![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Scan1.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nTeraz musimy zacz\u0105\u0107 \u201eod samego pocz\u0105tku\u201d, to jest od rodu Europy<\/strong>, i niestety wda\u0107 si\u0119 w histori\u0119 do\u015b\u0107 rozga\u0142\u0119zion\u0105, ale fascynuj\u0105c\u0105. Posi\u0142kowa\u0107 si\u0119 przy tym b\u0119dziemy swego rodzaju mitologiczn\u0105 chronologi\u0105 wzgl\u0119dn\u0105, a tak\u017ce spr\u00f3bujemy odnie\u015b\u0107 mity do danych historycznych (co zreszt\u0105 jest, lojalnie nale\u017cy uprzedzi\u0107, zabiegiem wielce ryzykownym).<\/p>\n\n\n\n Prapradziadami Europy byli Mela<\/strong> (co znaczy \u201eJesion\u201d, ale… np. w przydomku Demeter rdze\u0144 identyczny pobrzmiewa w imieniu Mel-issa, czyli Pszczo\u0142a) oraz Inachos,<\/strong> zwany, co ciekawe, Egipcjaninem<\/strong>. Mieli oni kilkoro dzieci, z kt\u00f3rych wymienimy Foroneusza, kt\u00f3ry mia\u0142 by\u0107 za\u0142o\u017cycielem miast w Argolidzie, jego siostr\u0119 Niobe, kt\u00f3rej syn zwany by\u0142 Pelasgosem<\/strong>, co oczywi\u015bcie wywo\u0142uje od razu skojarzenie z przedgreckimi osadnikami na ziemi greckiej; Pelazg\u00f3w wymienia ju\u017c Homer, a Grecy twierdzili, \u017ce Pelazgowie zamieszkiwali r\u00f3wnie\u017c Kret\u0119.<\/p>\n\n\n\n Siostr\u0105 Niobe by\u0142a Io<\/strong>, kt\u00f3rej losy zwi\u0105za\u0142y si\u0119 z Egiptem – mamy wi\u0119c po jej ojcu Inachosie drug\u0105 osob\u0119 zwi\u0105zan\u0105 z krajem nad Nilem. Io prze\u015bladowana przez Her\u0119 za romans z Zeusem, ucieka\u0142a zamieniona w krow\u0119, a\u017c dotar\u0142a do delty Nilu, gdzie zn\u00f3w przybra\u0142a ludzka posta\u0107 i powi\u0142a Zeusowe dziecko – Epafosa<\/strong>. Ten zosta\u0142 kr\u00f3lem Egiptu.<\/strong> By\u0142 wszak wnukiem Egipcjanina… Je\u015bli zawierzymy cho\u0107 w ograniczony spos\u00f3b mitowi, to mo\u017cemy przypu\u015bci\u0107, \u017ce zabrzmia\u0142y tu echa historii – oto przyszed\u0142 czas, by przywo\u0142a\u0107 Hyksos\u00f3w.<\/strong> Nowsze badania rzuci\u0142y sporo \u015bwiat\u0142a na zagadnienia z nimi zwi\u0105zane. Egipcjanie notowali w swych kronikach, \u017ce byli to ludzie \u201eo nieokre\u015blonej rasie\u201d. Badacze twierdz\u0105, \u017ce stanowili konglomerat lud\u00f3w semickich i hatyckich, przyby\u0142ych z wysp oraz palesty\u0144skiego wybrze\u017ca. Za\u0142o\u017cyli XV i XVI wieku p.n.e. dynasti\u0119 i rz\u0105dzili w Egipcie od 1650 do 1540 r. p.n.e.,<\/strong> cho\u0107 inni badacze powiadaj\u0105, \u017ce trzeba dat\u0119 pocz\u0105tkow\u0105 zmieni\u0107 na rok ok. 1700 p.n.e. Ale Hyksosi nie zjawili si\u0119 jak grom z jasnego nieba, raczej by\u0142 to proces stopniowego przenikania do delty Nilu przybysz\u00f3w z obszar\u00f3w palesty\u0144skich i egejskich, rozpocz\u0119ty zreszt\u0105 d\u0142ugo przez obj\u0119ciem rz\u0105d\u00f3w przez w\u0142adc\u00f3w hyksoskich. Zwi\u0105zki z Palestyn\u0105 ju\u017c u zarania egipskiej pa\u0144stwowo\u015bci by\u0142y bardzo bliskie, a chocia\u017c kroniki m\u00f3wi\u0105 o agresji Hyksos\u00f3w, nie znaleziono \u017cadnych \u015blad\u00f3w zniszczenia miast w delcie. Hyksosi, kimkolwiek byli w rzeczywisto\u015bci przej\u0119li tytulatur\u0119 i zwyczaje egipskich faraon\u00f3w. A mo\u017ce jeden z etnicznych od\u0142am\u00f3w tych lud\u00f3w, okre\u015blanych zbiorcz\u0105 nazw\u0105 Hyksosi, stanowili Pelazgowie<\/strong>?