![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Wspolczesna-upanajana.-Za-P.-Clarek-red.-naukowy-Religie-swiata.-Przeglad-wspolczesnych-wyznan-s.-128.jpg\")
Upanajana<\/em> nale\u017cy do ceremonii domowych, zwanych sanskara<\/em>, zwi\u0105zanych z tradycj\u0105 smrti<\/em> czyli z przekazywaniem zwyczajowych regu\u0142 i oznacza \u201ewprowadzenie\u201d. To znaczenie mo\u017cna traktowa\u0107 przynajmniej dwojako: jako wprowadzenie adepta do wsp\u00f3lnoty i w \u015bwiat doros\u0142ych oraz jako przyprowadzenie ucznia do domu nauczyciela. To wydarzenie wie\u0144cz\u0105ce ceremoni\u0119 upanajany<\/em> oznacza\u0142o wkroczenie cz\u0142onka wsp\u00f3lnoty w pierwszy z czterech stadi\u00f3w \u017cycia (a\u015brama<\/em>), zwanego brahmaczaria<\/em>. Pozosta\u0142e trzy wype\u0142nia\u0142: grihastha<\/em> – gospodarz domu, wanaprastha<\/em> – pustelnik oddaj\u0105cy si\u0119 medytacji i zg\u0142\u0119bianiu \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g oraz sanjasin<\/em> – w\u0119drowny asceta. Oczywi\u015bcie ten stan rzeczy by\u0142 raczej modelem ni\u017c praktyk\u0105 \u017cyciow\u0105.<\/p>\n\n\n\n Prawdopodobnie w czasach wczesnowedyjskich inicjacji podlega\u0142y tak\u017ce dziewcz\u0119ta, potem obejmowa\u0142a ona tylko ch\u0142opc\u00f3w z trzech wy\u017cszych kast, przy czym ch\u0142opcy brami\u0144scy dost\u0119powali inicjacji w wieku lat 8, a kszatrijowie<\/em> (stan rycerski, wojownicy) i wajsziowie<\/em> (rolnicy, rzemie\u015blnicy) oko\u0142o 12 roku \u017cycia.<\/p>\n\n\n\n Jak ju\u017c wspomniano, najwa\u017cniejszym aspektem inicjacji by\u0142o ceremonialne w\u0142\u0105czenie adepta do wsp\u00f3lnoty. Wszystkie mity pocz\u0105tku, widz\u0105ce pochodzenie rodu albo szerszej wsp\u00f3lnoty od postaci mitycznej: boga, praprzodka, zwierz\u0119cia totemicznego o tym w\u0142a\u015bnie donios\u0142ym fakcie maj\u0105 za\u015bwiadcza\u0107 – \u017ce oto \u201enasza\u201d spo\u0142eczno\u015b\u0107 z natury rzeczy jest sakralna. To tej \u015bwi\u0119tej wsp\u00f3lnocie za po\u015brednictwem wybra\u0144c\u00f3w zosta\u0142y objawione \u015bwi\u0119te ksi\u0119gi, formu\u0142y magiczne, rytua\u0142y ofiarne. Dlatego te\u017c dziecko, mimo faktu narodzenia si\u0119 w ka\u015bcie bramin\u00f3w, nie by\u0142o jeszcze pe\u0142noprawnym cz\u0142onkiem spo\u0142eczno\u015bci i nie przys\u0142ugiwa\u0142o mu prawo np. do poznania i uczenia si\u0119 tekst\u00f3w objawionych.<\/p>\n\n\n\n Kto nie dost\u0105pi\u0142 inicjacji nie by\u0142 Ari\u0105, osoby nie inicjowane stawa\u0142y si\u0119 pozakastowcami.<\/p>\n\n\n\n W sensie symbolicznym upanajana<\/em> jest w\u0142a\u015bciwie drugimi urodzinami, jest przekroczeniem dotychczasowego statusu i osi\u0105gni\u0119ciem wy\u017cszego szczebla egzystencji.<\/p>\n\n\n\n Poznaj\u0105c elementy symboliczne, maj\u0105ce ods\u0142ania\u0107 znaczenie i sens ceremonia\u0142u, trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce elementy te nale\u017c\u0105 do \u201e\u017celaznego repertuaru\u201d w\u0142a\u015bciwie ka\u017cdej ceremonii przej\u015bcia – czy b\u0119dzie to \u015blub, narodziny dziecka, inicjacja, wst\u0105pienie do klasztoru, czy wreszcie \u015bmier\u0107 pojmowana jako przej\u015bcie w inny \u015bwiat i przyj\u0119cie innego sposobu egzystowania.