{"id":3581,"date":"2021-08-31T16:54:42","date_gmt":"2021-08-31T14:54:42","guid":{"rendered":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=3581"},"modified":"2021-09-01T22:20:47","modified_gmt":"2021-09-01T20:20:47","slug":"prehistoryczny-wielki-potop","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/arbormundi.pl\/?p=3581","title":{"rendered":"Prehistoryczny Wielki Potop"},"content":{"rendered":"\n
Rok 10 000 p.n.e.?<\/strong><\/h5>\n\n\n\n

O wiek\u00f3w tocz\u0105 si\u0119 spory na temat: jak rozwija si\u0119 ludzka historia? \u2013 czy jej rozw\u00f3j przebiega na zasadach ewolucji, spokojnego i r\u00f3wnomiernego przyrostu np. wiedzy, czy te\u017c przeciwnie, katastrofy bior\u0105 niejako \u201eczynny\u201d udzia\u0142 w losach cz\u0142owieka i budowanych przez niego cywilizacji. I nie tylko cz\u0142owieka rzecz jasna; przypominam p\u00f3\u0142\u017cartem, \u017ce wszak co do przyczyny zag\u0142ady dinozaur\u00f3w, panuje niemal ca\u0142kowity konsensus w \u015brodowisku badaczy – przyczyn\u0105 ich wymarcia by\u0142a katastrofa, uderzenie asteroidy w powierzchni\u0119 ziemi.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Santoryn, dawna Thera, z widoczn\u0105 wyrw\u0105 po wybuchu wulkanu, kt\u00f3r\u0105 zala\u0142o morze. Fot. w\u0142asna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Nikt nie neguje te\u017c  katastrofy na morzu \u015ar\u00f3dziemnym i Czarnym \u2013 ostatnie rewelacje o wielkim potopie s\u0105 chyba znane wszystkim, szczeg\u00f3lnie, \u017ce niebagateln\u0105 rol\u0119 odegra\u0142 tu s\u0142ynny odkrywca wraku Titanica<\/em> R. Ballard. Katastrofa na wyspie Santoryn tak\u017ce nie ulega w\u0105tpliwo\u015bci, wci\u0105\u017c jest badana i na szcz\u0119\u015bcie przyci\u0105ga coraz wi\u0119cej uwagi. Na szcz\u0119\u015bcie<\/em>, poniewa\u017c \u0142\u0105czy si\u0119 z Atlantyd\u0105 (por. artyku\u0142 na ten temat), a ponadto przy okazji omawiania katastrofy widzowie lub czytelnicy dowiaduj\u0105 si\u0119 o kulturze minojskiej, kt\u00f3ra jest przecie\u017c jednym ze \u017ar\u00f3de\u0142 naszej, europejskiej cywilizacji.<\/p>\n\n\n\n

Ciekawe, \u017ce katastrofy s\u0105 sta\u0142ymi \u201ebohaterami\u201d wielu mit\u00f3w. Na ca\u0142ym \u015bwiecie istniej\u0105 rozliczne opowie\u015bci przekazuj\u0105ce pami\u0119\u0107 o katastrofie, kt\u00f3ra ju\u017c si\u0119 wydarzy\u0142a albo te\u017c wydarzy si\u0119 w przysz\u0142o\u015bci; wtedy mit przybiera zazwyczaj form\u0119 proroctwa lub wizji.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
W naszych ulubionych katastroficznych filmach wygl\u0105da\u0142aby np. tak jak na obrazie powy\u017cej… Fot. z Pixabay<\/figcaption><\/figure>\n\n\n\n

W Indiach i Grecji dzieje \u015bwiata ujmowano w ci\u0105g epok, a cezury mi\u0119dzy nimi wyznaczane by\u0142y przez ogromne kataklizmy, nios\u0105ce wszem zag\u0142ad\u0119. W Indiach te wielkie epoki zw\u0105 si\u0119 jugami<\/em> – trwa\u0142y d\u0142ugo, nawet do setek tysi\u0119cy lat i nazywano je Rokiem Doskona\u0142ym albo Rokiem Brahmy; czyli indyjskiego boga, jednego z tzw. Trimurti, boga jednego w trzech. Pozostali to Wisznu i \u015aiwa. W Grecji ogromne linie czasowe za Hezjodem nazywano po prostu wiekami, <\/em>ale konceptualnie funkcjonowa\u0142 te\u017c tzw. Rok Plato\u0144ski.<\/em><\/p>\n\n\n\n