<\/p>\n\n\n\n W tym mniej wi\u0119cej okresie nast\u0105pi\u0142o za\u0142amanie si\u0119 egipskiej \u017ceglugi i przej\u0119cie roli pana na morzach przez Minojczyk\u00f3w z Krety. Ale Minojczycy wydaj\u0105 si\u0119 w jeszcze nie zbadany spos\u00f3b bliscy Hyksosom… Sk\u0105d ta konkluzja? Ot\u00f3\u017c od dawna trwa\u0142y archeologiczne poszukiwania, zmierzaj\u0105ce do odkrycia hyksoskiej stolicy zwanej w pismach Awaris – i znaleziono j\u0105! (prof. Bietak) Nie trzeba opowiada\u0107 o wszystkim, co znale\u017ali badacze, wystarczy tylko powiedzie\u0107 o ich zdumieniu, gdy na malowid\u0142ach ich oczom ukaza\u0142y si\u0119 sceny, kt\u00f3re przyzwyczaili si\u0119 \u0142\u0105czy\u0107 z ca\u0142kiem inna kultur\u0105… Na malowid\u0142ach bowiem widzimy sceny akrobatycznych popis\u00f3w ludzi skacz\u0105cych przez byka! A tak\u017ce motywy gryfa. Czy\u017c nie jest to \u201eznak firmowy\u201d Krety? Nawet styl tych fresk\u00f3w jest identyczny jak styl fresku np. z pa\u0142acu minojskiego z Knossos. Zreszt\u0105 takie freski odkryto te\u017c na terenach dzisiejszego Izraela. Co to wszystko znaczy? Wiadomo, \u017ce Kreta utrzymywa\u0142a kontakty handlowe z Egiptem rz\u0105dzonym przez hyksoskich w\u0142adc\u00f3w, w Knossos znaleziono przedmioty opatrzone imieniem jednego z nich: Khyana. <\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Hyksoskie przedmioty znaleziono te\u017c na wybrze\u017cach palesty\u0144skim, w Anatolii i Grecji l\u0105dowej – zasi\u0119g kontakt\u00f3w by\u0142 wi\u0119c wcale niema\u0142y. Ale sk\u0105d freski? Mo\u017ce po trz\u0119sieniu ziemi i wybuchu wulkanu na Santorynie w ok. 1600 roku p.n.e. cz\u0119\u015b\u0107 mieszka\u0144c\u00f3w wyemigrowa\u0142a, tak\u017ce w delt\u0119 Nilu; wszak Egipt od dawna by\u0142 im znany i bliski. <\/strong>Uwa\u017ca si\u0119, \u017ce pierwsze minojskie freski nad Nilem pojawi\u0142y si\u0119 ok. 1550 r., zatem nieca\u0142e 50 lat po katastrofie. Ale inspiracje kulturowe mi\u0119dzy r\u00f3wnymi sobie bywaj\u0105 obustronne, czy mo\u017cemy zatem dowiedzie\u0107 si\u0119, jaki \u015blad w wierzeniach egipskich lub krete\u0144skich pozostawili po sobie Hyksosi? Wydaje si\u0119, \u017ce mo\u017cna wskaza\u0107 jeden taki \u015blad.<\/p>\n\n\n\n W kr\u0119gu kultur Bliskiego Wschodu i Azji Mniejszej spore znaczenie od pradawnych czas\u00f3w mia\u0142 kult w\u0119\u017ca. Je\u015bli okazuje si\u0119, \u017ce posta\u0107 wielkiego przeciwnika boga s\u0142o\u0144ca Re, czyli W\u0119\u017ca, z kt\u00f3rym w czasie swej w\u0119dr\u00f3wki przez podziemn\u0105 krain\u0105 Re wci\u0105\u017c i wci\u0105\u017c od nowa musi walczy\u0107, jest do\u015b\u0107 p\u00f3\u017any, jak na egipsk\u0105 miar\u0119, to mo\u017ce w\u0142a\u015bnie obraz ten powsta\u0142 nie bez udzia\u0142u mitologii hyksoskiej? A mo\u017ce w postaci przeciwnika arcyegipskiego Re czai si\u0119 jaki\u015b \u015blad znienawidzonej, acz niegdy\u015b realnie istniej\u0105cej osoby – taki zabieg wszak mie\u015bci si\u0119 w logice mitu. Najcz\u0119\u015bciej wspominany w inskrypcjach w\u0142adca hyksoski nosi\u0142 imi\u0119 Apopis. Czy tylko przypadkiem \u00f3w wielki w\u0105\u017c walcz\u0105cy z Re nosi identyczne miano?