<\/p>\n\n\n\n Nadanie nowego imienia, obrz\u0119dowa k\u0105piel, zak\u0142adanie nowej szaty, recytacja odpowiedniej na okazj\u0119 mantry – te wszystkie elementy to symboliczne przedstawienie stanu z m i a n y statusu, p r z e j \u015b c i a z jednej formy egzystencji do innej.<\/p>\n\n\n\n Ale oczywi\u015bcie nie zaprzecza to specyfice ka\u017cdej z ceremonii – upanajana<\/em> jest sytuacj\u0105 egzystencjaln\u0105 i zarazem rytua\u0142em jedynym w swoim rodzaju. W Indiach obrz\u0119d inicjacji \u0142\u0105czy si\u0119 z postaci\u0105 guru, pod opiek\u0119 kt\u00f3rego udaje si\u0119 adept. Przy czym w r\u00f3\u017cnych tradycjach guru jest inaczej postrzegany i inaczej te\u017c wygl\u0105daj\u0105 rytua\u0142y przyjmowania na ucznia. Dlatego te\u017c zaznaczy\u0107 nale\u017cy, \u017ce opisywana ceremonia upanajany<\/em> dotyczy klasycznego braminizmu. Wobec r\u00f3\u017cnego rozumienia terminu zaznaczmy, \u017ce \u201eguru\u201d oznacza tu og\u00f3lnie kap\u0142ana-nauczyciela, ale nadmieni\u0107 trzeba, \u017ce s\u0142owo to z czasem zacz\u0119\u0142o oznacza\u0107 tylko pewn\u0105 klas\u0119 nauczycieli – mistrz\u00f3w duchowych. W czasach wedyjskich pot\u0119ga bramin\u00f3w jako wyodr\u0119bniaj\u0105cej si\u0119 kasty (warna<\/em>) bra\u0142a si\u0119 z przekonania o ich specjalnej roli spe\u0142nianej w akcie ofiarniczym, wymagaj\u0105cym znajomo\u015bci tajemnych formu\u0142 rytualnych, dzi\u0119ki kt\u00f3rym utrzymywany jest porz\u0105dek \u015bwiata (Rita<\/em>). Ofiara spe\u0142ni\u0142a si\u0119 u zarania – to b\u00f3g Purusza (w innej wersji Prad\u017capati) sam siebie z\u0142o\u017cy\u0142 w ofierze, by stworzy\u0107 \u015bwiat. Kosmologiczna odnowa porz\u0105dku uniwersum polega zatem na odnowieniu ofiary i to bramin odprawiaj\u0105cy obrz\u0119d stoi na stra\u017cy wszechrzeczy. Bramin, opr\u00f3cz obowi\u0105zku odprawiania ofiary i studiowania \u015bwi\u0119tych ksi\u0105g, mia\u0142 tak\u017ce – zgodnie z prawem Manu, praojca ludzko\u015bci i ofiarodawcy praw – obowi\u0105zek nauczania. St\u0105d pochodzi zwi\u0105zek guru z uczniem i szczeg\u00f3lny, pe\u0142en czci stosunek spo\u0142ecze\u0144stwa indyjskiego do nauczyciela. Guru w braminizmie naucza\u0142 wi\u0119c rytua\u0142\u00f3w i recytacji \u015bwi\u0119tych tekst\u00f3w objawionych.<\/p>\n\n\n\n Ale w okresie powstawania Upaniszad<\/em> na terenie, gdzie ich filozofia najbardziej si\u0119 rozprzestrzenia\u0142a, tj. na wsch\u00f3d od teren\u00f3w zaj\u0119tych w czasie przybywania plemion Indoaryjskich, a wi\u0119c tam, gdzie wp\u0142ywy kultury wedyjskiej by\u0142y stosunkowo ma\u0142e i gdzie zachowa\u0142y si\u0119 przedwedyjskie wierzenia zwi\u0105zane z tzw. protojog\u0105 (tu \u017cywa by\u0142a teoria reinkarnacji) – widzimy ju\u017c inn\u0105 rol\u0119 guru. M\u0119drzec upaniszadowy Jad\u017cnawalki naucza\u0142, \u017ce wa\u017cniejsze od rytua\u0142u ofiarniczego jest p o z n a n i e (w znaczeniu mistycznego wgl\u0105du). Zatem na miano guru zas\u0142ugiwa\u0142 mistrz \u017cycia duchowego, kt\u00f3ry pozna\u0142 prawd\u0119 o najwy\u017cszej rzeczywisto\u015bci. Ta zmiana przenosz\u0105ca punkt ci\u0119\u017cko\u015bci z ofiary na poznanie wewn\u0119trzne inaczej sytuowa\u0142a pozycj\u0119 guru w obr\u0119bie danej doktryny czy tradycji szko\u0142y duchowej i implikowa\u0142a inny charakter zwi\u0105zku nauczyciel – ucze\u0144. Ale to ju\u017c inna historia.