{"id":2250,"date":"2021-07-28T16:19:30","date_gmt":"2021-07-28T14:19:30","guid":{"rendered":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=2250"},"modified":"2021-08-24T22:01:13","modified_gmt":"2021-08-24T20:01:13","slug":"nieznany-swiat-12-1998-s-12-13-z-profesorem-andrzejem-wiercinskim","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=2250","title":{"rendered":"Nieznany \u015awiat 12 1998, s. 12-13: Z profesorem Andrzejem Wierci\u0144skim"},"content":{"rendered":"\n

rozmawia A. Warszewski<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Pan Profesor<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

– Jest to pierwszy wywiad, jakiego Pan Profesor udziela po kilkunastu latach milczenia. Sk\u0105d ta niech\u0119\u0107 do massmedi\u00f3w?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119cam si\u0119 pracy naukowej. Nie jestem ju\u017c, a mam bardzo wiele do zrobienia. Poza tym media zwykle s\u0105 powierzone i sp\u0142ycaj\u0105.<\/p>\n\n\n\n

– Rezultat jest jednak taki, ze dla przeci\u0119tnego odbiorcy antropologia \u2013 dziedzina, jaka pan reprezentuje \u2013 jest ca\u0142kowicie nieznana. Niewiele os\u00f3b zdaje sobie spraw\u0119 z tego, jakich ogromnych post\u0119p\u00f3w nauka ta dokona\u0142a w XX stuleciu. Na dobr\u0105 spraw\u0119 bie\u017c\u0105cy wiek mo\u017cna by nazwa\u0107 stuleciem antropologii.<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Post\u0119p jest rzeczywi\u015bcie du\u017cy. Przez ostatnie kilkadziesi\u0105t lat w dziedzinie tej dokonano tylu wa\u017cnych odkry\u0107, ze by je wszystkie wyliczy\u0107 i usystematyzowa\u0107, nie starczy\u0142oby ksi\u0105\u017cki. Bez cienia w\u0105tpliwo\u015bci mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce dzi\u015b ju\u017c bardzo du\u017co wiemy o cz\u0142owieku. Z naszych bada\u0144 wynika, \u017ce cz\u0142owiek jest istot\u0105 wielowymiarow\u0105 i w du\u017co wi\u0119kszym stopniu uduchowion\u0105 ni\u017c mog\u0142oby si\u0119 wydawa\u0107 na pierwszy rzut oka. Jeszcze do niedawna nie by\u0142o to pogl\u0105dem zbyt powszechnym i budzi\u0142o wiele kontrowersji.<\/p>\n\n\n\n

– Co w przypadku Pa\u0144skich bada\u0144 by\u0142o \u017ar\u00f3d\u0142em najzacieklejszych atak\u00f3w i spor\u00f3w?<\/em><\/p>\n\n\n\n

–  Na pewno moje studia nad typami antropologicznymi ludno\u015bci Nowego \u015awiata. Dot\u0105d tradycyjnie bowiem przyjmowano, \u017ce obie Ameryki zasiedlone zosta\u0142y przez ludy azjatyckie o typie mongoidalnym. Tymczasem z moich bada\u0144 na cmentarzyskach olmeckich staro\u017cytnego Meksyku wynik\u0142o, \u017ce \u2013 niezale\u017cnie od antropologicznego t\u0142a \u2013 w rejonie nabrze\u017cnym Zatoki Meksyka\u0144skiej w przesz\u0142o\u015bci pojawi\u0142a si\u0119 pewna domieszka typu negroidalnego, kt\u00f3rej w \u017caden spos\u00f3b nie mo\u017cna by\u0142o powi\u0105za\u0107 z migracjami o rodowodzie azjatyckim, dokonuj\u0105cych si\u0119 przez Przesmyk Beringa.<\/p>\n\n\n\n

