{"id":200,"date":"2021-05-06T15:53:44","date_gmt":"2021-05-06T13:53:44","guid":{"rendered":"http:\/\/serwer2038463.home.pl\/home\/citydruk\/domains\/arbormundi.pl\/public_html\/?p=200"},"modified":"2021-09-13T20:00:54","modified_gmt":"2021-09-13T18:00:54","slug":"kobieca-duchowosc-w-ramach-ruchu-new-age","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=200","title":{"rendered":"Kobieca duchowo\u015b\u0107 w ramach ruchu New Age"},"content":{"rendered":"\n

(Tekst poni\u017cszy zosta\u0142 wyg\u0142oszony w formie referatu na konferencji naukowej zorganizowanej przez Uniwersytet Wroc\u0142awski i wszed\u0142 do tomu pokonferencyjnego pt. Oczekiwania kobiet i wobec kobiet<\/em>, pod red. B. P\u0142onki-Syroki, Warszawa 2007, s. 455).<\/p>\n\n\n\n

Ruch Nowej Ery nie stanowi \u017cadnej zwartej organizacji, jest zbiorem lu\u017ano ze sob\u0105 powi\u0105zanych grup o pewnym wsp\u00f3lnym \u015bwiatopogl\u0105dzie z pogranicza religijno\u015bci, nauki i ekologii. \u00d3w \u015bwiatopogl\u0105d przejawia si\u0119 na tysi\u0105ce sposob\u00f3w, nie jest \u0142atwy to uchwycenia i opisania. Czerpie inspiracje z wielu tradycji i z powodu wielo\u015bci odniesie\u0144 New Age jest generalnie oceniany jako synkretyczny.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Medytuj\u0105ca kobieta. Fot. z Pixabay<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Genez\u0119 Ruchu wywie\u015b\u0107 mo\u017cna z teozofii. W 1875 r. w Nowym Jorku za\u0142o\u017cone zosta\u0142o Towarzystwo Teozoficzne, jego za\u0142o\u017cycielk\u0105 by\u0142a Helena B\u0142awatska. Charakterystyczny rys teozofii to religijny synkretyzm oparty na prze\u015bwiadczeniu, \u017ce we wszystkich religiach, czy tradycjach duchowych mo\u017cna odnale\u017a\u0107 wsp\u00f3lny rdze\u0144, co nie zmienia faktu, \u017ce poszukiwania owego rdzenia prowadzone przez teozof\u00f3w skierowane by\u0142y ku religiom Wschodu. Szczeg\u00f3lnie dwie postaci z kr\u0119gu teozof\u00f3w s\u0105 istotne – Annie Besant i Alice Bailey, jako \u017ce sta\u0142y si\u0119 one szeroko znane w p\u00f3\u017aniejszych latach w kr\u0119gach New Age; nale\u017cy zreszt\u0105 nadmieni\u0107, i\u017c Alice Bailey by\u0142a jedn\u0105 z pierwszych os\u00f3b, kt\u00f3re u\u017cy\u0142y tego terminu.<\/p>\n\n\n\n

Nowy impet zosta\u0142 nadany w okresie kontrkultury, w latach 60. i 70. XX w., gdy kontestatorzy masowo kwestionowali istniej\u0105cy na gruncie spo\u0142ecznym stan rzeczy, a jednocze\u015bnie odkrywali nowe wymiary duchowo\u015bci. Wtedy te\u017c karier\u0119, ju\u017c cho\u0107by tylko za spraw\u0105 s\u0142ynnego filmu Milosa Formana pt. Hair<\/em>, zacz\u0105\u0142 robi\u0107 inny termin – Era Wodnika.<\/p>\n\n\n\n

W 1980 r. ukaza\u0142a si\u0119 praca Marilyn Ferguson Sprzysi\u0119\u017cenie Wodnika<\/em>, kt\u00f3ra przyj\u0119ta zosta\u0142a jako dow\u00f3d, \u017ce \u201ewodnikowe\u201d idee podziela wiele dzia\u0142aj\u0105cych w rozproszeniu os\u00f3b i grup, teraz mog\u0105cych uzna\u0107 szyld Wodnika za w\u0142asny. Jakie\u017c to jednak idee \u0142\u0105cz\u0105 ludzi New Age, mimo r\u00f3\u017cnic w realizacjach wybranych \u015bcie\u017cek duchowych?<\/p>\n\n\n\n

Od za\u0142o\u017ce\u0144 kosmologicznych i ontologicznych zale\u017cy spos\u00f3b widzenia spo\u0142ecze\u0144stwa i cz\u0142owieka – New Age jest propozycj\u0105 ca\u0142o\u015bciow\u0105, obejmuj\u0105c\u0105 wszystkie te sfery. New Age odrzuca obraz statycznego, mechanistycznego wszech\u015bwiata, dlatego te\u017c zaadaptowa\u0142 teorie podkre\u015blaj\u0105ce dynamiczny charakter kosmosu. Terminy \u201estrumie\u0144\u201d, \u201eproces\u201d zast\u0105pi\u0142y poj\u0119cie \u201ezbioru element\u00f3w\u201d. We wsp\u00f3\u0142czesnych teoriach fizyki (tzw. mechaniki kwantowej) szuka si\u0119 potwierdzenia niekt\u00f3rych tez staro\u017cytnych filozofii, w tym g\u0142\u00f3wnie orientalnych (por. buddyjskie poj\u0119cie \u201estrumienia dharm\u201d, czy prawo \u201ewsp\u00f3\u0142zale\u017cnego powstawania\u201d). Obraz kosmosu \u017cywego, dynamicznego, ewoluuj\u0105cego pozwala przyj\u0105\u0107 model \u017bycia jako fenomenu Przemian (st\u0105d wynika zainteresowanie np. Teilhardem de Chardin<\/strong>1<\/sup><\/a><\/strong><\/sup>, por. te\u017c tezy K. Wilbera w pracach: Eksplozja \u015bwiadomo\u015bci<\/em>2<\/sup><\/a><\/sup>, <\/em>czy Kr\u00f3tka historia wszystkiego<\/em>3<\/sup><\/a><\/sup>). Pozwala te\u017c dostrzec swoist\u0105 relacj\u0119 mi\u0119dzy kosmosem a cz\u0142owiekiem, w istocie b\u0119d\u0105cych przejawem tej samej si\u0142y tworz\u0105cej i ewoluuj\u0105cej.<\/p>\n\n\n\n

\u015awiat w uj\u0119ciu New Age jawi si\u0119 zatem nie jako zestaw form materialnych, ale raczej jako pulsuj\u0105ca energia, kt\u00f3ra ma zdolno\u015b\u0107 przejawiania si\u0119 na ka\u017cdy spos\u00f3b: \u201ezag\u0119szczona\u201d – jako materia, ale r\u00f3wnie\u017c jako Umys\u0142. Tym samym \u015bwiat daje si\u0119 inaczej ni\u017c dot\u0105d opisa\u0107, nie tylko za pomoc\u0105 \u015brodk\u00f3w racjonalnych, ale te\u017c poprzez empati\u0119, intuicj\u0119, wgl\u0105d.<\/p>\n\n\n\n