<\/p>\n\n\n\n Wracaj\u0105c do zasadniczego tematu, przypomnijmy, \u017ce pierwsze wzmianki o ceremonii upanajany<\/em> pochodz\u0105 z Atharwawedy<\/em> (X, 5,3). Powiada si\u0119 tu, \u017ce guru przemienia inicjowanego ch\u0142opca w p\u0142\u00f3d i przez trzy dni nosi go w sobie. Trzeciej nocy dziecko rodzi si\u0119 jako bramin i odt\u0105d nazywany jest dwid\u017cati<\/em> (podw\u00f3jnie urodzony). Inna ksi\u0119ga – Satapathabrahmana<\/em> (XI,5,4,12-13) dorzuca, \u017ce guru staje si\u0119 \u201ebrzemienny\u201d przez gest po\u0142o\u017cenia prawej r\u0119ki na g\u0142owie ch\u0142opca. Wida\u0107 wi\u0119c, \u017ce rytua\u0142owi nadaje si\u0119 wymiar symbolicznych narodzin, nast\u0119puje cofni\u0119cie czasu, ch\u0142opiec musi zosta\u0107 przeniesiony do stanu \u201eprzed czasem\u201d. \u201eBrzemienno\u015b\u0107\u201d guru prowadzi nas do dw\u00f3ch niezwykle wa\u017cnych zagadnie\u0144. Po pierwsze jest unaocznieniem odnowy kondycji adepta przed przyj\u0119ciem go w now\u0105 rzeczywisto\u015b\u0107, po drugie potwierdza znaczenie nauczyciela \u2013 \u201erodz\u0105c\u201d dziecko stawa\u0142 si\u0119 ju\u017c nie tyle jego opiekunem czy przewodnikiem, ale wr\u0119cz o j c e m, oczywi\u015bcie ojcem duchowym.<\/p>\n\n\n\n W\u0142a\u015bciwy obrz\u0119d rozpoczyna\u0142 si\u0119 od rytualnej k\u0105pieli. Nie trzeba zapewne rozwodzi\u0107 si\u0119 nad og\u00f3lnie znan\u0105 symbolik\u0105 wody jako czynnika odnawiaj\u0105cego, oczyszczaj\u0105cego, zmywaj\u0105cego niejako histori\u0119 osoby czy wsp\u00f3lnoty (mit potopu!), a wi\u0119c pozwalaj\u0105cego rzeczy dzia\u0107 si\u0119 \u201eod nowa\u201d, od pocz\u0105tku. Adept \u201ecofni\u0119ty w czas\u201d przez przyj\u0119cie kondycji p\u0142odu i po akcie ablucji stawa\u0142 si\u0119 ju\u017c kim\u015b innym ni\u017c by\u0142. Podkre\u015bleniu tego faktu s\u0142u\u017cy\u0142a r\u00f3wnie\u017c szata – wa\u017cn\u0105 rzecz\u0105 by\u0142o, aby by\u0142a to szata nowa, nigdy przedtem nie u\u017cywana. Zasadniczym jednak elementem obrz\u0119du upanajany<\/em> by\u0142o nadanie ch\u0142opcu \u015bwi\u0119tego sznura brami\u0144skiego (jad\u017cniopawita<\/em>). Guru prowadzi\u0142 ch\u0142opca, zdejmowa\u0142 z niego szat\u0119, tak \u017ce pozostawa\u0142 tylko w przepasce biodrowej jak asceta, w d\u0142oniach trzyma\u0142 lask\u0119. Sznur przewieszano mu przez prawe rami\u0119 i przeci\u0105gano pod lew\u0105 pach\u0105. Odt\u0105d ca\u0142e \u017cycie si\u0119 z nim nie rozstawa\u0142.