![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/paint-2985569_1920-1024x683.jpg\")
A przecie\u017c idea\u0142 pi\u0119kna kobiety jest zmienny w przestrzeni i czasie, zale\u017cny od kultury, czyli zawsze zrealatywizowany. Je\u015bli ufa\u0107 zachowanym \u017ar\u00f3d\u0142om, czy to sztuki plastycznej, czy zapisom, albo badaniom empirycznym, w ka\u017cdym kr\u0119gu kulturowych \u00f3w idea\u0142<\/strong><\/em> wygl\u0105da\u0142 nieco inaczej. Owa konstatacja wygl\u0105da niemal jak bana\u0142, zastanawia\u0107 mo\u017ce tylko, \u017ce o wzgl\u0119dno\u015bci kryteri\u00f3w oceny kobiecej pi\u0119kno\u015bci pisze si\u0119 ju\u017c nawet w tzw. prasie kobiecej lub na stronach internetowych po\u015bwi\u0119conych kosmetyce i piel\u0119gnowaniu urody1<\/a>. Na stronie salonu kosmetycznego ALEKSANDRA przeczyta\u0107 mo\u017cna, \u017ce pogl\u0105dy na urod\u0119 r\u00f3\u017cni\u0105 si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od epoki historycznej, \u017ce s\u0105 odmienne u poszczeg\u00f3lnych ras, narod\u00f3w, w r\u00f3\u017cnych warstwach spo\u0142ecznych, \u017ce zale\u017c\u0105 od tradycji, kierunk\u00f3w w sztuce czy – ostatnio – dyktator\u00f3w mody<\/strong>2<\/a>. W pi\u015bmie \u201ePani Domu\u201d w artykule pt. Czy istnieje idealna kobieca sylwetka?<\/em> wnioski s\u0105 podobnej natury, twierdzi si\u0119 wprost, \u017ce idealna kobieca sylwetka to czysta fikcja3<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Nawet je\u017celi przegl\u0105d \u2013 nazwijmy je: kanonicznych pi\u0119kno\u015bci ograniczymy tylko do naszego kr\u0119gu kulturowego, oka\u017ce si\u0119, rzecz jasna, \u017ce i tutaj mamy do czynienia ze zmieniaj\u0105cymi si\u0119 pogl\u0105dami na temat idea\u0142u kobiecej urody. Ascetyczna kobieta \u015bredniowiecza<\/strong>, typ wiotkiej, z\u0142otow\u0142osej Izoldy o jasnych w\u0142osach4<\/a>, bujnokszta\u0142tna kobieta renesansu<\/strong>, pulchna, Rubensowska, ulotna pi\u0119kno\u015b\u0107 w romantyzmie<\/strong>… Na razie to bardzo og\u00f3lne spostrze\u017cenia, ale ju\u017c wida\u0107, \u017ce kultura kreowa\u0142a rozmaite wizerunki – a nie byle jakiej rangi to sprawa, skoro zajmowa\u0142a nawet filozof\u00f3w. Inny problem – to czy istnia\u0142a (i w jakim stopniu oraz w jakich \u015brodowiska) transmisja owego postulowanego idea\u0142u? C\u00f3\u017c na przyk\u0142ad mia\u0142a wsp\u00f3lnego z renesansowym idea\u0142em pi\u0119kna mieszczka lub ch\u0142opka? W czasach, kiedy r\u00f3\u017cnice stan\u00f3w by\u0142y wyrazi\u015bcie podkre\u015blane nawet przez drugie cia\u0142o<\/em><\/strong>, czyli str\u00f3j?5<\/a><\/p>\n\n\n\n Jeszcze inna kwestia – jakie elementy<\/strong> kobiecej urody podpada\u0142y pod \u00f3w kwantyfikator pi\u0119kna? Okazuje si\u0119, \u017ce tak\u017ce i z tym r\u00f3\u017cnie bywa\u0142o, skupiano si\u0119 na pi\u0119knie twarzy, kszta\u0142cie biustu, bioder, wreszcie ca\u0142ej sylwetki. Jako pi\u0119kne typowano okre\u015blone kolory oczu i w\u0142os\u00f3w. Wi\u0119cej – pewne cz\u0119\u015bci kobiecego cia\u0142a stawa\u0142y si\u0119 g\u0142\u00f3wnymi wyznacznikami jego pi\u0119kna lub tego\u017c braku\u2026 Je\u015bli o tym mowa, to w r\u00f3\u017cnych kulturach rozmaite bywa\u0142y wyznaczniki: stopy <\/strong>w Chinach i Japonii, d\u0142ugie szyje<\/strong> w Birmie, w Indiach obfite biodra<\/strong> i pe\u0142ny biust<\/strong>, po\u015bladki<\/strong> u Hotentot\u00f3w. Owe elementy kobiecych cia\u0142 stawa\u0142y si\u0119 wtedy specjalnie nacechowane nie tylko estetycznie, ale i seksualnie6<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Za ka\u017cdym sposobem ukazania cia\u0142a kryje si\u0119 pewna opowie\u015b\u0107<\/em><\/strong> wpisana w szerszy dyskurs o \u015bwiecie. Nie chodzi tylko o to, by skonstatowa\u0107 jak<\/em> <\/strong>przedstawia si\u0119 cia\u0142o w danej kulturze, wszak zwyczajowa konwencja powie nam wi\u0119cej, ni\u017c si\u0119 wydaje.