 Co ciekawe, czasem w mitach ludzie uratowani z jednej katastrofy, zazwyczaj z potopu, wieszczyli, \u017ce podobny kataklizm zdarzy si\u0119 znowu. Dzieje si\u0119 tak cho\u0107by w przypadku najs\u0142ynniejszym, mianowicie biblijnego Noe, ale swoistym \u201eprorokiem\u201d ostrzegaj\u0105cym przed katastrof\u0105 by\u0142 tak\u017ce pierwowz\u00f3r Noego o imieniu Utnapisztim. W Sumerze by\u0142 on zwany Ziusudra. W Indiach takim cz\u0142owiekiem by\u0142 riszi<\/em>, czyli m\u0119drzec i zarazem Pierwszy Cz\u0142owiek po potopie nazywany Manu. Miejsce w mitach znalaz\u0142y r\u00f3wnie\u017c opowie\u015bci o katastrofach lokalnych,  jak ta, kt\u00f3rej \u015blady odnalaz\u0142 w Ur s\u0142ynny odkrywca cywilizacji Sumer\u00f3w L. Woolley, albo niekt\u00f3re potopy greckie.<\/p>\n\n\n\n

Najs\u0142ynniejsz\u0105 katastrof\u0105 jest pewnie zag\u0142ada Atlantydy, o kt\u00f3rej opowiada Platon. Data przez niego podana jest niewiarygodnie stara, cho\u0107\u2026 Dzi\u015b, po odkryciu niezwyk\u0142ych budowli w Gobekli Tepe na terenie dzisiejszej Turcji, datowanych na kilkana\u015bcie tysi\u0119cy lat wstecz niemal wszystko wydaje si\u0119 mo\u017cliwe (no, z naciskiem na \u201eniemal\u201d)!<\/p>\n\n\n\n

Przyjmuj\u0105c wyniki naukowe dotycz\u0105ce ostatniej epoki lodowcowej i jej ko\u0144ca, kt\u00f3remu towarzyszy\u0142o topnienie lodu, mo\u017cna uzna\u0107 za rzecz oboj\u0119tn\u0105, czy czynnikiem uaktywniaj\u0105cym anomalia klimatyczne by\u0142o uderzenie w powierzchni\u0119 naszej planety asteroidu, czy wyst\u0105pi\u0142a jaka\u015b inna praprzyczyna, wa\u017cne, \u017ce spore grono geolog\u00f3w i klimatolog\u00f3w przyznaje, i\u017c okres wysokiego zag\u0119szczenia anomalii by\u0142 kr\u00f3tki. A to wskazuje, \u017ce  co\u015b  <\/strong>zdarzy\u0142o si\u0119 nagle i nie mamy do czynienia z d\u0142ugim procesem. Lody pu\u015bci\u0142y ok. 10.000 r. p.n.e., ale \u201epotopowi\u201d towarzyszy\u0142y ruchy skorupy ziemskiej, wybuchy wulkan\u00f3w, trz\u0119sienia ziemi\u2026 Absolutnie bezdyskusyjny jest fakt wzmo\u017conej aktywno\u015bci wulkanicznej, czego dowiod\u0142y badanie warstw lodu dokonane na Grenlandii. Po drugiej stronie Atlantyku, w Kalifornii, w Labrei znajduje si\u0119 smoliste zapadlisko, kt\u00f3re jest swoistym cmentarzyskiem zwierz\u0105t schwytanych w pu\u0142apk\u0119, za\u015b gatunki tych zwierz\u0105t daj\u0105 do my\u015blenia: mamuty, konie, wielb\u0142\u0105dy, tygrysy. Naukowcy raczej zgodnie podaj\u0105 czas ich nag\u0142ego wymierania: ok. 10.000 r. p.n.e. Oczywi\u015bcie wiemy, \u017ce w tym akurat okresie lub nieco p\u00f3\u017aniej na obszarze zimnej obecnie Syberii wymiera\u0142y mamuty, kiedy\u015b \u017cyj\u0105ce tu w klimacie umiarkowanym. Dane zatem dowodz\u0105, \u017ce co\u015b<\/strong> nag\u0142ego sta\u0142o si\u0119 ok. 12.000 lat temu i spowodowa\u0142o olbrzymie perturbacje na naszej planecie, a jednym z trwa\u0142ych efekt\u00f3w by\u0142o podniesienie si\u0119 poziomu ocean\u00f3w.<\/p>\n\n\n\n