– Co to oznacza\u0142o?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Istnia\u0142y dwie mo\u017cliwo\u015bci. Albo pojawienie si\u0119 elementu negroidalnego by\u0142o wynikiem miejscowej adaptacji do warunk\u00f3w subtropikalnych, albo wskazywa\u0142o ono na istnienie sporadycznych migracji transatlantyckich z rejonu Afryki P\u00f3\u0142nocnej i basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego.<\/strong><\/p>\n\n\n\n

– Jednak je\u015bli dosz\u0142oby do <\/em>takiej<\/em> adaptacji, jej \u015blady powinny wyst\u0119powa\u0107 g\u0142\u00f3wnie w rejonie r\u00f3wnikowym Ameryki, a wi\u0119c na terenie Brazylii. Tymczasem, jak wiemy, nic takiego nie mia\u0142o jednak miejsca.<\/em><\/p>\n\n\n\n

– W\u0142a\u015bnie dlatego przychyli\u0142em si\u0119 do drugiej mo\u017cliwo\u015bci, zak\u0142adaj\u0105c istnienie sporadycznych migracji transatlantyckich. By\u0142a to hipoteza bardzo obrazoburcza. Stara\u0142em si\u0119  jednak starannie podbudowa\u0107 j\u0105 w czasie dalszych studi\u00f3w nad ornamentyk\u0105 i rze\u017ab\u0105 lud\u00f3w, kt\u00f3re w Ameryce \u015arodkowej zamieszkiwa\u0142y przed czterema i pi\u0119cioma tysi\u0105cami lat. Tamtejsze rze\u017aby przedstawia\u0142y bowiem ludzi o wyra\u017anie negroidalnych rysach \u2013 szerokich ustach, p\u0142askich nosach i k\u0119dzierzawych w\u0142osach. Do tej pory naukowcy byli sk\u0142onni uznawa\u0107 to za specyficzn\u0105 stylizacj\u0119, ja natomiast zaprezentowa\u0142em pogl\u0105d, \u017ce rze\u017aby te przedstawiaj\u0105 antropologiczny typ pewnej grupy \u00f3wczesnych mieszka\u0144c\u00f3w tych ziem.<\/p>\n\n\n\n

Cho\u0107 z drugiej strony \u2013 co w przysz\u0142o\u015bci jeszcze zostanie odnalezione w Brazylii, dzi\u015b jeszcze trudno powiedzie\u0107. Uparcie powtarzaj\u0105 si\u0119 np. opowie\u015bci i pog\u0142oski o tym, \u017ce we wci\u0105\u017c przepastnych puszczach amazo\u0144skich znajduj\u0105 si\u0119 nie odkryte monumentalne miasta, maj\u0105ce by\u0107 mo\u017ce co\u015b wsp\u00f3lnego z cywilizacj\u0105 Olmek\u00f3w i doprawdy nadal trudno wykluczy\u0107, i\u017c tkwi w tym ziarno prawdy.<\/p>\n\n\n\n

– Kim byli Olmekowie?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– To jeden z najbardziej tajemniczych lud\u00f3w, jaki kiedykolwiek istnia\u0142 na Ziemi. To najbardziej tajemniczy protopla\u015bci rozwini\u0119tych kultur Nowego \u015awiata. Na dziejowej scenie pojawili si\u0119 w\u0142a\u015bciwie znik\u0105d i od razu osi\u0105gn\u0119li niebywa\u0142y kunszt rze\u017abiarski. Dzi\u015b znamy go przede wszystkim dzi\u0119ki odnalezionym w d\u017cungli, w\u015br\u00f3d mokrade\u0142, gigantycznych kamiennych, bazaltowych g\u0142owom. W\u0142a\u015bnie dlatego niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 Olmek\u00f3w Ludem o G\u0142owach z Kamienia. Mo\u017cna odnie\u015b\u0107 wra\u017cenie, \u017ce bez Olmek\u00f3w i bez tych g\u0142\u00f3w nie by\u0142oby p\u00f3\u017aniejszych staro meksyka\u0144skich cywilizacji Aztek\u00f3w, Maj\u00f3w, Toltek\u00f3w. Nie jest wykluczone, \u017ce oleckie wp\u0142ywy si\u0119ga\u0142y nawet do Ameryki Po\u0142udniowej, w rejon San Augustin w Kolumbii. Zacz\u0105tki kultury olemckiej datowane s\u0105 na z g\u00f3r\u0105 2000 lat przed nasz\u0105 er\u0105<\/strong>. Ich siedliska by\u0142y wi\u0119c ameryka\u0144skim Biskupinem. Ale Biskupinem nie drewnianym, lecz kamiennym, stoj\u0105cym cywilizacyjnie o niebo wy\u017cej.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
S\u0142ynne olmeckie g\u0142owy. Wikipedia<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