<\/p>\n\n\n\n W razie, gdyby zechcia\u0142 odej\u015b\u0107 do pustelniczego \u017cycia, co by\u0142o r\u00f3wnoznaczne z odej\u015bciem ze swojej kasty, musia\u0142 swe odej\u015bcie poprzedzi\u0107 swego rodzaju rytua\u0142em. W obecno\u015bci ca\u0142ego rodu (gotra<\/em>) obcinano mu w\u0142osy, a raczej pas w\u0142os\u00f3w nigdy nie golony, zwany czudaka<\/em>, rozbijano naczynia i \u0142amano przyrz\u0105dy do domowych rytua\u0142\u00f3w, czemu jak zwykle towarzyszy\u0142y mantry, oraz – co najwa\u017cniejsze – zrywano \u015bwi\u0119ty brami\u0144ski sznur. Odt\u0105d asceta pozbawiony symbolu kasty – sznura – stawa\u0142 si\u0119 pozakastowcem, cz\u0142owiekiem wyrzeczonym.<\/p>\n\n\n\n Symbolika sznura kryje w sobie wiele znacze\u0144, podobnie jak \u0142a\u0144cuch jest znakiem powi\u0105zania, np. cz\u0142owieka ze wsp\u00f3lnot\u0105.<\/p>\n\n\n\n W wyobra\u017ceniach hinduizmu to w\u0142a\u015bnie z\u0142oty sznur wi\u0105\u017ce wszystkie poziomy duchowe cz\u0142owieka. Warto te\u017c wspomnie\u0107, \u017ce pierwotne znaczenie s\u0142owa sutra<\/em> (a tak\u017ce tantra<\/em>) to w\u0142a\u015bnie \u201esznur, ni\u0107\u201d . Mo\u017ce widzimy tu obraz wi\u0105zania s\u0142\u00f3w w ca\u0142o\u015b\u0107- p\u00f3\u017aniejszemu t\u0142umaczeniu s\u0142owa odpowiada poj\u0119cie \u201etekst\u201d.<\/p>\n\n\n\n Symbolicznego znaczenia nabiera\u0142a tak\u017ce laska (danda<\/em>) trzymana przez ucznia – w wielu kr\u0119gach kulturowych jest symbolem w\u0142adzy magicznej, jest te\u017c typem axis mundi, ma moc odganiania z\u0142ych mocy, ale jest r\u00f3wnie\u017c symbolem drogi, \u015bcie\u017cki duchowej.<\/p>\n\n\n\n Po uroczystym zawi\u0105zaniu sznura brami\u0144skiego guru narzuca\u0142 na rami\u0119 inicjowanego sk\u00f3r\u0119 antylopy, b\u0119d\u0105cej symbolem si\u0142y. Cz\u0119sto w formu\u0142ach werbalnych nawi\u0105zywano do r\u00f3\u017cnego rodzaju metaforyki, np. guru wskazuj\u0105c na kamie\u0144 m\u0142y\u0144ski wypowiada\u0142 s\u0142owa: \u201eb\u0105d\u017a tak sta\u0142y jak ten kamie\u0144\u201d. Ucze\u0144 ceremonialnie prosi\u0142 guru o przyj\u0119cie go na nauk\u0119 i wtedy pytany o swe imi\u0119 po raz pierwszy g\u0142o\u015bno je wypowiada\u0142 – wcze\u015bniej imi\u0119 dziecka by\u0142o zachowywane w tajemnicy, mo\u017cna je by\u0142o wypowiada\u0107 tylko szeptem (chodzi\u0142o o zmylenie z\u0142ych duch\u00f3w). Guru pyta\u0142: \u201eCzy jeste\u015b uczniem?\u201d, a ten mia\u0142 odpowiedzie\u0107: \u201eJu\u017c twoim\u201d. Wtedy guru dawa\u0142 adeptowi osobist\u0105 mantr\u0119, co by\u0142o znakiem, \u017ce przyj\u0105\u0142 go na swego ucznia.<\/p>\n\n\n\n W toku obrz\u0119du prowadz\u0105cy ceremoni\u0119 szepta\u0142 wersety z Rigwedy<\/em>. By\u0142 to tak zwany tekst Gajatri<\/em>. Zwracano si\u0119 do Sawitara (lub Sawitri), b\u00f3stwa solarnego wyst\u0119puj\u0105cego w Wedach, obok innego o imieniu Surija. Tekst Gajatri<\/em> u\u017cywany by\u0142 we wszystkich obrz\u0119dach religijnych, ale wypowiada\u0107 go mogli tylko ludzie z trzech wy\u017cszych kast. Do\u015b\u0107 niejasny jest zwi\u0105zek b\u00f3stwa solarnego z ceremonia\u0142em inicjacji, bowiem bardziej rozpowszechniony jest model, w kt\u00f3rym widzimy powi\u0105zanie wtajemniczenia z symbolik\u0105 lunarn\u0105. Mo\u017ce pomocne oka\u017ce