<\/p>\n\n\n\n Czy zatem mamy prawo twierdzi\u0107, \u017ce w kulturze egipskiej<\/strong> idea\u0142em urody by\u0142a szczup\u0142a dziewczyna o ch\u0142opi\u0119cej sylwetce, ma\u0142ych piersiach i du\u017cych, mocno umalowanych oczach? Przecie\u017c to w\u0142a\u015bnie konwencja w egipskiej sztuce i niemal wszystkie kobiece postacie tak przedstawiano, a malowanie oczu mog\u0142o mie\u0107 na celu nie wy\u0142\u0105cznie upi\u0119kszania, ale na przyk\u0142ad odparcie tzw. z\u0142ego spojrzenia. Kanoniczna \u015br\u00f3dziemnomorska pi\u0119kno\u015b\u0107, jak Wenus z Milo<\/strong>, oddaje nieziemskie pi\u0119kno bogini, ale przecie\u017c rze\u017aba ta w<\/em> naszym my\u015bleniu sta\u0142a si\u0119 kluczem dla (rzekomego) rozumienia, jak idea\u0142 pi\u0119kna rozumieli staro\u017cytni.<\/p>\n\n\n\n \u015aredniowieczne smuk\u0142e, blade blondynki s\u0105 niejako wpisane w opozycj\u0119, kt\u00f3rej drugim cz\u0142onem jest wizerunek czarnow\u0142osych czarownic; obfite kszta\u0142ty Rubensowskich kobiet obrazuj\u0105 \u017cywio\u0142owo\u015b\u0107 natury, itd. Za wizerunkiem cia\u0142a kryj\u0105 si\u0119 r\u00f3\u017cne sensy<\/strong>, lecz my, wsp\u00f3\u0142cze\u015bni nie zawsze dotrzemy do tych, kt\u00f3re by\u0142y faktycznie pierwszoplanowe – przynajmniej bez g\u0142\u0119bokiej znajomo\u015bci kontekstu. W\u0142asne prze(d)s\u0105dy (jakby powiedzia\u0142 hermeneuta) rzutujemy wstecz. <\/p>\n\n\n\n Jedno wszelako jest pewne, przynajmniej od czasu M. Foucault’a. Cia\u0142o jest kulturowym zapisem<\/strong>. Odbijaj\u0105 si\u0119 na nim \u2013 i w nim – jak w soczewce idee spo\u0142eczne, problemy w\u0142adzy i podleg\u0142o\u015bci, a nawet og\u00f3lna wizja \u015bwiata. Z drugiej strony ujawniaj\u0105 si\u0119 kwestie typu: cia\u0142o, dusza, to\u017csamo\u015b\u0107 ludzka, etc.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b wiele m\u00f3wi si\u0119 o kulcie<\/em> cia\u0142a<\/strong>. Kto wie, czy rzeczona tendencja spo\u0142eczna nie zacz\u0119la si\u0119 ju\u017c w latach 20.-30. XX wieku, czyli w latach po I wojnie \u015bwiatowej, gdy tylko ust\u0105pi\u0142a trauma powojenna, kiedy nowe zjawiska spo\u0142eczno-polityczne i obyczajowe spowodowa\u0142y ogrom zmian. Kobiety zyska\u0142y wtedy wiele praw i wolno\u015bci, w tym spo\u0142eczn\u0105 aprobat\u0119 do rzeczy wcze\u015bniej nie do pomy\u015blenia – do ods\u0142oni\u0119cia wi\u0119kszych kawa\u0142k\u00f3w cia\u0142a. Wtedy pojawi\u0142y si\u0119 nowe techniki upi\u0119kszania cia\u0142a, jak np. trwa\u0142a ondulacja, wtedy te\u017c zacz\u0119to dokonywa\u0107 operacji plastycznych ju\u017c nie tylko po to, by niwelowa\u0107 widoczne oszpecenia, ale i dla podniesienia walor\u00f3w urody. <\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b \u2013 podobno – \u017cyjemy w epoce postmodernizmu, migotliwo\u015bci znacze\u0144<\/em>, rozmaitych styl\u00f3w \u017cycia\u2026 Wydawa\u0107 by si\u0119 mog\u0142o, \u017ce w dobie rozlu\u017anienia norm r\u00f3wnie\u017c norma zwi\u0105zana z cia\u0142em i jego idealnym wzorcem ulegnie erozji. Owszem, do pewnego stopnia tak si\u0119 sta\u0142o, nawet media nie mog\u0105 narzuca\u0107 jednego lansowanego wzorca Pi\u0119knej Kobiety wobec ich niebywa\u0142ego rozwoju i decentralizacji, jak w latach 50. XX w., gdy ikoniczn\u0105 pi\u0119kno\u015bci\u0105 by\u0142a M. Monroe albo oko\u0142o dziesi\u0119ciu lat p\u00f3\u017aniej B. Bardot.<\/p>\n\n\n\n Ale to czas pe\u0142en paradoks\u00f3w…. Og\u0142asza si\u0119 nowe rankingi najpi\u0119kniejszych, najseksowniejszych kobiet \u015bwiata (rzecz jasna, dotyczy to kobiet znanych, gwiazd filmu czy piosenki albo modelek), rozmno\u017cy\u0142y si\u0119 konkursy miss, a jednocze\u015bnie trwaj\u0105 za\u017carte k\u0142\u00f3tnie tzw. zwyk\u0142ych zjadaczy chleba o to, kim powinna zosta\u0107 owa najpi\u0119kniejsza – wystarczy przejrze\u0107 internetowe fora dyskusyjne pod tekstami z wynikami owych ranking\u00f3w lub konkurs\u00f3w, aby si\u0119 o tym przekona\u0107.