– M\u00f3wi Pan o sporadycznych transoceanicznych migracjach z Afryki do Ameryki  \u015brodkowej. Co to znaczy? Czy docieranie w rejon Zatoki Meksyka\u0144skiej pojedynczych, prehistorycznych statk\u00f3w zza Atlantyku mog\u0142o pozostawi\u0107 widoczny \u015blad antropologiczny?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Oczywi\u015bcie \u2013 pod warunkiem, i\u017c osoby te w miejscowym spo\u0142ecze\u0144stwie zaj\u0119\u0142y uprzywilejowan\u0105 pozycj\u0119, zapewniaj\u0105c\u0105 im optymalne warunki reprodukcji.<\/p>\n\n\n\n

– Czy mo\u017cna zatem powiedzie\u0107, \u017ce poprzednicy Kolumba, kt\u00f3rzy przed oko\u0142o pi\u0119cioma tysi\u0105cami lat docierali  na drug\u0105 stron\u0119 Atlantyku mieli czarn\u0105 sk\u00f3r\u0119?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Wszystko na to wskazuje. Wynika to z moich bada\u0144. Ci staro\u017cytni \u017ceglarze musieli przenie\u015b\u0107 wraz ze sob\u0105  umiej\u0119tno\u015b\u0107 obr\u00f3bki kamienia i znajomo\u015b\u0107 ruchu cia\u0142 niebieskich<\/strong> (byli wszak \u017ceglarzami<\/strong>). To oni stali si\u0119 detonatorem p\u00f3\u017aniejszego rozwoju wielko kamiennych kultur w Ameryce \u015arodkowej. Nieco upraszczaj\u0105c, mo\u017cna powiedzie\u0107, \u017ce to w\u0142a\u015bnie oni \u017ceglarze byli cywilizacyjnymi protoplastami budowniczych zespo\u0142\u00f3w sakralnych w Teotihuacan, kt\u00f3re w wiele wiek\u00f3w p\u00f3\u017aniej wprawi\u0142y w niek\u0142amany podziw hiszpa\u0144skich konkwistador\u00f3w, przyby\u0142ych do Meksyku w 1519 roku.<\/p>\n\n\n\n

– Uwa\u017ca Pan zatem, \u017ce cywilizacyjny impuls odpowiedzialny za kulturowy rozw\u00f3j Mezoameryki nie mia\u0142 rodowodu ameryka\u0144skiego, lecz wyszed\u0142 z drugiej strony Atlantyku, z basenu Morza \u015ar\u00f3dziemnego?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Tak, i w\u0142a\u015bnie ten pogl\u0105d bardzo nie podoba\u0142 si\u0119 latynoskim autochtonistom, kt\u00f3rzy twierdz\u0105, \u017ce kultura prekolumbijska ma rodzime korzenie i \u017ce \u017cadne \u015br\u00f3dziemnomorskie inspiracje nigdy nie by\u0142y jej potrzebne.<\/p>\n\n\n\n

– W ten spos\u00f3b antropologia staje si\u0119 po trosze polityk\u0105…<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Antropologia zawsze by\u0142a bardzo polityczna. Wystarczy przypomnie\u0107 rasowego szale\u0144ca \u2013 Hitlera…<\/p>\n\n\n\n