Dynamizm, ewolucja, zmienno\u015b\u0107 form – wszystkie te poj\u0119cia – klucze sprawiaj\u0105, \u017ce inaczej sytuuje si\u0119 cz\u0142owiek wobec uniwersum. Nie jest zatem (a przynajmniej nie tylko) raz dan\u0105 form\u0105 bytuj\u0105c\u0105 w jednorazowo stworzonym kosmosie, lecz stanowi przejaw wiecznie zmieniaj\u0105cej si\u0119 Rzeczywisto\u015bci (w istocie swej – sakralnej). Dlatego New Age si\u0119gn\u0105\u0142 po koncepcj\u0119 reinkarnacji, kt\u00f3ra jest swoistym \u201eprocesem w procesie\u201d (kosmicznym) dotycz\u0105cym ludzi.<\/p>\n\n\n\n

To, co wydaje si\u0119 najbardziej charakterystyczne dla New Age, to powtarzaj\u0105cy si\u0119 w ka\u017cdej niemal publikacji postulat doskonalenia si\u0119, samorealizacji, samowiedzy, a poj\u0119cie \u201etransformacji \u015bwiadomo\u015bci\u201d to jedna z czo\u0142owych tez swoistej wodnikowej antropologii. Dlaczeg\u00f3\u017c mia\u0142oby by\u0107 inaczej? Ewoluuj\u0105cy ku doskona\u0142o\u015bci \u015bwiat (por. punkt Omega u Teilharda de Chardin) implikuje obraz ewoluuj\u0105cego, \u201ewzrastaj\u0105cego\u201d cz\u0142owieka… Cz\u0142owiek za\u015b zyska\u0142 wymiar wieloaspektowej istoty, przenikni\u0119tej \u015bwiadom\u0105 energi\u0105, nie b\u0119d\u0105cej tylko po\u0142\u0105czeniem ducha i cia\u0142a, lecz ca\u0142ym kompleksem sk\u0142adnik\u00f3w. Nie jednorodna dusza, ale raczej wielopoziomowa ja\u017a\u0144 ma stanowi\u0107 jego now\u0105 charakterystyk\u0119.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Medytacja w tzw. Piramidzie Wodnika w Boulder w stanie Colorado, w USA. Za: P. Clarke (red. naukowy), Religie \u015bwiata. Przegl\u0105d wsp\u00f3\u0142czesnych wyzna\u0144<\/em><\/strong>, s. 15<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jest zatem New Age pewn\u0105 alternatyw\u0105 i jednocze\u015bnie krytyk\u0105 stanu rzeczy. Z punktu widzenia omawianego tematu najistotniejsze jest to, \u017ce w ramach tej krytyki pojawia si\u0119 problem kobieco\u015bci, dotychczas deprecjonowanej, a maj\u0105cej zyska\u0107 godne siebie miejsce w nowej rzeczywisto\u015bci. Dobrze b\u0119dzie przywo\u0142a\u0107 w tym miejscu jeden z termin\u00f3w ju\u017c wy\u017cej nadmienionych, a kojarzonych z New Age \u2013 \u201eEra Wodnika\u201d, cho\u0107 przyzna\u0107 nale\u017cy, \u017ce nie ka\u017cdy sympatyk Nowej Ery sk\u0142onny jest zgodzi\u0107 si\u0119 na konotacje, jakie ten termin przywo\u0142uje. Jest to bowiem termin astrologiczny, zwi\u0105zany z widzeniem dziej\u00f3w ludzkich z\u0142\u0105czonych z fazami Kosmosu. Istnieje zatem przekonanie wyra\u017cone m.in. w ksi\u0105\u017cce Paula Le Cour’a z 1937<\/strong> r. o bezpo\u015brednim zwi\u0105zku mi\u0119dzy faz\u0105 zodiaku, w jakiej znajduje si\u0119 S\u0142o\u0144ce, a panuj\u0105cymi na Ziemi ideologiami, religiami, hierarchi\u0105 warto\u015bci itd4<\/sup><\/a><\/sup>. Synchroniczno\u015b\u0107 taka – warto zauwa\u017cy\u0107 – jest mo\u017cliwa wtedy, gdy przyjmuje si\u0119 zasadnicz\u0105 jedno\u015b\u0107 Wszech\u015bwiata. Pisa\u0142 te\u017c o tym, nadaj\u0105c temu swoist\u0105 tre\u015b\u0107, Carl Gustaw Jung<\/strong>5<\/sup><\/a><\/strong><\/sup>. Nie ma potrzeby omawia\u0107 wszystkich faz, istotna wydaje si\u0119 ostatnia – Era Ryb, po kt\u00f3rej w\u0142a\u015bnie nast\u0105pi\u0107 ma nowa epoka – Era Wodnika. Poprzez podanie cech przypisywanych obu erom \u0142atwiej b\u0119dzie zrozumie\u0107 szczeg\u00f3ln\u0105 rol\u0119 kobiet, jak\u0105 maj\u0105 pono\u0107 do odegrania w ramach Nowej Ery. O ile zatem w Erze Ryb, \u0142\u0105czonej notabene z panowaniem chrze\u015bcija\u0144stwa, motywem przewodnim by\u0142 motyw \u201esk\u0142\u00f3conych braci\u201d (termin Junga), patriarchalny system warto\u015bci, rywalizacja, racjonalizm, represjonowanie kobieco\u015bci i seksualizmu, mechanistyczny obraz \u015bwiata, o tyle w nadchodz\u0105cej epoce cechy te b\u0119d\u0105 zast\u0105pione6<\/sup><\/a><\/sup>. Nie wszyscy teoretycy tak poj\u0119tej przemiany uniwersum s\u0105dz\u0105, \u017ce nast\u0105pi czas prostego odwr\u00f3cenia tych cech, m\u00f3wi\u0105 raczej o harmonijnym ich \u0142\u0105czeniu. Epoka Wodnika bowiem ma by\u0107 epok\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 przeciwie\u0144stwa na zasadzie komplementarno\u015bci, jak w obrazie jin i jang z tradycji taoistycznej (obraz ten zreszt\u0105 to jeden z wa\u017cniejszych graficznych znak\u00f3w New Age). To dlatego w Erze Wodnika d\u0105\u017cy si\u0119 do zniesienia kategorialnej przepa\u015bci np. mi\u0119dzy nauk\u0105 a mistyk\u0105, wierzeniami orientalnymi i zachodnimi, wreszcie – mi\u0119dzy biegunami m\u0119sko\u015bci i kobieco\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ok\u0142adka w typowo new age’owej „poetyce”, energetyczne kr\u0119gi wok\u00f3\u0142 twarzy – znacz\u0105ce, \u017ce jest to twarz kobiety, por. cytat z autora<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Warto\u015bci istotne dla Nowej Ery \u0142\u0105czone s\u0105 z kobieco\u015bci\u0105. Jak pisze jeden z prekursor\u00f3w Nowej Ery, rosyjski buddysta Aleksander Klizowski: \u201eTrzeba jeszcze powiedzie\u0107 kilka s\u0142\u00f3w o tym, kto przede wszystkim powinien zaj\u0105\u0107 si\u0119 przebudow\u0105 i odrodzeniem \u017cycia. Ot\u00f3\u017c zadanie to powierza si\u0119 kobiecie. Nowa Epoka, zwana Epok\u0105 Macierzy \u015awiata, to epoka kobiety. Wyprowadza ona kobiet\u0119 ze stanu poni\u017cenia i nier\u00f3wnoprawno\u015bci, w kt\u00f3rym ta dot\u0105d si\u0119 znajdowa\u0142a i przydziela nale\u017cne jej miejsce. Poniewa\u017c nadej\u015bcie Nowej Epoki wi\u0105\u017ce si\u0119 z opanowaniem \u015bwiata niewidzialnego, przeto g\u0142\u00f3wna pomoc kobiety ma polega\u0107 na tworzeniu warunk\u00f3w u\u0142atwiaj\u0105cych zbli\u017cenie si\u0119 i zespolenie si\u0119 \u015bwiata widzialnego z niewidzialnym. Nie zapominajmy, \u017ce do ka\u017cdego wa\u017cnego osi\u0105gni\u0119cia niezb\u0119dny jest pierwiastek \u017ce\u0144ski jako podstawa i istota […] Zaprawd\u0119, Epoka Macierzy \u015awiata oparta jest na pojmowaniu sercem\u201d7<\/sup><\/a><\/sup> Wt\u00f3ruje mu francuski astrolog Alain, stwierdzaj\u0105c przy okazji opisywania czym mianowicie ma by\u0107 Era Wodnika skontrastowana z Epok\u0105 Ryb, \u017ce w\u0142a\u015bnie kobieta dzi\u0119ki swej intuicji i wrodzonej m\u0105dro\u015bci posi\u0105dzie niezwyk\u0142y potencja\u0142 i w Epoce Wodnika zr\u00f3wna si\u0119 z m\u0119\u017cczyzn\u0105 pod wzgl\u0119dem filozoficznym, a nawet go przewy\u017cszy8<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie wr\u0119cz kosmologicznej wizji \u015bwiata kobieco\u015b\u0107 nabiera cech szczeg\u00f3lnych, mo\u017cna by powiedzie\u0107 nawet o feminizacji obrazu uniwersum. Cechy opisuj\u0105ce go s\u0105 waloryzowane pozytywnie. Korelaty kobieco\u015bci, dodajmy – tradycyjne korelaty kobieco\u015bci: intuicjonizm, \u201epojmowanie sercem\u201d, zdolno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy, itd. s\u0142u\u017c\u0105 tu do opisu warto\u015bci nadchodz\u0105cej epoki.<\/p>\n\n\n\n