<\/p>\n\n\n\n Z drugiej strony pisma kobiece w 80-90% po\u015bwi\u0119cone s\u0105 urodzie (\u00f3w wska\u017anik procentowy waha si\u0119 w zale\u017cno\u015bci od kr\u0119gu adresatek, tzw. grupy docelowej) i sposobom jej piel\u0119gnacji. To, \u017ce kto\u015b zosta\u0142 og\u0142oszony pi\u0119kno\u015bci\u0105 wszechczas\u00f3w to jedno, i nie brak pewnie kobiet, kt\u00f3re b\u0119d\u0105 stara\u0107 si\u0119 owego Kogo\u015b<\/strong> na\u015bladowa\u0107; a to, \u017ce ka\u017cda<\/em> <\/strong>chce by\u0107 pi\u0119kniejsza ni\u017c jest – to druga sprawa. Zatem przekaz nie brzmi ju\u017c wy\u0142\u0105cznie: b\u0105d\u017a pi\u0119kna jak<\/em>…\u201d (i tu nazwisko), ale te\u017c: b\u0105d\u017a pi\u0119kna<\/em> (w og\u00f3le). W owym \u201ew og\u00f3le\u201d wci\u0105\u017c jednak tkwi\u0105 pewne wymogi, a wi\u0119c: szczup\u0142o\u015b\u0107 cia\u0142a, m\u0142odo\u015b\u0107, zadbanie; bardziej szczeg\u00f3\u0142owe elementy po\u017c\u0105dane to: d\u0142ugie nogi, nie za ma\u0142y biust, g\u0142adka sk\u00f3ra, czysta cera, zgrabny ma\u0142y nos, du\u017ce wyraziste oczy… Jednak to, co wydaje si\u0119 dla kobiet najwa\u017cniejsze to sylwetka<\/em>, kt\u00f3ra jest przedmiotem licznych trosk. <\/p>\n\n\n\n Troska o sylwetk\u0119 etc. wpisuje si\u0119, jak zawsze w historii i w r\u00f3\u017cnych kulturach, z szerszym aspektem danej kultury, w tym wypadku – z estetyzacj\u0105 ludzkiego cia\u0142a. Oczywi\u015bcie, rzecz nie tyle w samym zjawisku, ile w jego skali. Demokratyzacja sprawi\u0142a, \u017ce ka\u017cda<\/em> <\/strong>kobieta mo\u017ce d\u0105\u017cy\u0107 do idea\u0142u (chocia\u017c sam idea\u0142 w znaczeniu jednego modelu jest migotliwy \u2013 to ostatnie s\u0142owo jest bardzo \u0142adne, a do tego sta\u0142o si\u0119 znamienne dla postmodernizmu). W gonitwie za byciem pi\u0119kn\u0105 cia\u0142o kobiece przez same kobiety poddawane jest tresurze<\/em> upi\u0119kszania, poczynaj\u0105c od makija\u017cu i modnego ubioru (druga sk\u00f3ra), poprzez kosmetyczne zabiegi typu depilacja, barwienie w\u0142os\u00f3w, malowanie paznokci, oczyszczanie sk\u00f3ry po formy g\u0142\u0119boko ingerencyjne, jak operacje plastyczne. Dodatkowo cia\u0142o ma by\u0107 w formie, tote\u017c modeluje si\u0119 je na si\u0142owni i w podobnych przybytkach, a salony, studia i farmy pi\u0119kno\u015bci zaspokajaj\u0105 kobiece potrzeby w pogoni za pi\u0119knem, jednocze\u015bnie przecie\u017c je podsycaj\u0105c\u2026 Jak kiedy\u015b artysta malarz lub poeta ukazywa\u0142 (m\u00f3g\u0142 jedynie ukazywa\u0107<\/em>) idealne kobiece pi\u0119kno, tak teraz rze\u017abiarzem cia\u0142a<\/em> (dos\u0142ownie) zosta\u0142 chirurg plastyczny, a – by tak rzec – rze\u017abiarzem-konceptualist\u0105<\/em> np. wiza\u017cysta, spec od medialnego wizerunku gwiazd, fotografik lub wydawca czasopism kobiecych7<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Mo\u017cna by rzec, \u017ce cia\u0142o staje si\u0119 powoli \u201epierwszym ubraniem\u201d – modelowa\u0107 je mo\u017cna niemal dowolnie i dowolnie je zmienia\u0107. Trzeba jeszcze poczeka\u0107, co jeszcze oferowa\u0107 b\u0119dzie kosmetyka i jak medyczna ingerencja b\u0119dzie minimalizowa\u0107 skutki uboczne, ale trend wydaje si\u0119 wyra\u017any. Tymczasem cia\u0142o nie zadbane, nie poddane \u017cadnemu zabiegowi upi\u0119kszaj\u0105cemu wydaje si\u0119 cia\u0142em nagim<\/em> albo brzydkim (cia\u0142em surowym<\/em>,<\/strong> wi\u0119c mo\u017ce ju\u017c w og\u00f3le nie-cia\u0142em, jako \u017ce cia\u0142o w jego wymiarze biologicznym nie jest przedmiotem wsp\u00f3\u0142czesnego dyskursu)8<\/a>.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Ale cia\u0142o to nie jedynie powierzchnia. Cia\u0142o nie tylko dlatego ma by\u0107 pi\u0119kne, \u017ce postrzegaj\u0105 je Inni. M\u0119\u017cczy\u017ani ze swym \u201einwazyjnym spojrzeniem\u201d, wed\u0142ug s\u0142\u00f3w Z. Melosika, i nie chodzi tu bynajmniej o wejrzenia rzucane na ulicy, ale o kulturowy wymiar kamery-oka<\/em> sprawiaj\u0105cego, \u017ce przystosowujemy si\u0119 do patrz\u0105cego. I przez to pozwalamy mie\u0107 w\u0142adz\u0119 nad nami-na-kt\u00f3re-si\u0119-patrzy… M\u00f3wi\u0105c pro\u015bciej: kobieta idealizuje siebie jako obiekt<\/strong> owego spojrzenia9<\/a>.