si\u0119 przywo\u0142anie jednej z funkcji Sawitara, jak\u0105 by\u0142a rola przewodnika dusz zmar\u0142ych. Sawitar jest prasawita niwesianah<\/em> czyli tym, kt\u00f3ry w p r o w a d z a , a tak\u017ce obdarza nie\u015bmiertelno\u015bci\u0105. A przecie\u017c w strukturze inicjacji widzieli\u015bmy wyra\u017anie symbolik\u0119 pozornej \u015bmierci i ponownych narodzin, kt\u00f3re w p r o w a d z a j \u0105 ch\u0142opca dzi\u0119ki upanajanie<\/em> w obr\u0119b nowego stanu bycia. Sama za\u015b inicjacja kojarzona by\u0142a z uzyskaniem nie\u015bmiertelno\u015bci.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c upanajana<\/em> przenosi\u0142a ch\u0142opca w stan brahmaczarina<\/em>. W Atharwawedzie<\/em> wyra\u017ca si\u0119 pochwa\u0142\u0119 brahmaczarina<\/em> jako tego, kt\u00f3ry posiad\u0142 moc magiczn\u0105 wprawiaj\u0105c\u0105 w ruch Niebo i Ziemi\u0119, a brahman<\/em> skoncentrowany w nim nape\u0142nia \u017carliwo\u015bci\u0105 i chroni wszystkie istoty. Niezwyk\u0142e wyniesienie, \u015bwiadcz\u0105ce o sakralnym rozumieniu stanu brahmaczarii<\/em>. Brahmaczarin<\/em> \u015blubowa\u0142 czysto\u015b\u0107 (w tym wstrzemi\u0119\u017aliwo\u015b\u0107 p\u0142ciow\u0105) oraz pilno\u015b\u0107 w zdobywaniu wiedzy. A przypomnijmy, \u017ce wiedza to specjalnego rodzaju – ksi\u0119gi Ari\u00f3w z natury swej jako dane od boga Brahmy s\u0105 \u015bwi\u0119te i nie ka\u017cdy mia\u0142 do nich dost\u0119p.<\/p>\n\n\n\n Inicjowany ch\u0142opiec prosto z ceremonii szed\u0142 u\u017cebra\u0107 jedzenie dla swego nauczyciela, by\u0142a to jedna z jego powinno\u015bci. Potem zaczyna\u0142a si\u0119 nauka. Ucze\u0144 opu\u015bciwszy dom rodzinny na ca\u0142y okres trwania nauki zamieszkiwa\u0142 w domu swego guru. Nauka odbywa\u0142a si\u0119 przewa\u017cnie w niewielkich grupkach, uczniowie skupieni wok\u00f3\u0142 guru wiele godzin dziennie uczyli si\u0119 recytacji sutr<\/em> oraz dope\u0142niania sandhji<\/em>, tj. porannych, popo\u0142udniowych i wieczornych akt\u00f3w pobo\u017cno\u015bci, \u0107wicze\u0144 oddechowych, sk\u0142adania ofiar, w tym tak\u017ce ofiar dla Sawitara (potem widzianego jako usymbolizowanie \u015aiwy lub Wisznu). G\u0142\u00f3wnym przedmiotem studi\u00f3w by\u0142y oczywi\u015bcie ksi\u0119gi Wed. Trzeba by\u0142o dok\u0142adnie powtarza\u0107 wersety, szczeg\u00f3lne znaczenie mia\u0142y formu\u0142y ofiarne – wszak od poprawno\u015bci ich wypowiedzenia podczas obrz\u0119du zale\u017ca\u0142 porz\u0105dek \u015bwiata. Wydaje si\u0119, \u017ce zadziwiaj\u0105ca wiedza gramatyczna Hindus\u00f3w zapocz\u0105tkowana zosta\u0142a w\u0142a\u015bnie przez \u00f3w sakralny wym\u00f3g poprawno\u015bci rytualnej. Guru naucza\u0142 tak\u017ce tzw. wedangi<\/em>: odprawiania ofiar (kalpa<\/em>), fonetyki (siksza<\/em>), metryki i prozodii (czhandas<\/em>), etymologii (nirukta<\/em>), gramatyki (wjakarana<\/em>) oraz nierzadko astronomii (d\u017cjotisza<\/em>). W okresie powedyjskim, w czasie, gdy sze\u015b\u0107 g\u0142\u00f3wnych szk\u00f3\u0142 filozoficznych (tzw. dar\u015bana<\/em>) by\u0142o ju\u017c skodyfikowanych (joga, sankhja, wedanta, wajseszika, mimansa, njaja<\/em>) guru m\u00f3g\u0142 wprowadza\u0107 ucznia w ich tajniki lub te\u017c naucza\u0107 literatury czy matematyki. Ucze\u0144 odnosi\u0142 si\u0119 do nauczyciela z najwy\u017csz\u0105 czci\u0105 i by\u0142 mu ca\u0142kowicie podporz\u0105dkowany. Ale, gdy guru traktowa\u0142 go \u017ale, mia\u0142 prawo zaskar\u017cy\u0107 go do s\u0105du i za jego zgod\u0105 opu\u015bci\u0107 z\u0142ego mistrza.