<\/p>\n\n\n\n Wracaj\u0105c jednak do przodk\u00f3w Europy, c\u00f3rk\u0105 Epafosa by\u0142a Libia<\/strong>, kt\u00f3ra mia\u0142a dw\u00f3ch syn\u00f3w z samym bogiem m\u00f3rz Posejdonem: Agenora i Belasa<\/strong>. Belas by\u0142 w\u0142adc\u0105 Egiptu. Sp\u0142odzi\u0142 dw\u00f3ch braci: Danaosa<\/strong> i Ajgyptosa<\/strong>. W brzmieniu imienia tego ostatniego wyra\u017anie widzimy greck\u0105 nazw\u0119 kraju faraon\u00f3w \u2013 \u201eEgipt\u201d. Powiada si\u0119, \u017ce Ajgyptos podbi\u0142 delt\u0119 oraz tzw. Lud Czarnych St\u00f3p i rz\u0105dzi\u0142 Egiptem, za\u015b Danaos uciek\u0142 do Argos (tragiczna historia ich dzieci tutaj nas nie interesuje). Agenor<\/strong> za\u015b oddali\u0142 si\u0119 z Egiptu i pow\u0119drowa\u0142 na palesty\u0144skie wybrze\u017ce, gdzie o\u017ceni\u0142 si\u0119 z kobiet\u0105 zwan\u0105 Telefass\u0105<\/strong>, z kt\u00f3r\u0105 mia\u0142 kilkoro potomstwa. On w\u0142a\u015bnie jest ojcem Europy<\/u><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Inne jego dzieci to Fojniks<\/strong> – za\u0142o\u017cyciel Fenicji<\/strong>, Kyliks<\/strong> – pierwszy w\u0142adca krainy zwanej Cylicj\u0105<\/strong>, kt\u00f3ra by\u0142a swego rodzaju bram\u0105 egejsk\u0105 prowadz\u0105c\u0105 w g\u0142\u0105b Azji Mniejszej, ku wybrze\u017com palesty\u0144skim i do krain g\u00f3rnej Mezopotamii oraz Kadmos<\/strong> – najbardziej znany z braci, najbardziej te\u017c zwi\u0105zany z l\u0105dem greckim jako za\u0142o\u017cyciel Teb<\/strong> w Beocji.<\/p>\n\n\n\n Jak widzimy wszystkie w\u0105tki tych opowie\u015bci mieszcz\u0105 si\u0119 w schemacie mitu za\u0142o\u017cycielskiego – imiona bohater\u00f3w maj\u0105 nas wprost prowadzi\u0107 ku dziejom, w kt\u00f3rych p i e r w s z y r a z dokona\u0142o si\u0119 ustanowienie miasta, pa\u0144stwa lub rodu. Inachos – zwany \u201eojcem rodzaju ludzkiego\u201d i w tym podobny do Prometeusza, to najwa\u017cniejszy przodek ludu, kt\u00f3ry te opowie\u015bci powo\u0142a\u0142 do \u017cycia. Dalej – wyra\u017anie pr\u00f3bowano ukaza\u0107 pochodzenie lud\u00f3w, ich protoplasci maj\u0105 zatem odpowiednie imiona: Ajgiptos – w\u0142adca Egiptu, Danaos – przodek Danaan\u00f3w, kt\u00f3rego to miana u\u017cywa Homer na przemian z innymi terminami oznaczaj\u0105cymi wszystkich Grek\u00f3w, Memfis – \u017cona Epafosa i Libia – jego c\u00f3rka: wszyscy oni nosz\u0105 miana odpowiednio miasta i kraju. Kylikos i Fojniks – daj\u0105 nazwy \u201eza\u0142o\u017conym\u201d przez siebie krajom. Syn Kadmosa Theras <\/strong>osiedli\u0142 si\u0119 – jak\u017ceby inaczej – na wyspie nazwanej Thera <\/strong>(potem, w czasach chrze\u015bcija\u0144skich: Santoryn, od imienia \u015bwi\u0119tej Ireny). Mamy tu do czynienia z klasycznym przyk\u0142adem mitu eponimicznego. Takim mitem, opartym na tym samym schemacie, jest mit o Europie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Europa<\/strong> to r\u00f3wie\u015bnica Fojniksa