0142\u00f3wnego tematu, przecie\u017c ogromnie skomplikowanego.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Przewodniczka, obraz M. Roericha. Za: „Nieznany \u015awiat” (kt\u00f3ry drukowa\u0142 obszerne fragmenty jego dzie\u0142 w oprac. A. Madeja)<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Buddyzm zaadaptowa\u0142 stare mity, zamiast je odrzuci\u0107 pozostawi\u0142 je, ale nada\u0142 im nowe znaczenia. Powiada si\u0119 przecie\u017c, \u017ce droga wewn\u0119trzna i droga zewn\u0119trzna s\u0105 w istocie tym samym! Na zewn\u0105trz – dr\u00f3g do cudownej krainy strzeg\u0105 dzikie bestie i g\u00f3rskie bezdro\u017ca, w drodze wewn\u0119trznej, w praktyce duchowej, gdy medytuj\u0105cy zwraca si\u0119 w g\u0142\u0105b swej ja\u017ani czyhaj\u0105 na\u0144 niebezpiecze\u0144stwa z\u0142udzenia, l\u0119ku, zw\u0105tpienia\u2026 Ale gdy osi\u0105ga si\u0119, jak to powiada si\u0119 w buddyzmie, \u201ewewn\u0119trzn\u0105 krain\u0119<\/strong>\u201d wszystkie przeszkody zostaj\u0105 pokonane, i pojawia si\u0119 wiedza, wolno\u015b\u0107 i szcz\u0119\u015bcie. Jednym s\u0142owem kraina \u015aambhala i wszystkie do\u0144 podobne cudowne krainy s\u0105 symbolem \u201ekrainy wewn\u0119trznej\u201d, stanu pe\u0142ni, o\u015bwiecenia, ostatecznej m\u0105dro\u015bci. Jak powiada\u0142 pewien rabbi z Palestyny \u201ekr\u00f3lestwo Bo\u017ce jest w was\u201d…<\/p>\n\n\n\n

Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n

1. W. Bockenheim, S. Bednarek, J. Jastrz\u0119bski, Encyklopedia Nowej Ery<\/em>, Wroc\u0142aw 1996.<\/p>\n\n\n\n

2. James George, Szukaj\u0105c Szambali<\/em>, w: \u201eSmok Wad\u017cry<\/em>\u201d (periodyk buddyjski pod. red. J. Sieradzana) nr 33\/34 1991.<\/p>\n\n\n\n

3. Stanis\u0142aw Godzi\u0144ski, W kr\u0119gu lamajskich legend i mit\u00f3w<\/em>, Warszawa 1981.<\/p>\n\n\n\n

4. J. Knappert, Mitologia Indii<\/em>, Pozna\u0144 1996.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

Je\u015bli b\u0119dziemy przegl\u0105da\u0107 cho\u0107by pobie\u017cnie mity z r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bci \u015bwiata, to zauwa\u017camy, \u017ce cz\u0119sto pojawiaj\u0105 si\u0119 w nich opisy rozmaitych cudownych krain w rodzaju raju, niebia\u0144skich ogrod\u00f3w, wysp szcz\u0119\u015bliwych i podobnych, zgo\u0142a niezwyk\u0142ych miejsc. Ich powszechno\u015b\u0107 \u015bwiadczy, \u017ce dotykaj\u0105 wa\u017cnego dla ludzi problemu \u2013 w nich bowiem wyra\u017ca si\u0119 ustawiczna t\u0119sknota za lepszym \u015bwiatem, gdzie […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":1295,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-1290","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultury-tradycyjne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=1290"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3566,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/1290\/revisions\/3566"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1295"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=1290"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=1290"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=1290"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}