Niemniej, nawet je\u015bli kto\u015b z kr\u0119gu New Age nie jest przekonany co do trafno\u015bci ujmowania dziej\u00f3w ludzko\u015bci w kategoriach tak poj\u0119tych epok, to i tak przyznaje zazwyczaj, \u017ce kultura Zachodu idealizuj\u0105c jeden pierwiastek – m\u0119ski, t\u0142umi\u0142a przez ca\u0142e stulecia pierwiastek kobiecy, co przyczyni\u0142o si\u0119 do sytuacji kryzysu. St\u0105d nawo\u0142ywanie do afirmowania tych warto\u015bci, kt\u00f3re kojarzone s\u0105 z kobieco\u015bci\u0105, co ma mie\u0107 cel terapeutyczny w skali og\u00f3lnokulturowej.<\/p>\n\n\n\n

Charakterystyczne dla ducha New Age jest postrzeganie \u015bwiata jako pola dzia\u0142ania energii (energia to jeden z najcz\u0119\u015bciej przywo\u0142ywanych termin\u00f3w) – st\u0105d cz\u0119stokro\u0107 pisze si\u0119 o konieczno\u015bci dowarto\u015bciowania energii \u017ce\u0144skiej. Oto znamienny cytat: \u201ePatriarchalny system spo\u0142eczny, kt\u00f3ry panowa\u0142, oparty by\u0142 na hierarchii, autokratyzmie i dominacji. Wyrazem tego by\u0142 system warto\u015bci spo\u0142ecznych preferuj\u0105cych okre\u015blone postawy, d\u0105\u017cenia, zachowania i zdolno\u015bci. Dzisiaj istnieje pilna potrzeba przywr\u00f3cenia warto\u015bci spo\u0142ecznych takim cechom jak s\u0142abo\u015b\u0107, pasywno\u015b\u0107, kontemplatywno\u015b\u0107 – cechom potocznie uznanym za kobiece. Dewaluacja spo\u0142eczna tego aspektu \u015bwiata sprawia, \u017ce aktywne energie staj\u0105 si\u0119 niezr\u00f3wnowa\u017cone, gwa\u0142towne, destruktywne i nieludzkie […] Taka destrukcja mo\u017ce nast\u0119powa\u0107 zar\u00f3wno na poziomie spo\u0142ecze\u0144stw, jak i we wn\u0119trzu samej jednostki\u201d (cytat pochodzi z broszury pod znamiennym tytu\u0142em Rozkwitaj\u0105cy kwiat lotosu. Energia \u017ce\u0144ska w praktyce duchowej<\/em>)9<\/sup><\/a><\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Z kobieco\u015bci\u0105 \u0142\u0105czone s\u0105 r\u00f3wnie\u017c takie zdolno\u015bci, jak tw\u00f3rczo\u015b\u0107 i wyobra\u017ania, przeciwstawione sk\u0142onno\u015bci do zbytniego porz\u0105dkowania i kontroli (a w konsekwencji – do dominacji). Co ciekawe, spostrze\u017cenia takie wi\u0105\u017ce si\u0119 czasem z tzw. teori\u0105 chaosu, rozwa\u017can\u0105 na gruncie nauk \u015bcis\u0142ych, a chaos (w pozytywnym sensie tego s\u0142owa) koreluje si\u0119 z kobieco\u015bci\u0105, upatruj\u0105c w nim remedium na bol\u0105czki wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci, zduszenie bowiem chaosu stanowi\u0142o przewin\u0119 kultury patriarchalnej. \u201eChaos jest \u017ce\u0144ski, jest intuicyjny\u201d, a \u201e[…] pot\u0119ga chaosu, \u017ce\u0144ska, nieobliczalna, nie obj\u0119ta przez racjonalne pojmowanie\u201d jest kluczem do uratowania planety, \u017cycia i mi\u0142o\u015bci – zgodnie zdaj\u0105 si\u0119 uwa\u017ca\u0107 uczestnicy rozm\u00f3w prowadzonych w s\u0142ynnym Instytucie Esalen w Kaliforni, jednym z pierwszych new age’owych o\u015brodk\u00f3w – R. Abraham, R. Sheldrake i T. McKenna1<\/sup><\/a>0<\/sup>. Warto doda\u0107, \u017ce ka\u017cdy z rozm\u00f3wc\u00f3w zajmuje si\u0119 inn\u0105 dziedzin\u0105 badawcz\u0105, a ich trialog prowadzony jest w specyficznym \u201ej\u0119zyku\u201d Nowego Wieku, w ramach kt\u00f3rego zachwycaj\u0105co \u0142atwo przechodzi si\u0119 od terminologii naukowej do mitologicznej, od przyk\u0142ad\u00f3w z fizyki wsp\u00f3\u0142czesnej do staro\u017cytnych wyk\u0142adni bosko\u015bci; np. \u201echaos\u201d pojawia si\u0119 w kontek\u015bcie teorii matematycznej, ale i jako \u017ce\u0144ska posta\u0107 mityczna – Tiamat z mitu babilo\u0144skiego, pokonana przez boga Marduka, uosobienie cech patriarchalnych.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Przywo\u0142ane wy\u017cej cechy kobiece s\u0105 po\u017c\u0105dane dla przywr\u00f3cenia \u015bwiatu zachwianej r\u00f3wnowagi i nie ograniczaj\u0105 si\u0119 wy\u0142\u0105cznie do kobiet. To swoisty rys new age’owego my\u015blenia – integralno\u015b\u0107 pierwiastk\u00f3w wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cych \u015bwiat i jednostk\u0119. Dlatego istotne jest, by absorpcja zaniechanych niegdy\u015b element\u00f3w – tu: pierwiastka \u017ce\u0144skiego – odbywa\u0142a si\u0119 i na poziomie kulturowym, i indywidualnym, przy czym m\u0119sko\u015b\u0107 i kobieco\u015b\u0107 pojmowane s\u0105 przez pryzmat takich poj\u0119\u0107 jak energia, a biologiczna p\u0142e\u0107 postrzegana jest jako \u201ewidzialna\u201d manifestacja kompleksu r\u00f3\u017cnych energii. Innymi s\u0142owy – w ka\u017cdym znajduj\u0105 si\u0119 energie \u017ce\u0144skie i m\u0119skie. To, czy aktualnie jeste\u015bmy konkretnymi kobietami lub m\u0119\u017cczyznami to raczej kwestia chwilowej przewagi takiej, a nie innej energii, nie za\u015b kategorialnej odmienno\u015bci. W tym kontek\u015bcie warto zauwa\u017cy\u0107, \u017ce w ramach New Age zaadaptowana zosta\u0142a orientalna koncepcja karmy i reinkarnacji, st\u0105d wynika, \u017ce ka\u017cdy przechodzi wielokrotnie inkarnacje nieraz jako m\u0119\u017cczyzna, nieraz jako kobieta.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli zatem powiada si\u0119 cz\u0119sto, \u017ce jedn\u0105 z cech charakterystycznych Ruchu Nowej Ery jest feminizm, to trzeba podkre\u015bli\u0107, \u017ce jest to feminizm specyficzny, wyra\u017caj\u0105cy si\u0119 w terminach wodnikowej duchowo\u015bci, w j\u0119zyku symbolicznym.<\/p>\n\n\n\n