– A czy w okresie, o kt\u00f3rym m\u00f3wimy, w basenie Morza \u015ar\u00f3dziemnego istnia\u0142y kultury b\u0119d\u0105ce zdolne do wytworzenia takiego impulsu cywilizacyjnego?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– My\u015bl\u0119, \u017ce tak. W tym czasie na tym terenie rozwija\u0142y si\u0119 bowiem liczne kultury megalityczne, zawsze blisko zwi\u0105zane z morzem, znaj\u0105ce wytop metali nie\u017celaznych. Ich dzie\u0142em s\u0105 kromlechy, menhiry i dolmeny \u2013 wielkie kamienne konstrukcje z Bretanii i z P\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego. My\u015bl\u0119, \u017ce takim kulturowo promieniuj\u0105cym centrum mog\u0142o by\u0107 staro\u017cytne miasto Los Millares, po\u0142o\u017cone u uj\u015bcia Gwadalkiwiru<\/strong>. W\u0142a\u015bnie tam w przesz\u0142o\u015bci niekt\u00f3rzy uczeni umiejscawiali legendarn\u0105 Atlantyd\u0119<\/strong>. Tw\u00f3rcy megalit\u00f3w w tym okresie byli swoist\u0105 intelektualn\u0105 i techniczn\u0105 elit\u0105 tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata i \u2013 zachowuj\u0105c wszelkie proporcje \u2013 por\u00f3wna\u0142bym ich do wsp\u00f3\u0142czesnych mieszka\u0144c\u00f3w Doliny Krzemowej w dzisiejszej Kalifornii.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Polskie megality, tzw. groby kujawskie. Fot. w\u0142asna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

– Czy istniej\u0105 jakie\u015b inne poszlaki, mog\u0105ce wskazywa\u0107 na istnienie zwi\u0105zk\u00f3w cywilizacyjnych mi\u0119dzy basenem Morza \u015ar\u00f3dziemnego a staro\u017cytnym Meksykiem?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– W swoich badaniach poszed\u0142em jeszcze dalej. Wynika z nich, \u017ce wielko kamienni budowniczowie po obu stronach Atlantyku wznosili swoje konstrukcje w oparciu o t\u0119 sam\u0105 miar\u0119 \u2013 tzw. \u0142okie\u0107 piramidalny,<\/strong> co w jasnym spos\u00f3b sugeruje wsp\u00f3lny rodow\u00f3d tych budowli.<\/p>\n\n\n\n

– \u0141okie\u0107?<\/p>\n\n\n\n

– Tak wczesne jednostki miary by\u0142y \u015bci\u015ble zwi\u0105zane z proporcjami ludzkiego cia\u0142a.<\/strong> Przedstawiciele kultur megalitycznych \u2013 nie bez powodu nazywane te\u017c astrobiologicznymi <\/strong>\u2013 uwa\u017cali bowiem, \u017ce cz\u0142owiek jest odzwierciedleniem kosmosu i \u017ce w\u0142a\u015bnie on stanowi najw\u0142a\u015bciwsz\u0105 miar\u0119 wszechrzeczy.<\/p>\n\n\n\n

– By\u0142y to wi\u0119c kultury bardzo \u015bwiadome swych powi\u0105za\u0144 z otaczaj\u0105cym je \u015brodowiskiem.<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Bez w\u0105tpienia pod tym wzgl\u0119dem by\u0142y one bardziej wiadome ni\u017c cywilizacja wsp\u00f3\u0142czesna. W wymiarach swych kamiennych budowli stara\u0142y si\u0119 odzwierciedla\u0107 cykliczne rytmy nieba i \u2013 co najwa\u017cniejsze \u2013 zna\u0142y swe w\u0142asne ograniczenia. W pewnym sensie by\u0142y one bardzo humanistyczne, bo ich granice stanowi\u0142y granice samego cz\u0142owieka.<\/p>\n\n\n\n