<\/p>\n\n\n\n Kobiety tymczasem deklaratywnie twierdz\u0105, \u017ce chc\u0105 by\u0107 pi\u0119kne, bo ja-kabieta-na-kt\u00f3r\u0105-si\u0119-patrzy sama patrz\u0119-na-siebie. Innymi s\u0142owy, chc\u0105 by\u0107 pi\u0119kne dla siebie. Na to maj\u0105 wskazywa\u0107 np. badania przeprowadzone przez pismo \u201eElle\u201d z 2003 r. Trzy lata wcze\u015bniej badane odpowiada\u0142y, \u017ce dbaj\u0105 o swoje cia\u0142o, aby czu\u0107 si\u0119 atrakcyjne dla m\u0119\u017cczyzn<\/strong>, teraz znacznie cz\u0119\u015bciej: dla przyjemno\u015bci i zadowolenia z siebie<\/em><\/strong>10<\/em><\/strong><\/a>. Hm. Kwestia pozostaje, czy zmiana odpowiedzi nie jest spowodowana zmian\u0119 trendu medialnego, kt\u00f3ry nakazuje kobietom by\u0107 sob\u0105, nie za\u015b wzrostem rzeczywistej samodzielno\u015bci w postrzeganiu siebie. I tu pojawia si\u0119 problem interioryzacji zewn\u0119trznych<\/strong> w istocie dyrektyw.<\/p>\n\n\n\n Wiedza to w\u0142adza – tylekro\u0107 cytowane s\u0142owa M. Foucault’a mog\u0105 tu znale\u017a\u0107 znakomite zastosowanie – charakter presji kulturowej wywierany na jednostki jest dzi\u015b w naszej, zachodniej kulturze nie administracyjny i nie instytucjonalny, lecz samo-nakazowy. Wiem, jak powinnam wygl\u0105da\u0107 i wydaje mi si\u0119, \u017ce dokonuj\u0119 wyboru<\/em>, ale czy to jest autonomiczny wyb\u00f3r?<\/p>\n\n\n\n Cia\u0142o \u0142\u0105czy si\u0119 zatem \u015bci\u015ble z problemem to\u017csamo\u015bci osobowej. W naszej pe\u0142nej paradoks\u00f3w ponowoczesno\u015bci i tutaj o nie nietrudno. Kobiety chc\u0105 by\u0107 samodzielne, pojawi\u0142a si\u0119 grupa silnych kobiet biznesu, s\u0105 dumne z osi\u0105gni\u0119tej wolno\u015bci, ale popadaj\u0105 w kolejn\u0105 zale\u017cno\u015b\u0107. Na ten wymiar wsp\u00f3\u0142czesno\u015bci cz\u0119sto wskazuj\u0105 feministki. Na internetowej witrynie feministycznego \u015brodowiska O\u015aKA znajduje si\u0119 dzia\u0142 zatytu\u0142owany znamiennie – Terror pi\u0119kno\u015bci<\/em><\/strong>, a w nim artyku\u0142y o nie mniej znacz\u0105cych tytu\u0142ach: B\u0142\u0119dne ko\u0142o terroru, Obietnice pi\u0119kno\u015bci, Niebo dla lalki Barbie<\/em>11<\/a>. Nietrudno domy\u015bli\u0107 si\u0119, \u017ce pisuj\u0105ce tam intelektualistki analizuj\u0105 aktualny postulat bycia pi\u0119kn\u0105, by mu si\u0119 sprzeciwi\u0107, zauwa\u017caj\u0105c jednocze\u015bnie jego aspekt manipulacyjny i kulturowe uwik\u0142anie kobiet w szeregi znacz\u0105ce np.: kobieco\u015b\u0107=cia\u0142o=intuicyjno\u015b\u0107; m\u0119sko\u015b\u0107=dusza(umys\u0142)=intelekt.12<\/a> Kobieca to\u017csamo\u015b\u0107 bardziej ni\u017c m\u0119ska zasadza si\u0119 na ciele, a na pi\u0119knie cia\u0142a – szczeg\u00f3lnie w naszych czasach.<\/p>\n\n\n\n Pewien schizofreniczny rys w kreowaniu wizerunku kobiet dzisiejszych przez pras\u0119 kobiec\u0105 zauwa\u017ca H. Jakubowska-Mroskowiak w artykule Wyzwolenie czy zniewolenie – co kryje si\u0119 w nowoczesnym modelu kobieco\u015bci?<\/em>13<\/a>. Autorka, analizuj\u0105c zawarto\u015b\u0107 \u201eWysokich Obcas\u00f3w\u201d, zauwa\u017ca dwoisto\u015b\u0107 zawartych tam komunikat\u00f3w: z jednej strony obecne s\u0105 tre\u015bci wskazuj\u0105ce na konieczno\u015b\u0107 bycia kobiet\u0105 wyzwolon\u0105<\/em><\/strong>, pewn\u0105 siebie, odrzucaj\u0105c\u0105 dawne role gospodyni domowej czy pi\u0119knego wampa. Z drugiej: w warstwie wizualnej, przewa\u017caj\u0105 tre\u015bci nie odbiegaj\u0105ce od tych, kt\u00f3re zape\u0142niaj\u0105 inne, mniej \u201eambitne\u201d pisma dla kobiet – szpalty pe\u0142ne s\u0105 reklam kosmetyk\u00f3w, ubra\u0144, adres\u00f3w salon\u00f3w pi\u0119kno\u015bci – jednym s\u0142owem – tu r\u00f3wnie\u017c trwa re\u017cim