Inna sprawa, czy taka katastrofa mog\u0142a przetrwa\u0107 <\/strong>w pami\u0119ci ocala\u0142ych ludzi i sta\u0107 si\u0119 sk\u0142adnikiem tradycji?<\/p>\n\n\n\n

C\u00f3\u017c, na brak nierozwi\u0105zanych wci\u0105\u017c zagadek nie mo\u017cemy narzeka\u0107. Istnieje rzeczywi\u015bcie sporo zastanawiaj\u0105cych nowych odkry\u0107 archeologicznych, kt\u00f3re mog\u0105 zmieni\u0107 nasz ogl\u0105d przesz\u0142o\u015bci. Na przyk\u0142ad – sk\u0105d wzi\u0119\u0142y si\u0119 u brzeg\u00f3w japo\u0144skiej wyspy Honaguni (grupa Ryukyu) pot\u0119\u017cne struktury do z\u0142udzenia przypominaj\u0105ce zabudow\u0119 du\u017cego miasta, z wielkimi schodami, platformami, kolumnami? Przez kamienn\u0105 platform\u0119 biegnie rowek szer. ok. 25-30 cm, ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 ze wschodu na zach\u00f3d, niewiadomego przeznaczenia. Japo\u0144scy geologowie s\u0105 zdania, \u017ce taka struktura jak ta nie mog\u0142a powsta\u0107 \u201esi\u0142ami natury\u201d, ale archeologowie nie kwapi\u0105 si\u0119 do powa\u017cnego zaj\u0119cia si\u0119 t\u0105 spraw\u0105. Prof. geologii Kimura uwa\u017ca, \u017ce ostatnie zmiany dna morskiego nast\u0105pi\u0142y ok. 9000-10000 lat temu, wi\u0119c \u201emiasto\u201d nie mog\u0142o powsta\u0107 p\u00f3\u017aniej \u2013 ale wcze\u015bniej tak. Czy dowiemy si\u0119, z czym mamy tu do czynienia? Z zatopionym przez wielki potop portem? C\u00f3\u017c, je\u015bli idzie o Japoni\u0119, kryje ona jeszcze tysi\u0105c zagadek. Na przyk\u0142ad pismo, owszem, przej\u0119li od Chi\u0144czyk\u00f3w, ale nie j\u0119zyk, kt\u00f3ry w og\u00f3le nie pasuje do \u017cadnej j\u0119zykowej rodziny. A niewiarygodnie stara ceramika, najstarsza na \u015bwiecie \u2013 sprzed 10 000 r. p.n.e.?<\/p>\n\n\n\n

Tylko dla porz\u0105dku podam, \u017ce w tym rejonie \u015bwiata kr\u0105\u017c\u0105 opowie\u015bci o zatopionym wielkim l\u0105dzie. Niekt\u00f3rzy nazywaj\u0105 go Mu. A s\u0105 te\u017c inne mity, cz\u0119ste w\u015br\u00f3d mieszka\u0144c\u00f3w wysp Pacyfiku, opowiadaj\u0105ce o podwodnych miastach, jedna z nich traktuje o dw\u00f3ch braciach, kt\u00f3rzy przybyli na \u0142odziach<\/strong> z l\u0105du na zachodzie i w miejscu zatopionego miasta wybudowali \u015bwi\u0105tyni\u0119 (wyspa Panapei).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wielopi\u0119trowa \u015bwi\u0105tynia indyjska. Fot. z Pixabay<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