Zdaniem jednego z niewielu polskich znawc\u00f3w New Age’u, Bart\u0142omieja Dobroczy\u0144skiego, niewyobra\u017calnie pojemny i wielop\u0142aszczyznowy New Age postrzega\u0107 nale\u017cy jako pewnego rodzaju continuum rozci\u0105gaj\u0105ce si\u0119 mi\u0119dzy skrajnymi biegunami, kt\u00f3re badacz nazywa Nisk\u0105, Okultystyczn\u0105 Now\u0105 Er\u0105 i Wysok\u0105 Now\u0105 Er\u0105 – i to w\u0142a\u015bnie wyr\u00f3\u017cnikami tego ostatniego nurtu jest orientacja ekologiczno – feministyczna, za\u015b tre\u015bci\u0105 owego new age’owego feminizmu by\u0142yby \u201enie tyle sprawy socjalne czy ekonomiczne – cho\u0107 i te s\u0105 podejmowane – ile raczej kwestie poszanowania kobiecej duchowo\u015bci i m\u0105dro\u015bci oraz fundamentalna rola kobiet w budowie przysz\u0142ego spo\u0142ecze\u0144stwa\u201d1<\/sup><\/a>1<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Jedna z ilustracji, nawi\u0105zuj\u0105ca najpewniej do zniekszta\u0142conego obrazu kobieco\u015bci, jaki dominowa\u0142 w kulturze przez setki lat. E. Jong Czarownice<\/em><\/strong>, ilustracja: J. Smith, s. 21<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Szczeg\u00f3lnie w latach siedemdziesi\u0105tych i osiemdziesi\u0105tych XX w. w kr\u0119gach alternatywnych utrwala\u0142 si\u0119 pogl\u0105d, \u017ce w\u0142a\u015bnie kobiecy spos\u00f3b odnoszenia si\u0119 do rzeczywisto\u015bci duchowej, a przez to i spo\u0142ecznej, jest najw\u0142a\u015bciwszy. Nale\u017cy zaznaczy\u0107 raz jeszcze, \u017ce nie chodzi tu o ustanowienie relacji dominacji tym razem \u201ekobieco\u015bci\u201d nad \u201em\u0119sko\u015bci\u0105\u201d, chodzi o harmoni\u0119 pierwiastk\u00f3w. Pisze o tym na przyk\u0142ad jedna z autorek z kr\u0119gu Nowej Ery – Erica Jong, autorka powie\u015bci i esej\u00f3w. W pracy zatytu\u0142owanej Witches<\/em> (Czarownice), kt\u00f3ra ilustruje swoi\u015bcie poj\u0119ty feminizm, blisko spokrewniony z ideologi\u0105 New Age podkre\u015bla, \u017ce nie chodzi po prostu o zr\u00f3wnanie p\u0142ci, czy zast\u0105pienie \u201epatriarchatu\u201d \u201ematriarchatem\u201d, ale o g\u0142\u0119bokie zmiany w postrzeganiu \u015bwiata, cz\u0142owiecze\u0144stwa i p\u0142ciowo\u015bci, o oczyszczenie sfery religijnej i duchowej z mizoginizmu. W przywr\u00f3ceniu statusu \u201e\u015bwi\u0119tej \u017ce\u0144sko\u015bci\u201d, kt\u00f3rej symbolem jest Bogini – tak\u017ce nie idzie o prost\u0105 zast\u0119powalno\u015b\u0107 jednego archetypu innym, lecz o to, by konflikt p\u0142ci w og\u00f3le zanikn\u0105\u0142; dlatego te\u017c proponowany tu obraz Bogini jest androgyniczny. W \u015bwiecie rz\u0105dz\u0105 bowiem dwa rodzaje energii – \u017ce\u0144ska i m\u0119ska, a przed ruchem feministycznym, wed\u0142ug Erici Jong, stoi zadanie uwolnienia owych energii kobiecych, ale te\u017c uwolnienia m\u0119\u017cczyzn spod jarzma przerostu energii m\u0119skich – m\u0119\u017cczyzna jawi si\u0119 tutaj zatem jako ofiara maskulinizmu kultury, tak jak kobieta1<\/sup><\/a>2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Feminizacja zatem dyskursu kulturowego odnoszonego i do sfery duchowej, i praktycznej ma s\u0142u\u017cy\u0107 obu p\u0142ciom, przyczyniaj\u0105c si\u0119 jednocze\u015bnie do zmiany \u017cycia spo\u0142ecznego. Zatem zamiast dominacji – r\u00f3wnowaga, zamiast konkurencji – kooperacja, zamiast rywalizacji – \u015bwiadomo\u015b\u0107 wsp\u00f3\u0142zale\u017cno\u015bci. I oto znowu okazuje si\u0119, \u017ce drugie cz\u0142ony tych dychotomii przynale\u017c\u0105 na mocy kulturowych \u201eprzyzwyczaje\u0144\u201d do atrybut\u00f3w kobieco\u015bci. Zatem opis maj\u0105cej przyj\u015b\u0107 epoki wci\u0105\u017c powraca do takich termin\u00f3w, kt\u00f3re s\u0105 z ni\u0105 \u0142\u0105czone. Mo\u017cna by zatem rzec, \u017ce mamy do czynienia z feminizacj\u0105 opisu na p\u0142aszczy\u017anie kosmologicznej, indywidualnej, a tak\u017ce spo\u0142ecznej. Nowe spo\u0142ecze\u0144stwo ma by\u0107 budowane w oparciu o metafor\u0119 \u201esieci\u201d, a nie jak dotychczasowe – metafor\u0119 \u201ebudowli\u201d. Ta pierwsza zak\u0142ada wzajemne powi\u0105zania r\u00f3wnych element\u00f3w i wsp\u00f3\u0142prac\u0119, druga postrzegana jest jako \u201em\u0119ski\u201d, hierarchiczny uk\u0142ad zale\u017cno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Je\u015bli uzna\u0107, jak czyni to wi\u0119kszo\u015b\u0107 badaczy, \u017ce ruchem poprzedzaj\u0105cym New Age by\u0142a teozofia, to trzeba przyzna\u0107, \u017ce kobiety by\u0142y reprezentowane w tym ruchu licznie i bliski im by\u0142 nurt feministyczny. W swoich dzie\u0142ach B\u0142awatska ujawnia si\u0119 wprost jako rzeczniczka emancypacji kobiet. W postrzeganiu przez ni\u0105 r\u00f3\u017cnych religii wida\u0107 niech\u0119\u0107 wobec wyznawc\u00f3w judaizmu, chrze\u015bcijan i muzu\u0142man\u00f3w za kult \u201em\u0119skiego\u201d Boga, natomiast jej sympatia jest wyra\u017anie po stronie hinduizmu z jego kultem b\u00f3stw kobiecych. Ten feministyczny rys dzia\u0142alno\u015bci Towarzystwa Teozoficznego jest widoczny tak\u017ce w pracach innych teozofek, a Annie Besant nale\u017ca\u0142a do awangardy ruchu wyzwolenia kobiet.<\/p>\n\n\n\n