pi\u0119kna… Zreszt\u0105, to znamienne rozdwojenie nie dotyczy jedynie \u201eWysokich Obcas\u00f3w\u201d, to samo da\u0142oby si\u0119 powiedzie\u0107 o miesi\u0119cznikach \u201eTw\u00f3j Styl\u201d lub \u201eElle\u201d. <\/p>\n\n\n\n Co jednak z transmisj\u0105 spo\u0142eczn\u0105<\/strong> has\u0142a B\u0105d\u017a pi\u0119kna! B\u0105d\u017a idealna? Na marginesie tego ostatniego – idea\u0142 zak\u0142ada niedo\u015bcig\u0142o\u015b\u0107, zatem wszystkie osoby zawodowo w\u0142\u0105czone w przemys\u0142 zajmuj\u0105cy si\u0119 poprawieniem urody mog\u0105 spa\u0107 spokojnie… <\/p>\n\n\n\n Stosunek rzeczywistych<\/em><\/strong> kobiet do medialnie ewokowanego postulatu bycia pi\u0119kn\u0105 mo\u017cna umie\u015bci\u0107 na skali, mierz\u0105cej postawy od konformizmu do buntu albo bardziej uczenie – od mimetyzmu do oryginalno\u015bci. Skrajnym przyk\u0142adem mimetyzmu, czyli \u015blepego na\u015bladownictwa b\u0119dzie cho\u0107by przypadek Cindy Jackson, kt\u00f3ra dzi\u0119ki kilkudziesi\u0119ciu operacjom plastycznym sta\u0142a si\u0119 wcieleniem idea\u0142u urody kultury popularnej: Barbie<\/strong>14<\/a>. Na drugim kra\u0144cu mo\u017cna umie\u015bci\u0107 kobiet\u0119-kota<\/strong>, kt\u00f3ra przy pomocy tatua\u017cy przemienia si\u0119 w animalistyczn\u0105 wersj\u0119 pi\u0119kna i twierdzi, \u017ce dopiero teraz czuje si\u0119 urodziwa. Oryginalno\u015b\u0107 \u201edo b\u00f3lu\u201d; w potocznym odczuciu dziwactwo… Mniej drastyczn\u0105 form\u0105 jest po prostu zanegowanie modelu pi\u0119kna przez feministki, kt\u00f3re buduj\u0105 sw\u00f3j wizerunek na opozycjach: obcasy – p\u0142askie obuwie (por. Kinga Dunin i jej s\u0142ynne tenis\u00f3wki), modne ciuchy \u2013 tzw. byle co, itp. (mimo to, pozwalaj\u0105c sobie na l\u017cejszy ton, trudno uwierzy\u0107, by celem ich pragnie\u0144 by\u0142y np. pryszcze lub krzywe nogi).<\/p>\n\n\n\n Jeszcze inny problem to model pi\u0119kna kobiecego cia\u0142a w wewn\u0119trznie zr\u00f3\u017cnicowanym spo\u0142ecze\u0144stwie, w kt\u00f3rym kultura masowa, cho\u0107 wszyscy w niej jeste\u015bmy zanurzeni, nie jest jedyn\u0105. Mam na my\u015bli subkultury, nisze lub podobne, wzgl\u0119dnie zwarte \u015brodowiska. Pi\u0119kno\u015b\u0107 punkowska lub z kr\u0119gu hevy-matalowc\u00f3w niewiele ma wsp\u00f3lnego z Barbie, by poprzesta\u0107 na jednym przyk\u0142adzie. <\/p>\n\n\n\n Kolejna sprawa to konotacje wi\u0105zane z poj\u0119ciem pi\u0119kna. Pi\u0119kno w naszej kulturze judeochrze\u015bcija\u0144sko – grecko-rzymskiej (i poga\u0144sko, bo wszak przedchrze\u015bcija\u0144skie zwyczaje nie znik\u0142y niczym wymazane g\u0105bk\u0105) zawsze znaczy\u0142o wi\u0119cej ni\u017c walor estetyczny, by\u0142o np. korelowane z Dobrem, wskazywa\u0142o na za\u015bwiatowy charakter istoty postrzeganej jako pi\u0119kna.<\/p>\n\n\n\n Dzi\u015b r\u00f3wnie\u017c bycie pi\u0119kn\u0105 niesie w sobie dodatkowe sensy, cho\u0107 inne ni\u017c w poprzednich epokach. Cia\u0142o i to, jak je traktujemy jest rodzajem gry prowadzonej ze \u015bwiatem; gry o szcz\u0119\u015bcie, poniewa\u017c atrakcyjne cia\u0142o mo\u017ce sta\u0107 si\u0119 machin\u0105, kt\u00f3ra przeniesie do krainy szcz\u0119\u015bliwo\u015bci, do Eldorado powodzenia finansowego, poniewa\u017c \u2013 o paradoksie! dzi\u015b mimo hase\u0142 wyzwolenia kobiet, s\u0105 one bardziej ni\u017c kiedykolwiek nara\u017cane na kupczenie cia\u0142em, a dziewczyn ch\u0119tnych do grania w filmach pornograficznych nie brak, co pozostaje w zgodzie z nieartyku\u0142owanym wprost, cho\u0107 czytelnym przekazem, \u017ce \u2013 znowu! \u2013 mniej liczy si\u0119 intelekt, talent czy cokolwiek innego, ni\u017c cia\u0142o do obna\u017cenia i u\u017cycia. W mniej drastycznych przypadkach \u2013 uroda. Pewna urodzona w slumsach Brazylijka zdoby\u0142a ogromne pieni\u0105dze wy\u0142\u0105cznie za spraw\u0105 swej urody, a poniewa\u017c nie wytrzyma\u0142a presji po latach wr\u00f3ci\u0142a ze \u015bwiata mody do