W Indiach opowiada si\u0119 z kolei o tajemniczym ludzie zwanym Nascalami. Lud Nascal\u00f3w to podobno spadkobiercy ludzi z zatopionego kontynentu Mu. Sk\u0105d te rewelacje? Z bada\u0144 niejakiego pu\u0142kownika J. Churchwarda. C\u00f3\u017c, z niejakim \u017calem trzeba doda\u0107, \u017ce nie zosta\u0142y one w wiarygodny spos\u00f3b potwierdzone. \u017bal wynika z tego, \u017ce podobna nazwa pojawia si\u0119 w Ameryce Po\u0142udniowej, a dotyczy tajemniczych obraz\u00f3w wytworzonych na pustyni \u2013 uwaga! – Nasca. Niestety, nie mam dost\u0119pu do indyjskich przekaz\u00f3w dotycz\u0105cych ewentualnych podr\u00f3\u017cy oceanicznych, ale nie lada sensacj\u0105 by\u0142oby odkrycie, \u017ce przez Pacyfik p\u0142ywano w odleg\u0142ej przesz\u0142o\u015bci i \u017ce podobie\u0144stwa mi\u0119dzy np. pewn\u0105 postaci\u0105 z olmeckiej enklawy a typow\u0105 indyjsk\u0105 pozycj\u0105 jogiczn\u0105 albo mi\u0119dzy dziewi\u0119ciopi\u0119trowymi wimanami, <\/em>czyli \u015bwi\u0105tyniami z po\u0142udnia subkontynentu indyjskiego a niekt\u00f3rymi piramidami wzniesionymi przez rdzenne ludy ameryka\u0144skie nie s\u0105 przypadkowe. A mo\u017ce nawet \u2013 c\u00f3\u017c, pofantazjowa\u0107 niekiedy mo\u017cna, o ile ostrze\u017ce si\u0119 wcze\u015bniej Czytelnik\u00f3w, \u017ce to fantazje, a nie fakty, co niniejszym czyni\u0119 \u2013 s\u0142ynne olmeckie g\u0142owy o negroidalnych rysach przynale\u017ca\u0142y ludziom w typie tzw. weddoidalnym<\/em>, wsp\u00f3\u0142tworz\u0105cym kultur\u0119 Doliny Indus w III tys. p.n.e. ? Przy okazji, kto wie, czy w tak niesamowicie odleg\u0142e podr\u00f3\u017ce nie wypuszczali si\u0119 dawni Chi\u0144czycy?<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem, by zbli\u017cy\u0107 si\u0119 do bardziej znanych nam rejon\u00f3w \u015bwiata zauwa\u017cmy, \u017ce w arabskich kronikach, np. ibn Abd Hokm z IX w. pojawiaj\u0105 si\u0119 wzmianki, i\u017c piramidy zbudowa\u0142 kr\u00f3l Surid Salhuk<\/em> (posta\u0107 niezweryfikowana historycznie) 300 lat przed potopem<\/em>.<\/strong> Pytanie tylko, kt\u00f3rym potopem? Kr\u00f3l mia\u0142 straszny sen, w kt\u00f3rym przewija\u0142y si\u0119 ogromne masy wody, spadaj\u0105ce gwiazdy, og\u0142uszaj\u0105cy ha\u0142as, czyli ca\u0142y \u201ezestaw\u201d niechybnie zwi\u0105zany z katastrof\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Na marginesie \u2013 ju\u017c w staro\u017cytno\u015bci \u201eklasycznej\u201d w pewnych kr\u0119gach s\u0105dzono, \u017ce piramidy zbudowano, by schroni\u0107 dziedzictwo wszelakich nauk; teza pojawia si\u0119 np. u Flawiusza. Doprawdy nie my pierwsi zdumiewamy si\u0119 fenomenem piramid i snujemy teorie spiskowe…<\/p>\n\n\n\n