Bli\u017csza naszych czas\u00f3w jest posta\u0107 Marilyn Ferguson, autorki s\u0142ynnej ksi\u0105\u017cki Sprzysi\u0119\u017cenie Wodnika<\/em>. O wszystkich zawartych tu w\u0105tkach nie spos\u00f3b powiedzie\u0107, mo\u017ce najistotniejsze z punktu widzenia wiod\u0105cego tematu jest to, \u017ce pojawia si\u0119 tu kwestia \u0142\u0105czenia pierwiastka kobiecego z mikrokosmosem ukazanym w terminologii ulubionej przez New Age, czyli naukowej, tym bardziej, \u017ce uka\u017ce to jeszcze jedn\u0105 mo\u017cliwo\u015b\u0107 korelowania kobieco\u015bci z now\u0105 p\u0142aszczyzn\u0105. Chodzi o problem polaryzacji p\u00f3\u0142kul m\u00f3zgowych – lewa odpowiada za logiczne, racjonalne my\u015blenie i okre\u015blana jest cz\u0119sto jako \u201em\u0119ska\u201d, prawa za\u015b za intuicyjny wgl\u0105d i emocje, i postrzegana jest jako \u201ekobieca\u201d – zadaniem wielu technik dzia\u0142aj\u0105cych na \u015bwiadomo\u015b\u0107, o kt\u00f3rych pisze Ferguson, jest uaktywnienie w\u0142a\u015bnie p\u00f3\u0142kuli \u201ekobiecej\u201d oraz harmonijne po\u0142\u0105czenie obydw\u00f3ch1<\/sup><\/a>3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jedn\u0105 z najbardziej znanych w New Age kobiet jest aktorka Shirley MacLaine, autorka ksi\u0105\u017cek (Ta\u0144cz\u0105c w \u015bwietle<\/em>, Na kraw\u0119dzi<\/em>) i organizatorka spotka\u0144 maj\u0105cych na celu – jak powiadamia ich reklama \u2013 \u201e\u0142\u0105czenie si\u0119 ze swoim wy\u017cszym Ja\u201d. Zwana jest cz\u0119sto nieco z\u0142o\u015bliwie przez niech\u0119tnych New Age badaczy \u201ekap\u0142ank\u0105 Nowej Ery\u201d1<\/sup><\/a>4<\/sup>. Jej mistrzyni\u0105 by\u0142a Chris Griscom, tak\u017ce autorka ksi\u0105\u017cek o reinkarnacji i mediumizmie. O szamanizmie z kolei pisa\u0142y: Joan Halifax, Lynn Andrews, Dhyani Ywahoo, o kobietach w buddyzmie – Tsultrim Allione, za\u015b Starhawk – o kultach neopoga\u0144skich. To tylko kilka przyk\u0142ad\u00f3w zapewne najbardziej znanych nazwisk, przy czym warto doda\u0107, \u017ce przewa\u017cnie wszystkie autorki opieraj\u0105 si\u0119 na jakiej\u015b \u015bcie\u017cce duchowej, kt\u00f3r\u0105 same praktykuj\u01051<\/sup><\/a>5<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Ok\u0142adka jednej z najs\u0142ynniejszych ksi\u0105\u017cek z nurtu duchowo\u015bci feministycznej<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Na nowo \u017cywotne i podejmowane przez kobiety sta\u0142y si\u0119 takie dzia\u0142ania, kt\u00f3re aspekty kobieco\u015bci wydobywaj\u0105 z form niejako \u201e\u017ar\u00f3d\u0142owych\u201d, zwi\u0105zanych z kobieco\u015bci\u0105 z dawien dawna. Chodzi o renesans tradycji (i swoiste ich dostosowanie do obecnych wymog\u00f3w) \u201ewypartych\u201d – st\u0105d powroty do kult\u00f3w poga\u0144skich, kultu Bogi\u0144, do pewnych form szamanizmu, czarownictwa (np. wicca), praktyk tantrycznych zwi\u0105zanych np. z postaciami buddyzmu tybeta\u0144skiego – Dakiniami. Kobiety chc\u0105 mie\u0107 na nowo dost\u0119p do sacrum, twierdz\u0105c, \u017ce deprecjacja pierwiastka kobiecego odby\u0142a si\u0119 tak\u017ce w obszarze duchowo\u015bci; pragn\u0105 by\u0107 kap\u0142ankami, szamankami, uzdrowicielkami (medicine women)1<\/sup><\/a>6<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