slums\u00f3w, gdzie j\u0105 – zb\u0142\u0105kan\u0105 i oszo\u0142omion\u0105 – z trudem rozpoznano jako znan\u0105 twarz znanej marki. Nikt nie pom\u00f3g\u0142 jej i jej rodzinie, p\u00f3ki nie zauwa\u017cono w niej \u0142adnej buzi. P\u0142aci si\u0119 du\u017ce pieni\u0105dze tylko za cia\u0142o? Wyzwolenie kobiet? Hm\u2026<\/p>\n\n\n\n [Tekst wywo\u0142a\u0142 swego czasu ma\u0142\u0105 burz\u0119 na racjonali\u015bcie<\/em>. W sporach chodzi\u0142o o uniwersalno\u015b\u0107 kobiecej urody, czyli: czy Zulusom tak\u017ce podoba\u0142aby si\u0119 M. Monroe? Dzi\u015b, po latach, zmieni\u0142am zako\u0144czenie, poniewa\u017c up\u0142yn\u0119\u0142o du\u017co czasu i wed\u0142ug mnie wolno\u015b\u0107 kobiet znowu jest zagro\u017cona. Z jednej strony przez fundamentalizm religijny (w tym\u017ce miesi\u0105cu talibowie zaj\u0119li niemal ca\u0142y Afganistan), czy te\u017c przez zbyt ortodoksyjne podej\u015bcie do kwestii aborcji; z drugiej \u2013 przez wzrastaj\u0105ce wymagania wobec kobiet, sprowadzaj\u0105ce je do roli zabawki seksualnej (porno, niewygodna, ale mi\u0142a dla m\u0119skiego oka moda, ca\u0142y przemys\u0142 kosmetyczny, etc.). Doprawdy, \u015bwiat \u2013 w znaczeniu nasz liberalny europejski raj \u2013 uleg\u0142 rozchwianiu i nie wida\u0107 ju\u017c \u017cadnej wyra\u017anej tendencji r\u00f3wnie\u017c w kwestii: co dalej z wolno\u015bci\u0105 oraz wizerunkiem kobiet (burka czy pornograficzna mia\u0142ko\u015b\u0107? A mo\u017ce co\u015b po\u015brodku?). Ale w istocie rzecz idzie o to, by kobiety same – na ile pozwala przemo\u017cna kulturowa, nieu\u015bwiadomiona najcz\u0119\u015bciej klatka – decydowa\u0142y. Jak ka\u017cdy cz\u0142owiek].<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 1 Inna sprawa to co uczyni\u0107 z tak\u0105 oto informacj\u0105: „Pi\u0119kno jest, co prawda, spraw\u0105 gustu (…), ale prowadzone w ostatnich latach przez psycholog\u00f3w ewolucyjnych badania wyra\u017anie wskazuj\u0105, \u017ce kanony pi\u0119kna, przynajmniej te dotycz\u0105ce ludzkiej urody, maj\u0105 znacznie bardziej uniwersalny i obiektywny charakter ni\u017c wcze\u015bniej s\u0105dzono.” K. Szymborski, Geografia geniusz<\/em>u, „Polityka” nr 18\/2004, s. 95.<\/p>\n\n\n\n Antropologom szczeg\u00f3lnie trudno w to uwierzy\u0107, ale poczekajmy na pe\u0142n\u0105 publikacj\u0119 tych bada\u0144.<\/p>\n\n\n\n 2 http:\/\/ www.pcsa.pl\/kosmetyka\/info\/historia.html<\/a><\/a><\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 3 Czy istnieje idealna kobieca sylwetka<\/em>, „Pani Domu” nr 50\/2003, s. 12-13.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 4 Regine Pernoud, Kobieta w czasach katedr<\/em> (fragment ksi\u0105\u017cki), http:\/\/jum.com.pl\/tradycja\/sredniowiecze\/Regine_Pernoud.html<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 5 K. Mulvey, M. Richard, Kanony pi\u0119kna. Zmieniaj\u0105cy si\u0119 wizerunek kobiety 1890-1999<\/em>. Tu – sygnalizuj\u0119 tylko, \u017ce taka praca istnieje.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 6 Lew-Starowicz, S\u0142ownik encyklopedyczny. Mi\u0142o\u015b\u0107 i seks<\/em>, Wroc\u0142aw 1999.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 7 W ostatnim znanym mi rankingu na „najpi\u0119kniejsz\u0105” to w\u0142a\u015bnie wydawcy pism po\u015bwi\u0119conych urodzie, fotograficy i eksperci od mody i makija\u017cu wybrali 5 najpi\u0119kniejszych kobiet \u015bwiata medi\u00f3w (wygra\u0142a A. Hepburn). Zob.: „Gazeta Wyborcza” z 3 czerwca 2004, s. 2.<\/p>\n\n\n\n Inna sprawa – dzi\u015b niejako a rebours sztuka specjalizuje si\u0119 w ukazywaniu cia\u0142a „zdegradowanego”, cierpi\u0105cego, starego (casus K. Kozyry i in.).<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 8 Powo\u0142a\u0107 si\u0119 tu mog\u0119 na moj\u0105 niedawn\u0105 rozmow\u0119 z kole\u017cank\u0105, w trakcie kt\u00f3rej obie stwierdzi\u0142y\u015bmy, \u017ce nigdy nie wychodzimy z domu bez makija\u017cu, bo czu\u0142yby\u015bmy si\u0119 jak nagie.