<\/p>\n\n\n\n Po zako\u0144czeniu edukacji ucze\u0144 prosi\u0142 guru o zezwolenie na opuszczenie jego domu i mo\u017cliwo\u015b\u0107 zostania snataka<\/em>. Snataka<\/em> w pierwotnym znaczeniu to ten, kt\u00f3ry odby\u0142 k\u0105piel rytualn\u0105, potem – ten, kt\u00f3ry jest got\u00f3w do ma\u0142\u017ce\u0144stwa. Po uzyskaniu zgody ucze\u0144 rytualnie odmywa\u0142 cia\u0142o, ozdabia\u0142 si\u0119 bi\u017cuteri\u0105. Czasem zostawa\u0142 obdarowany parasolem lub turbanem (symbol powa\u017cania) i sam z\u0142o\u017cywszy dar nauczycielowi (dawniej by\u0142a to przewa\u017cnie… krowa) odchodzi\u0142 z domu mistrza. I tak, zwykle ok. dwudziestego roku \u017cycia, ucze\u0144 wraca\u0142 do swego domu i rozpoczyna\u0142 nowy okres \u017cycia. Zapalaj\u0105c ogie\u0144 domowy wchodzi\u0142 w stan grihasthi<\/em> – gospodarza domu.<\/p>\n\n\n\n Tekst na podstawie:<\/strong><\/p>\n\n\n\n 1. M. Eliade, Historia wierze\u0144 i idei religijnych<\/em>, Warszawa 1988, t. I. rozdz. IX.<\/p>\n\n\n\n 2. A.L. Basham, Indie<\/em>, Warszawa1964.<\/p>\n\n\n\n 3. Wyk\u0142ady otwarte prof. H. Wa\u0142k\u00f3wskiej, Uniwersytet Wroc\u0142awski, Instytut Filologii Klasycznej, 1993\/94.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Obrz\u0119d inicjacji w \u017cyciu ka\u017cdej wsp\u00f3lnoty stanowi niezwykle wa\u017cny moment. I cho\u0107 odmian ceremonii inicjacyjnych jest bez liku, zawsze odnajdziemy w nich ten sam schemat symboliczny, i to pocz\u0105wszy od kultur archaicznych po tajemne misteryjne stowarzyszenia, sekty i lo\u017ce, a tak\u017ce obyczaje, w kt\u00f3rych wyra\u017any jest motyw pr\u00f3by (\u015blad takiego znaczenia pr\u00f3by inicjacyjnej zachowa\u0142 np. […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":1151,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[7],"tags":[],"class_list":["post-260","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-kultury-tradycyjne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=260"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3688,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/260\/revisions\/3688"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/1151"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=260"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=260"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=260"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Guru-i-uczen.-Zrodla-ilustracji-nie-ustalono-728x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Wspolczesny-sadhu.-Fot.-za-G.-Johnson-Indie-s.-40.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Z-wkladki-fotograficznej-w-E.-Sluszkiewicz-Pradzieje-i-legendy-Indii-Warszawa-1980-237x1024.jpg\")