Nale\u017cy przy tym powiedzie\u0107, \u017ce postacie kap\u0142anki, szamanki itd. nie znacz\u0105 ju\u017c oczywi\u015bcie tego samego, co w pierwotnych tradycjach. Oto np. Allione, uczennica tybeta\u0144skiego lamy, podejmuje praktyk\u0119 z tzw. mandal\u0105 Pi\u0119ciu Daki\u0144, maj\u0105c\u0105 przekszta\u0142ci\u0107 zablokowane uczucia w m\u0105dro\u015b\u0107, ale \u0142\u0105czy j\u0105 z psychoterapi\u0105 i sztuk\u0105. Dzieje si\u0119 to podczas odosobnienia, podczas kt\u00f3rego ona i jej towarzyszki \u201epracowa\u0142y z w\u0142asnymi uczuciami, ta\u0144czy\u0142y, krzycza\u0142y, \u015bmia\u0142y si\u0119 i przygotowywa\u0142y pi\u0119\u0107 masek transformacji\u201d1<\/sup><\/a>7<\/sup>. Jednocze\u015bnie Allione \u0142\u0105czy nauki buddyjskie z naukami Indian i bierze udzia\u0142 w rytua\u0142ach tych ostatnich. Mamy zatem do czynienia z synkretyzacj\u0105 praktyk r\u00f3\u017cnych tradycji duchowych, a to zabieg typowy dla New Age. Z drugiej strony zainteresowanie staro\u017cytnymi mitologiami, postaciami bogi\u0144 i kap\u0142anek ma walor nie tyle praktyczny (kt\u00f3\u017c my\u015bla\u0142by dzi\u015b na przyk\u0142ad o obrz\u0119dzie sk\u0142adania ofiar ze zwierz\u0105t!), ile psychologiczno-duchowy, gdzie chodzi o interioryzowanie pewnych kobiecych archetyp\u00f3w, poprzez wnikanie w ich w\u0142a\u015bciwo\u015bci i cechy. I jeszcze co\u015b. Przytoczy\u0142am opis zachowania uczestniczek odosobnienia, by wskaza\u0107 na jeszcze jeden aspekt – praktyka kobiecej duchowo\u015bci cz\u0119stokro\u0107 widziana by\u0142a jako gro\u017ana, bo \u017cywio\u0142owa, by nie rzec szalona. Przypomn\u0119 o korelowaniu kobieco\u015bci z chaosem i nieobliczalno\u015bci\u0105 (por. wy\u017cej); na gruncie jednak New Age nie jest to zarzut1<\/sup><\/a>8<\/sup>. Przeciwnie \u2013 \u201epuszczenie\u201d emocji, \u017cywio\u0142owe zachowania maj\u0105 odblokowa\u0107 adeptk\u0119, by prowadzi\u0107 j\u0105 ku m\u0105dro\u015bci, uczyni\u0107 pe\u0142n\u0105 i tw\u00f3rcz\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Jeden z luminarzy New Age, Fritjaf Capra w ksi\u0105\u017cce Punkt zwrotny<\/em> pisze: \u201eDuchowo\u015b\u0107 feministyczna wyrasta z poczucia jedno\u015bci wszystkich \u017cywych form i ich cyklicznych rytm\u00f3w narodzin i \u015bmierci, odzwierciedlaj\u0105c tym samym g\u0142\u0119boko ekologiczny stosunek do \u017cycia. Jak podkre\u015bla to ostatnio wiele autorek wyobra\u017cenie b\u00f3stw kobiecych zdaje si\u0119 uciele\u015bnia\u0107 ten rodzaj duchowo\u015bci znacznie lepiej ni\u017c b\u00f3stwa m\u0119skie\u201d1<\/sup><\/a>9<\/sup>. St\u0105d te\u017c wynika zainteresowanie szeroko poj\u0119t\u0105 ekologi\u0105. Cz\u0119sto \u0142\u0105czy si\u0119 j\u0105 z Matk\u0105 Ziemi\u0105, z Gaj\u0105 widzian\u0105 jako \u017cywa istota przepe\u0142niona energi\u0105 \u017ce\u0144sk\u0105. Troska o ni\u0105 ma przywr\u00f3ci\u0107 zachwian\u0105 r\u00f3wnowag\u0119 \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pi\u0119kne wyra\u017cenie idei karmi\u0105cej i \u0142\u0105cz\u0105cej przeciwie\u0144stwa (por. Byk i W\u0105\u017c) Bogini Ziemi. Manuskrypt z XI w. Za: B.L. Molyneaux, Sekrety ziemi,<\/strong><\/em> s. 20<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Jednak jak wynika z tego, co wy\u017cej napisa\u0142am, przywracanie zachwianej r\u00f3wnowagi odbywa\u0107 si\u0119 mo\u017ce w inny spos\u00f3b. Je\u015bli bowiem \u201erozci\u0105gliwo\u015b\u0107\u201d terminu kobiece wraz z cechami, kt\u00f3re go dookre\u015blaj\u0105 pozwala obj\u0105\u0107 nim tak\u017ce dzia\u0142ania m\u0119skie, to warto przyjrze\u0107 si\u0119 nieco bli\u017cej jak nale\u017cy to rozumie\u0107 wed\u0142ug sympatyk\u00f3w i zwolennik\u00f3w ruchu New Age.<\/p>\n\n\n\n

Mamy oto do czynienia z absorpcj\u0105 tradycji, kt\u00f3re maj\u0105 charakter kobiecy w szerzej rozumianym sensie tego s\u0142owa (por. wy\u017cej), definiowanej przez zesp\u00f3\u0142 cech: pasywno\u015b\u0107, kontemplatywno\u015b\u0107, intuicjonizm itd. St\u0105d zainteresowanie np. buddyzmem czy hinduizmem, cho\u0107 g\u0142\u00f3wnymi ich propagatorami pozostaj\u0105 wci\u0105\u017c mistrzowie duchowi, m\u0119\u017cczy\u017ani.<\/p>\n\n\n\n

Innym sposobem jest reinterpretacja tradycji \u201epatriarchalnych\u201d poprzez wydobywanie ze\u0144 t\u0142amszonych, cho\u0107 obecnych tu element\u00f3w, albo te\u017c poprzez zmian\u0119 leksyki. Mam tu na my\u015bli zabiegi czynione wobec tradycji judeochrze\u015bcija\u0144skiej (postrzeganej jako \u201em\u0119ska\u201d). Pojawia si\u0119 oto propozycja odnoszenia si\u0119 do Istoty boskiej poprzez formu\u0142\u0119 B\u00f3g\/Bogini, On\/Ona. To oczywi\u015bcie nie tylko sprawa gramatyki, ale przede wszystkich prze\u015bwiadczenia, \u017ce potrzebne jest inne, mniej \u201epatriarchalne\u201d roz\u0142o\u017cenie akcent\u00f3w. Na przyk\u0142ad w ksi\u0105\u017cce teologa i za\u0142o\u017cyciela Instytutu Kultury i Duchowo\u015bci Stworzenia w Kaliforni M.Foxa pt. Pierwotne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo<\/em> tradycja ta zosta\u0142a ca\u0142kowicie przeinterpretowana w spos\u00f3b, jak s\u0105dz\u0119, bliski my\u015bli New Age2<\/sup><\/a>0<\/sup>. Autor kontrastuje tu biblijn\u0105 duchowo\u015b\u0107 w kategoriach upadku\/odkupienia i pierwotnego b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwa, pierwsz\u0105 pojmuj\u0105c jako \u201em\u0119sk\u0105\u201d, drug\u0105 \u2013 \u201ekobiec\u0105\u201d.<\/p>\n\n\n\n

Ale, co mo\u017ce dziwi\u0107, pojawiaj\u0105 si\u0119 specyficzne new age’owe formy w ramach tradycyjnych instytucji chrze\u015bcija\u0144skich – mam tu na my\u015bli zdarzenia takie, jak prowadzenie przez klasztor franciszkanek prelekcji dotycz\u0105cych wicca, czy orientalnych technik medytacyjnych, wyk\u0142ady prowadzone przez astrologa w pewnej parafii w Chicago, albo prowadzenie modlitwy rozpoczynaj\u0105cej si\u0119 od s\u0142\u00f3w: W imi\u0119 Ojca i Syna, i Matki…2<\/sup><\/a>1<\/sup>. To oczywi\u015bcie efemeryczne dzia\u0142ania, kt\u00f3re rzecz jasna spotka\u0142y si\u0119 z krytyk\u0105 ze strony Ko\u015bcio\u0142a Katolickiego. Ale \u015bwiadczy to o pewnym duchowym fermencie zagarniaj\u0105cym takie rejony, kt\u00f3re wydawa\u0142oby si\u0119 powinny by\u0107 na\u0144 odporne.<\/p>\n\n\n\n