<\/em> Inna sprawa – nawet je\u015bli zdajemy sobie spraw\u0119 z manipulacyjnego, podporz\u0105dkowywanego biznesowi, wymiaru wymogu np. depilacji, to i tak trudno zdecydowa\u0107 si\u0119 na jej nie wykonanie, \u0142atwo bowiem przewidzie\u0107 komentarze. Jedna z kole\u017canek w dyskusji na ten temat stwierdzi\u0142a, \u017ce jej si\u0119 po prostu nie podobaj\u0105<\/em> nieogolone nogi u kobiet. Dotykamy tu problemu: jak g\u0142\u0119boko jest zinterioryzowany \u00f3w wzorzec „zadbanego cia\u0142a”. A pewnie te\u017c kwestii konformizmu… I jeszcze co\u015b – nieakceptowanie braku makija\u017cu lub wydepilowanych n\u00f3g mo\u017ce sprzyja\u0107 nieakceptowaniu innych zaniecha\u0144 – gdy potrzeba ju\u017c korekty chirurgicznej. Mam tu na my\u015bli pojawiaj\u0105ce si\u0119 „pretensje” pod adresem np. w\u0142a\u015bcicieli du\u017cych nos\u00f3w, np. B. Streisent, \u017ce nie poddali si\u0119 operacji plastycznej.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 9 Z. Melosik, To\u017csamo\u015b\u0107, cia\u0142o i w\u0142adza<\/em>, Pozna\u0144-Toru\u0144 1996, s. 83.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 10 Raport „Elle”- Kobieta 2003<\/em>, „Elle” nr 10\/2003, s. 56.<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 11 http:\/\/www.oska.org.pl\/biuletyn\/b9\/<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 12 Co ciekawe, ale i zrozumia\u0142e wobec nacisku medi\u00f3w na \u0142adny wygl\u0105d<\/em> – badania przeprowadzone przez magazyn „Psychology Today” wskazuj\u0105, \u017ce w 1972 r. niezadowolonych z wygl\u0105du (chodzi o sylwetk\u0119) by\u0142o 25% kobiet, dwadzie\u015bcia lat p\u00f3\u017aniej – ju\u017c 56%! Podaj\u0119 za: A. Ostrowska, Idea\u0142 si\u0119gn\u0105\u0142 wagi<\/em>, http:\/\/kiosk.onet.pl\/charaktery\/1124527,1253,1,artykul.html<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 13 H. Jakubowska-Mroskowiak, Wyzwolenie czy zniewolenie – co kryje si\u0119 w nowoczesnym modelu kobieco\u015bci. Analiza zawarto\u015bci „Wysokich Obcas\u00f3w”<\/em>, http:\/\/www.gender.uni.wroc.pl\/jakubowska.html<\/p>\n\n\n\n <\/a> <\/p>\n\n\n\n 14 Jej dzieje przekszta\u0142cania si\u0119 w \u017cyw\u0105 lalk\u0119 obrazuje film telewizji niemieckiej Wsp\u00f3\u0142czesna Barbie<\/em>. Swoj\u0105 drog\u0105 owa ikona kultury masowej zaniepokoi\u0142a ju\u017c nie tylko feministki – zob. E. Charkiewicz, Niebo dla lalki Barbie<\/em>, http:\/\/www.oska.org.pl\/biuletyn\/b9\/charkiewicz.html<\/a>, ale i Ko\u015bci\u00f3\u0142 w Polsce, czego przyk\u0142adem jest tekst ksi\u0119dza Waldemara Kulbata, Barbie – pozbawiona duszy cielesno\u015b\u0107<\/em>, http:\/\/www.archidiecezja.lodz.pl\/czytelni\/kulbat\/t2_4.html<\/a><\/a><\/p>\n\n\n\n Bibliografia:<\/strong><\/p>\n\n\n\n E. Badinter, Fa\u0142szywa \u015bcie\u017cka<\/em>, t\u0142um. M. Koz\u0142owska, Warszawa 2005.<\/p>\n\n\n\n M. Baer, Mi\u0119dzy antropologi\u0105 a aktywizmem<\/em>, \u201eZeszyty Etnologii Wroc\u0142awskie\u201d 2004, nr 4, s. 23-35.<\/p>\n\n\n\n M. Baer, E. Pakszys, Obszary kultur kobiecych w badaniach p\u0142ci-rodzaju<\/em>, Wydawnictwo Fundacji Humaniora, 2003.<\/p>\n\n\n\n M. Baer, Pomi\u0119dzy kategoriami. Szlic na temat refleksji feministycznej w antropologii kulturowej<\/em>, \u201eLiteratura Ludowa\u201d 2003, nr 6, s. 3-17.<\/p>\n\n\n\n M. Bogucka (red.), Gorsza p\u0142e\u0107. Kobieta w dziejach Europy od antyku po wiek XXI<\/em>, Warszawa 2006.<\/p>\n\n\n\n P. Bourdieu, M\u0119ska dominacja<\/em>, t\u0142um. L. Kopciewicz, Warszawa 2004.<\/p>\n\n\n\n M. Ciechomska, Od matriarchatu do feminizmu<\/em>, Pozna\u0144 1996.<\/p>\n\n\n\n W. Cynarski, Dynamiczna kobieta ponowoczesna<\/em>, \u201eRuch dla Kultury\u201d, t 3, Rzesz\u00f3w 2001, s 186 i n.<\/p>\n\n\n\n E. Dzikowska (red.), Zrozumie\u0107 p\u0142e\u0107. Studia interdyscyplinarne II<\/em>, Wroc\u0142aw 2004.<\/p>\n\n\n\n A. Graff, \u015awiat bez kobiet<\/em>, Warszawa 2001.<\/p>\n\n\n\n T. Ho\u0142\u00f3wka (oprac.), Nikt nie rodzi si\u0119 kobiet\u0105<\/em>, Warszawa 1982.