– Czy w zwi\u0105zku z narastaj\u0105cym zagro\u017ceniem ekologicznym w skali planety cywilizacja przysz\u0142o\u015bci nie b\u0119dzie musia\u0142a w jaki\u015b spos\u00f3b do tego nawi\u0105za\u0107?<\/em><\/p>\n\n\n\n

– Na pewno nie jest to wykluczone, cho\u0107 zapewne nie b\u0119dzie proste. Przez tysi\u0105ce lat, jakie up\u0142yn\u0119\u0142y od czasu narodzin kultur megalitycznych, dokona\u0142 si\u0119 mentalno\u015bciowy zwrot o sto osiemdziesi\u0105t stopni. Astrobiologizm zak\u0142ada\u0142 istnienie pewnych nieprzekraczalnych praw, co \u2013 z kolei \u2013 ogranicza\u0142o wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka. Natomiast cywilizacja wsp\u00f3\u0142czesna szczeg\u00f3lnym kultem otacza w\u0142a\u015bnie wolno\u015b\u0107 cz\u0142owieka, czyni\u0105c z niej g\u0142\u00f3wn\u0105 sil\u0119 rozwoju. Ale nie tylko rozwoju \u2013 tak\u017ce destrukcji. W rezultacie cz\u0142owiek \u2013 zamiast by\u0107 tw\u00f3rc\u0105, konstruktorem \u2013 przerodzi\u0142 si\u0119 w wielkiego niszczyciela. Dzi\u015b najwi\u0119kszym wrogiem cz\u0142owieka sta\u0142 si\u0119 w\u0142a\u015bnie sam cz\u0142owiek. Odwr\u00f3t od tego jest konieczny, ale czy jest on mo\u017cliwy? By\u0107 mo\u017ce pewna nadzieja tkwi w rozwoju nauk biologicznych, gdy\u017c \u2013 jak s\u0105dz\u0119 \u2013 cywilizacja przysz\u0142o\u015bci b\u0119dzie posiada\u0142a pewne elementy biologiczne. Jak jednak b\u0119dzie naprawd\u0119 \u2013 tego na razie nie wie nikt. Ani Levi-Strauss, ani ja, ani moi uczniowie.<\/p>\n\n\n\n

– Dzi\u0119kuj\u0119 Panu Profesorowi za rozmow\u0119<\/em>.<\/p>\n\n\n\n

<\/p>\n\n\n\n

Dopisek:<\/p>\n\n\n\n

Pan Profesor zmar\u0142 w 2006 roku.<\/em><\/p>\n\n\n\n

Dzie\u0142o mu po\u015bwi\u0119cone nosi tytu\u0142:<\/em><\/p>\n\n\n\n

Mi\u0119dzy drzewem \u017cycia a drzewem poznania.<\/strong> Ksi\u0119ga ku czci Profesora Andrzeja Wierci\u0144skiego<\/em> pod redakcj\u0105 Mariusza S. Zi\u00f3\u0142kowskiego i Arkadiusza So\u0142tysiaka, Warszawa-Kielce 2003, s. 373, \u200bISBN 83-907360-9-8<\/a><\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

rozmawia A. Warszewski – Jest to pierwszy wywiad, jakiego Pan Profesor udziela po kilkunastu latach milczenia. Sk\u0105d ta niech\u0119\u0107 do massmedi\u00f3w? – Ca\u0142kowicie po\u015bwi\u0119cam si\u0119 pracy naukowej. Nie jestem ju\u017c, a mam bardzo wiele do zrobienia. Poza tym media zwykle s\u0105 powierzone i sp\u0142ycaj\u0105. – Rezultat jest jednak taki, ze dla przeci\u0119tnego odbiorcy antropologia \u2013 […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":2253,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[12],"tags":[],"class_list":["post-2250","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-polecam"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2250","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=2250"}],"version-history":[{"count":6,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2250\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3224,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/2250\/revisions\/3224"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/2253"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=2250"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=2250"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=2250"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}