Era Wodnika jest w pewnych kr\u0119gach oczekiwana, nie wiadomo jednak, kiedy ma nadej\u015b\u0107 (niekt\u00f3rzy zreszt\u0105 s\u0105dz\u0105, \u017ce ju\u017c nadesz\u0142a). Najcz\u0119stsza postawa to jednak taka, kt\u00f3ra widzi wsp\u00f3\u0142czesne czasy jako epok\u0119 przej\u015bcia (od Ery Ryb do Ery Wodnika). Czas przej\u015bcia, wielkiej liminalno\u015bci, charakteryzuje si\u0119 m.in. otwarciem na sacrum oraz przemieszaniem element\u00f3w \u201estarego\u201d i \u201enowego\u201d. W tym \u201enowym\u201d wielk\u0105 rol\u0119 maj\u0105 do odegrania kobiety i w og\u00f3le element \u017ce\u0144ski. W epoce przej\u015bcia zatem oczekuje si\u0119 od kobiet realizacji tych warto\u015bci, kt\u00f3re po pierwsze bli\u017csze s\u0105 kobietom niejako z definicji, po drugie – maj\u0105 sta\u0107 si\u0119 og\u00f3lnoludzkie. Czy mo\u017cna sobie wyobrazi\u0107 wi\u0119ksze oczekiwanie? Wszak chodzi ni mniej ni wi\u0119cej tylko o przemian\u0119 \u015bwiata…<\/p>\n\n\n\n

Tak formu\u0142owane s\u0105 oczekiwania wobec kobiet ze strony luminarzy New Age. Same za\u015b zainteresowane s\u0105dz\u0105, \u017ce w nadchodz\u0105cej epoce ich w\u0142asna indywidualno\u015b\u0107 znajdzie wi\u0119cej szans na realizacj\u0119 w proponowanych formach, kt\u00f3re sprzyja\u0107 maj\u0105 swoistej resakralizacji \u015bwiata bez deprecjacji pierwiastka kobiecego.<\/p>\n\n\n\n

Wspomnia\u0142am wy\u017cej o feminizacji opisu \u015bwiata w kr\u0119gach Nowej Ery. I tak jest. Nale\u017cy jednak zwr\u00f3ci\u0107 uwag\u0119 na pewne problemy. Po pierwsze – feminizm New Age \u0142\u0105czy z kobieco\u015bci\u0105 szereg poj\u0119\u0107: intuicjonizm, empati\u0119, pasywno\u015b\u0107, sk\u0142onno\u015b\u0107 do wsp\u00f3\u0142pracy, wyobra\u017ani\u0119, blisko\u015b\u0107 natury, kt\u00f3re oczywi\u015bcie maj\u0105 swoje opozycje (rozum, aktywno\u015b\u0107, wsp\u00f3\u0142zawodnictwo itd.) \u0142\u0105czone z kolei z m\u0119sko\u015bci\u0105. Ot\u00f3\u017c feministki spoza New Age zakwestionowa\u0142y przecie\u017c dawno prawomocno\u015b\u0107 takich opis\u00f3w, jako kulturowo uwarunkowanych, krzywdz\u0105cych dla kobiet. Pami\u0119ta\u0107 nale\u017cy, \u017ce owe cechy ujmowane s\u0105 warto\u015bciuj\u0105co. Jak si\u0119 wydaje, feministki spod znaku Nowej Ery zachowa\u0142y te znaczenia \u0142\u0105czone z kobieco\u015bci\u0105 celowo, tyle \u017ce odrzuci\u0142y odium pejoratywnego nacechowania. A nawet wi\u0119cej – poniewa\u017c przydano im znacze\u0144 dodatnich.<\/p>\n\n\n\n

Po drugie – pos\u0142uguj\u0105c si\u0119 tymi poj\u0119ciami: \u201em\u0119sko\u015b\u0107\u201d, \u201ekobieco\u015b\u0107\u201d i koreluj\u0105c je z wybranymi aspektami rzeczywisto\u015bci ludzie spod znaku Nowej Ery (z jej wysokich rejestr\u00f3w) maj\u0105 wszak \u015bwiadomo\u015b\u0107 ich symboliczno\u015bci. Pisze o tym m.in. przywo\u0142any przeze mnie Capra (chodzi o umowno\u015b\u0107 terminu B\u00f3g-Bogini, tym bardziej, \u017ce w istocie New Age nie wyznaje osobowego b\u00f3stwa). To tylko symbole s\u0142u\u017c\u0105ce do opisu \u015bwiata… Zmiana symboliki jednak ma moc zmiany \u015bwiata ludzkiego poprzez zmian\u0119 ludzkiej \u015bwiadomo\u015bci. New Age w\u0142a\u015bnie tej zmiany pragnie i dlatego si\u0119gn\u0105\u0142 m.in. po symbolik\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z kobieco\u015bci\u0105, obejmuj\u0105c ni\u0105 opis \u015bwiata w og\u00f3le. A \u017ce symbole zobowi\u0105zuj\u0105, kobiety zobowi\u0105zane s\u0105 szczeg\u00f3lnie, by przy\u015bpieszy\u0107 \u015bwit Nowej Ery.<\/p>\n\n\n\n

Z tego punktu widzenia walka o odzyskanie warto\u015bci kobiecych w wymiarze symboliki przek\u0142ada si\u0119 na wymiar praktyki spo\u0142ecznej, a nade wszystko – bo to jest istot\u0105 New Age – na wymiar duchowo\u015bci: st\u0105d d\u0105\u017cenia kobiet do realizacji religijno-duchowych na gruncie tradycji niepatriarchalnych. Ale walka nie jest celem, jest symptomem okresu przej\u015bcia, w epoce opisywanej jako Era Wodnika stanem idealnym jest partnerstwo i harmonia. Odpowiedzialno\u015b\u0107 za ich wprowadzenie spada na kobiety, co ilustruje poni\u017cszy cytat: \u201eS\u0105dz\u0119, \u017ce kobiety musz\u0105 dzi\u015b zrozumie\u0107, \u017ce \u017ce\u0144sko\u015b\u0107 nie jest brzydkim s\u0142owem (…). Kobiety s\u0105 nadziej\u0105 \u015bwiata, poniewa\u017c je\u015bli przejm\u0105 w\u0142adz\u0119 w prawdziwy i uczciwy – \u017ce\u0144ski – spos\u00f3b, b\u0119d\u0105 mog\u0142y nauczy\u0107 m\u0119\u017cczyzn jak \u017cy\u0107 i jak doprowadzi\u0107 do r\u00f3wnowagi na Ziemi\u201d2<\/sup><\/a>2<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

\"\"<\/figure>\n\n\n\n
\"\"
Festiwal kultur \u015bwiata w Szczawnie Zdroju. Zesp\u00f3\u0142 b\u0119bniarek<\/strong> afryka\u0144skich. Kobiety m\u00f3wi\u0142y, \u017ce granie na b\u0119bnach da\u0142o im si\u0142\u0119 i poczucie warto\u015bci, a wszak afryka\u0144skie kobiety, wed\u0142ug bada\u0144, nale\u017c\u0105 do najbardziej dotkni\u0119tych przemoc\u0105. Fot. w\u0142asne (znamienne, \u017ce s\u0142ownik zainstalowany w komputerze podkre\u015bli\u0142 na czerwono s\u0142owo „b\u0119bniarki” jako niepoprawne; wed\u0142ug s\u0142ownika istnieje jedynie „b\u0119bniarz”) <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nie tylko dla samych kobiet, ale dla \u015bwiata \u201eruch feministyczny wraz z odrodzeniem wyobra\u017cenia Bogini tworzy nowy obraz kobiety, kt\u00f3ra my\u015bli w nowy spos\u00f3b i wyznaje nowy zesp\u00f3\u0142 warto\u015bci. Tote\u017c duchowo\u015b\u0107 feministyczna wywrze g\u0142\u0119boki wyp\u0142yw nie tylko na religi\u0119 i filozofi\u0119, ale tak\u017ce na nasze \u017cycie spo\u0142eczne i polityczne\u201d – twierdzi Charlen Spretnak w ksi\u0105\u017cce o duchowo\u015bci kobiet2<\/sup><\/a>3<\/sup>.<\/p>\n\n\n\n