i Kylikosa oraz Ajgiptosa i Danaosa – wszystkie postaci \u0142\u0105czy to, \u017ce ich imiona nada\u0142y nazwy krajom<\/strong>. Ale niewykluczone, \u017ce Grecy n a j p i e r w poznali nazwy kraj\u00f3w, a potem, by wpisa\u0107 je w swoje oikoumene<\/em>, zapragn\u0119li znale\u017a\u0107 dla nich za\u0142o\u017cycieli, wymy\u015blili ich. A te\u017c kto wie, czy pierwiastki historyczne, przemieszane w czasie i fragmentaryczne oraz elementy autentycznych tradycji i starych narracji mitycznych nie konstytuuj\u0105 tych intelektualnie wytworzonych opowie\u015bci. Wszystkie postaci z tego cyklu dzia\u0142aj\u0105 w obszarze kultur \u015br\u00f3dziemnomorskich: Grecja, Kreta, wybrze\u017ca wschodnie Morza \u015ar\u00f3dziemnego, Azja Mniejsza, Egipt.<\/p>\n\n\n\n A w opowie\u015bciach pojawiaj\u0105 si\u0119 zastanawiaj\u0105ce elementy… Na przyk\u0142ad rdzenie wyrazowe. \u017bona Agenora nazywa si\u0119 Telefass\u0105, a przecie\u017c cz\u0105stka -ss (por. minojskie Knossos, Tylissos), jak i -nth (jak w wyrazach niegreckich, cho\u0107 z mitami greckimi zwi\u0105zanych: labirynthos, Korynthos) nie jest grecka, za to wyst\u0119puje cz\u0119sto w Azji Mniejszej i na Krecie. Imi\u0119 brata Europy Kadmosa dziwnie przypomina wyraz, kt\u00f3ry pojawi\u0142 si\u0119 na tabliczkach z pismem linearnym A na Krecie: kadumane<\/em> <\/strong>oraz wyraz fenicki kadm<\/em>.<\/strong> Ju\u017c nie m\u00f3wi\u0105c, \u017ce (k)adm <\/em>przypomina te\u017c Adama<\/em>, czyli pierwszego cz\u0142owieka. W Azji Mniejszej mieszka\u0142y ludy maj\u0105ce wiele wsp\u00f3lnego z Kret\u0105: Luwici, Likowie, Karowie. Tam, gdzie powsta\u0142y miasta Fenicjan, kt\u00f3rzy po Minojczykach przej\u0119li panowanie na morzach, wcze\u015bniej Minojczycy mieli z dawien dawna swoje faktorie handlowe, jak w s\u0142ynnym Ras Szamra (Ugarit).<\/p>\n\n\n\n Losy samej za\u015b Europy<\/strong> s\u0105 og\u00f3lnie znane: m\u0142oda ksi\u0119\u017cniczka zbiera\u0142a kwiaty w towarzystwie dziewcz\u0105t, gdy ujrza\u0142a pi\u0119knego byka, kt\u00f3ry by\u0142 tak \u0142agodny, \u017ce pozwoli\u0142 usi\u0105\u015b\u0107 na swym grzbiecie – ale wtedy porwa\u0142 si\u0119 do biegu i uni\u00f3s\u0142 Europ\u0119 a\u017c na Kret\u0119. Byk ten to oczywi\u015bcie \u201eprzebrany\u201d w t\u0119 posta\u0107 sam Zeus, zakochany w Europie. B\u00f3g posiad\u0142 j\u0105 pono\u0107 pod platanem <\/strong>– czyli „\u0142aciatym” \u015bwi\u0119tym drzewem, jak nasz jawor – niedaleko Gortyny. <\/p>\n\n\n\n W Gortynie Europa urodzi\u0142a Minosa<\/strong> i Radamandysa<\/strong> (inne tradycje dodaj\u0105 jeszcze Sarpedona, co wynika z nak\u0142adania si\u0119 na siebie r\u00f3\u017cnych postaci kr\u00f3l\u00f3w – minos\u00f3w). Potem po\u015blubi\u0107 mia\u0142a kr\u00f3la Krety Asteriosa.