<\/p>\n\n\n\n S.B. Hrdy, Kobieta, kt\u00f3rej nigdy nie by\u0142o<\/em>, t\u0142um. M. Ryszkiewicz, Warszawa 2005.<\/p>\n\n\n\n R. Hryciuk, A. Ko\u015bcia\u0144ska (red.), Gender. Perspektywa antropologiczna<\/em>, t. I, Warszawa 2007.<\/p>\n\n\n\n E. Hy\u017cy, Kobieta, cia\u0142o, to\u017csamo\u015b\u0107. Teorie podmiotu w filozofii feministycznej ko\u0144ca XX wieku<\/em>, Krak\u00f3w 2003.<\/p>\n\n\n\n I. Iwasi\u00f3w, Gender dla \u015brednio zaawansowanych<\/em>, Warszawa 2004.<\/p>\n\n\n\n Z. Krzak, Od matriarchatu do patriarchatu<\/em>, Warszawa 2007.<\/p>\n\n\n\n K. Leszczy\u0144ska, A. Ko\u015bcia\u0144ska (red.), Kobiety i religie<\/em>, Krak\u00f3w 2006.<\/p>\n\n\n\n H. L. Moore, P\u0142e\u0107 kulturowa i status \u2013 wyja\u015bnienie sytuacji kobiet<\/em>, [w:] M. Kempny, E. Nowicka (red.), Badanie kultury. Elementy teorii antropologicznej<\/em>, Warszawa 2003.<\/p>\n\n\n\n E. Pakszys (red.), Mi\u0119dzykulturowe i interdyscyplinarne badania feministyczne. Daleki \u2013 Bliski Wsch\u00f3d: wsp\u00f3\u0142czesno\u015b\u0107 i prehistoria<\/em>, Pozna\u0144 2005.<\/p>\n\n\n\n R. Putmam Tong, My\u015bl feministyczna<\/em>, t\u0142um. J. Mikos, B. Umi\u0144ska, Warszawa 2002.<\/p>\n\n\n\n C. M. Renzetti, D.J. Curran, Kobiety, m\u0119\u017cczy\u017ani i spo\u0142ecze\u0144stwo<\/em>, t\u0142um. A. Gromkowska-Melosik, Warszawa 2005.<\/p>\n\n\n\n A. Sobczy\u0144ska (red.), Humanistyka i p\u0142e\u0107. Kobiety w poznaniu naukowym wczoraj i dzi\u015b<\/em>, Pozna\u0144 2007.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Kobieta ma by\u0107 nieco brzydsza od anio\u0142a, m\u0119\u017cczyzna nieco \u0142adniejszy od diab\u0142a – twierdzi znany aforysta francuski la Rochefoucault. I tak ju\u017c ma by\u0107 – kobieta musi by\u0107 pi\u0119kna… Szczeg\u00f3lnie dzi\u015b, gdy zaw\u0142adn\u0105\u0142 nami tzw. kult cia\u0142a, a z ekran\u00f3w, szpalt gazet, szczeg\u00f3lnie tzw. prasy kolorowej, reklam, bilboard\u00f3w wci\u0105\u017c rozbrzmiewa dyrektywa: B\u0105d\u017a pi\u0119kna!, D\u0105\u017c do […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3192,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[5],"tags":[],"class_list":["post-3185","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-duchowosc-feministyczna"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3185","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3185"}],"version-history":[{"count":22,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3185\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3723,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3185\/revisions\/3723"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3192"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3185"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3185"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3185"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/800px-Venus_von_Willendorf_01-545x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/louvre-2775431_1920-1024x682.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/peter-paul-rubens_wenus-z-lustrem_377_tile-832x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/thailand-1161813_1280-1024x682.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Za-Ozyryzem-na-tronie-stoi-bogini-Izyda-ktorej-znakiem-rozpoznawczym-byl-tron-noszony-na-glowie.Praca-zbiorowa-tlum.-P.-Taracha-Egipt-i-Wschod-starozytny-s.-38.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/goddess-6490708_960_720.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/beauty-salon-3312522_960_720.png\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/muzulmanki-1024x807.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/oppression-458621_1920-1024x683.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/08\/alternative-woman-1992236_1920-676x1024.png\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC9433-678x1024.jpg\")
\n\n\n\nPrzypisy:<\/a><\/h2>\n\n\n\n