[W Polsce \u2013 dodam po latach od napisania powy\u017cszego tekstu \u2013 nurt feminizmu powi\u0105zanego z duchowo\u015bci\u0105 i ruchem New Age nadal stanowi margines, a kraju za to nie ustaj\u0105 spory o \u201egender\u201d etc\u2026].<\/p>\n\n\n\n

1<\/a> P. Teilhard de Chardin, Fenomen cz\u0142owieka<\/em>, Warszawa 1993.<\/p>\n\n\n\n

2<\/a> K. Wilber, Eksplozja \u015bwiadomo\u015bci<\/em>, Zabrze 1997.<\/p>\n\n\n\n

3<\/a> K. Wilber, Kr\u00f3tka historia wszystkiego<\/em>, Warszawa 1997.<\/p>\n\n\n\n

4<\/a> P. Le Cour, L\u2019ere du Verseau<\/em>, cyt. za: B. Dobroczy\u0144ski, New Age<\/em>, Krak\u00f3w 1997, s. 26.<\/p>\n\n\n\n

5<\/a> C.G. Jung, Aion. Przyczynki do symboliki Ja\u017ani<\/em>, Warszawa 1997.<\/p>\n\n\n\n

6<\/a> B. Dobroczy\u0144ski, op.cit<\/em>., s. 27. Zob. te\u017c: J. Prokopiuk, New Age Movement,<\/em> \u201eMiesi\u0119cznik Troch\u0119 Inny\u201d nr 3\/1990, s. 44.<\/p>\n\n\n\n

7<\/a> A. Klizowski, Podstawy \u015bwiatopogl\u0105du Nowej Epoki<\/em>, t. I, Warszawa 1992, s. 15.<\/p>\n\n\n\n

8<\/a> Cyt. za: J. Prokopiuk, New Age Movement<\/em>, \u201eMiesi\u0119cznik Troch\u0119 Inny\u201d 1990, nr 3 s. 44.<\/p>\n\n\n\n

9<\/a> M. Has, W stron\u0119 wiecznej bogini<\/em>, [w:] J. Sieradzan (wyb\u00f3r i t\u0142um.), Rozkwitaj\u0105cy kwiat lotosu. Energia \u017ce\u0144ska w praktyce duchowej<\/em>, Krak\u00f3w w roku \u017belaznego Konia.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>0<\/sup> R. Abraham, R. Sheldrake, T. McKenna, Zd\u0105\u017cy\u0107 przed apokalips\u0105. Nauka i mistyka na drodze do resakralizacji \u015bwiata<\/em>, Bydgoszcz 1995, s. 84.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>1<\/sup> B. Dobroczy\u0144ski, op. cit.<\/em>, s. 10.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>2<\/sup> Cyt. za: W. Bockenheim, S. Bednarek, J. Jastrz\u0119bski, Encyklopedia Nowej Ery<\/em>, Wroc\u0142aw 1996, has\u0142o: feminizm<\/em>, s. 125.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>3<\/sup> Dotychczas na polskim rynku wydawniczym nie ukaza\u0142a si\u0119 praca M. Ferguson, jej fragment przet\u0142umaczony na j\u0119zyk polski znajduje si\u0119 w ksi\u0105\u017cce P. Macury (wyb\u00f3r i t\u0142um.), New Age<\/em>, Krak\u00f3w 1993.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>4<\/sup> R. Ludwikowski, Ja – B\u00f3g, czyli \u017cycie po \u017cyciu Nowej Ery<\/em>, Krak\u00f3w 1992, s. 48 i n.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>5<\/sup> Podaj\u0119 za: J. Sieradzan (wyb\u00f3r i t\u0142um.), op. cit., <\/em>s. 4 i n.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>6<\/sup> Warto doda\u0107, \u017ce ostatnio ukazuj\u0105 si\u0119 na polskim rynku ksi\u0119garskim bestsellerowe prace zachodnich autor\u00f3w traktuj\u0105ce o duchowo\u015bci kobiecej, z kt\u00f3rych przynajmniej dwie wi\u0105\u017c\u0105 si\u0119 z poruszanymi tu zagadnieniami: C. P. Estes, Biegn\u0105ca z wilkami<\/em>, Pozna\u0144 2001; J. M. Reynolds, Czarownice i dakinie. Tantra na Wschodzie i Zachodzie<\/em>, Krak\u00f3w 2002.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>7<\/sup> T. Allione, Moje do\u015bwiadczenia z dharm\u0105 i tubylcz\u0105 tradycj\u0105 Ameryki<\/em>, [w:] J. Sieradzan (wyb\u00f3r i t\u0142um.), op. cit<\/em>., s. 28.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>8<\/sup> Mo\u017cna by zaryzykowa\u0107 i u\u017cy\u0107 znanej dychotomii: oto pierwiastek dionizyjski i apolli\u0144ski odpowiada\u0142by kolejno kobieco\u015bci i m\u0119sko\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

1<\/a>9<\/sup> F. Capra, Punkt zwrotny<\/em>, Warszawa 1987, s. 567.<\/p>\n\n\n\n

2<\/a>0<\/sup> M. Fox, Pierwotne b\u0142ogos\u0142awie\u0144stwo<\/em>, Pozna\u0144 1995<\/p>\n\n\n\n

2<\/a>1<\/sup> Wi\u0119cej takich przyk\u0142ad\u00f3w podaje np. M. Pacwa w ksi\u0105\u017cce Katolicy wobec New Age<\/em>, Krak\u00f3w 1994.<\/p>\n\n\n\n

2<\/a>2<\/sup> L. Andrews, Rozmowa, <\/em>[w:] J. Sieradzan (wyb\u00f3r i t\u0142um.), op. cit<\/em>., s. 11.<\/p>\n\n\n\n

2<\/a>3<\/sup> C. Spretnak, The Politics of Women’s Spirituality<\/em>, New York 1981; cyt. za: F. Capra, op. cit<\/em>., s. 568.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

(Tekst poni\u017cszy zosta\u0142 wyg\u0142oszony w formie referatu na konferencji naukowej zorganizowanej przez Uniwersytet Wroc\u0142awski i wszed\u0142 do tomu pokonferencyjnego pt. Oczekiwania kobiet i wobec kobiet, pod red. B. P\u0142onki-Syroki, Warszawa 2007, s. 455). Ruch Nowej Ery nie stanowi \u017cadnej zwartej organizacji, jest zbiorem lu\u017ano ze sob\u0105 powi\u0105zanych grup o pewnym wsp\u00f3lnym \u015bwiatopogl\u0105dzie z pogranicza religijno\u015bci, […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1209,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-200","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-duchowosc-feministyczna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=200"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3756,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/200\/revisions\/3756"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1209"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=200"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=200"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=200"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}