<\/p>\n\n\n\n Podsumowuj\u0105c, Europa – jak Libia, Fojniks, Memfis – to imi\u0119 toponomastyczne. Grecy, jako kszta\u0142tuj\u0105cy si\u0119 nar\u00f3d z\u0142o\u017cony z Minojczyk\u00f3w (tych, kt\u00f3rzy ju\u017c w epoce minojskiej zamieszkiwali l\u0105d grecki i tych, kt\u00f3rzy tu wyl\u0105dowali po katastrofie na Therze), Achaj\u00f3w, Pelazg\u00f3w, Jon\u00f3w, Eol\u00f3w, Dor\u00f3w oswajali <\/em>\u015bwiat wok\u00f3\u0142 i nazwom ju\u017c funkcjonuj\u0105cym przydawali mitycznych kontekst\u00f3w po swojemu. Pewnie cie\u0144 faktycznych, dramatycznych wydarze\u0144 w tych zracjonalizowanych mitach mimo wszystko si\u0119 zachowa\u0142; w przypadku mitu o Europie mo\u017ce pami\u0119\u0107 o przybyszach z wybrze\u017cy palesty\u0144skich? Jakby nie by\u0142o Europa jest wpisana w r\u00f3j innych imion przodk\u00f3w tzw. eponimicznych rozmaitych, znanych Grekom krain, a to, \u017ce zosta\u0142a przeniesiona przez Zeusa w postaci bia\u0142ego byka akurat na Kret\u0119 osobi\u015bcie mnie, jako wielbicielk\u0119 kultury minojskiej, cieszy, albowiem objawia si\u0119 tu my\u015bl, \u017ce Kreta to przodki ni europejskiej (nomen omen) kultury\u2026<\/p>\n\n\n\n Inna sprawa, \u017ce w\u0105tek imion bohater\u00f3w mitologicznych mo\u017cna by ci\u0105gn\u0105\u0107 jeszcze d\u0142ugo; ot, cho\u0107by zwi\u0105zany z Kret\u0105 Tezeusz<\/strong>, kt\u00f3ry u\u015bmierci\u0142 w labiryncie Minotaura\u2026 Wszak jego ojcem by\u0142 niejaki Egeusz (Ajgeus<\/strong>), w imieniu kt\u00f3rego pobrzmiewa wszak nazwa morza Egejskiego<\/strong>. On\u017ce za\u015b wywodzi\u0142 si\u0119 z rodu Pelopsa<\/strong> (podobnie jak najs\u0142ynniejszy heros Herakles), co przywodzi na my\u015bl p\u00f3\u0142wysep peloponeski<\/strong>. Ale to by\u0142aby ju\u017c kolejna opowie\u015b\u0107.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" \u017byjemy w Europie, to jasne. Wiemy te\u017c, \u017ce nazwa naszego kontynenty pochodzi od imienia fenickiej (?) ksi\u0119\u017cniczki, uprowadzonej przez boga Zeusa na l\u0105d Krety. Tyle, \u017ce ca\u0142y ten mit nie jest odosobniony, jak zwykli\u015bmy s\u0105dzi\u0107 i ma sw\u00f3j okre\u015blony kontekst. Wi\u0119cej o tym – w posumowaniu. Teraz musimy zacz\u0105\u0107 \u201eod samego pocz\u0105tku\u201d, to jest od […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2026,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-2018","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiaty-starozytne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2018","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2018"}],"version-history":[{"count":17,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2018\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3184,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2018\/revisions\/3184"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2026"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2018"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2018"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2018"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Tzw.-tauromachia.-Kreta.-Pocztowka-zbiory-wlasne-1024x681.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Muzeum-w-Heraklionie-waza-egipska-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/egypt-5106687_1920-1024x640.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Kadmos-zabija-smoka-Kerenyi.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Scan-4.jpg\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Sca.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Gortyna.jpg\")