A mo\u017ce rok 7500 p.n.e.?<\/h5>\n\n\n\n

W tym miejscu trzeba wspomnie\u0107 o ksi\u0105\u017cce A jednak by\u0142 potop. Od mitu do rzeczywisto\u015bci historycznej<\/em>  autorstwa Alexandra i Edith Tollmann\u00f3w. Ot\u00f3\u017c z ich bada\u0144 wy\u0142ania si\u0119 jeszcze jedna, mniej znana katastrofa. Twierdz\u0105 oni, \u017ce w VIII tys. p.n.e. pot\u0119\u017cna kometa wesz\u0142a w ziemsk\u0105 atmosfer\u0119 i rozprys\u0142a si\u0119 na siedem cz\u0119\u015bci, kt\u00f3re spad\u0142y w r\u00f3\u017cnych rejonach globu, wywo\u0142uj\u0105c przera\u017caj\u0105ce skutki w postaci powodzi, trz\u0119sie\u0144 ziemi, po\u017car\u00f3w. Z ich bada\u0144 wynika, \u017ce ten tzw. impakt mia\u0142 miejsce ok. po\u0142owy VIII tysi\u0105clecia p.n.e. \u2013 dat\u0119 t\u0119 uzyskano, badaj\u0105c metod\u0105 C14 tzw. tektydy. Ludzie, kt\u00f3rzy przetrwali kataklizm, po tak straszliwej traumie przez pokolenia przekazywali potomkom pe\u0142ne grozy opowie\u015bci. Powsta\u0142y mity zbudowane wok\u00f3\u0142 tego wydarzenia, w r\u00f3\u017cnych rejonach \u015bwiata podobne, jako \u017ce niemal w ka\u017cdym spad\u0142y cz\u0119\u015bci komety. To najbardziej katastrofalne zdarzenie, wedle autor\u00f3w, zawiera si\u0119 w licznych mitach na ca\u0142ym \u015bwiecie o potopie i towarzysz\u0105cych mu zjawiskach, za\u015b jego powszechno\u015b\u0107, w ich uj\u0119ciu, mia\u0142aby genez\u0119 we wsp\u00f3lnej pami\u0119ci o katastrofie zauwa\u017conej w r\u00f3\u017cnych punktach globu jednocze\u015bnie.<\/p>\n\n\n\n

Autorzy widz\u0105 te\u017c fundament dla wielu rytua\u0142\u00f3w, motyw\u00f3w plastycznych i symboli w\u0142a\u015bnie w  \u201escenariuszu\u201d tej konkretnej pot\u0119\u017cnej katastrofy: na przyk\u0142ad dla siedmiog\u0142owego smoka, kt\u00f3ry jest wt\u00f3rn\u0105 interpretacj\u0105 \u015bwiadk\u00f3w pami\u0119taj\u0105cych niebo, kiedy kometa w fazie tu\u017c przed rozpadem przelatywa\u0142a przez ca\u0142e niebo rozpadaj\u0105c si\u0119 na siedem cz\u0119\u015bci. Tak\u017ce koncepcje kosmogoniczne zawieraj\u0105 w sobie obraz kszta\u0142towania si\u0119 \u015bwiata po impakcie, zatem nowego  \u015bwiata, kiedy ju\u017c opada\u0142y wody i wy\u0142ania\u0142y si\u0119 obszary l\u0105du \u2013 kosmogoniczna Pierwsza G\u00f3ra.<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Fot. w\u0142asna<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Przy czym Tollmannowie uwa\u017caj\u0105, \u017ce katastrofa z roku 7500 p.n.e. stanowi wyra\u017an\u0105 cezur\u0119 oddzielaj\u0105c\u0105 (oczywi\u015bcie chodzi o zasad\u0119, a nie o wyj\u0105tki) kultur\u0119 \u0142owiecko-zbieracka i rolniczo-osiad\u0142\u0105.<\/p>\n\n\n\n

Potop i katastrofa na Morzu Czarnym. Tym razem ok. 5 000 r. p.n.e.<\/h5>\n\n\n\n

Nie ma w\u0105tpliwo\u015bci: w s\u0105siedztwie lud\u00f3w biblijnych, kt\u00f3re z dawien dawna przekazywa\u0142y sobie mit dotycz\u0105cy potopu zes\u0142anego przez bog\u00f3w na ziemi\u0119, rzeczywi\u015bcie wydarzy\u0142a si\u0119 katastrofa \u2013 pow\u00f3d\u017a na ogromn\u0105 skal\u0119. Badania Morza Czarnego i \u015ar\u00f3dziemnego dowiod\u0142y, \u017ce wody morza \u015ar\u00f3dziemnego sforsowa\u0142y w\u0105skie przesmyki l\u0105du oddzielaj\u0105ce od siebie te dwa akweny i pot\u0119\u017cne fale zala\u0142y nieck\u0119, w kt\u00f3rej dzi\u015b rozlewaj\u0105 si\u0119 wody Morza Czarnego. Badano dno, badano warstwy skorupiak\u00f3w, s\u0142odko- i s\u0142onowodnych, wreszcie metod\u0105 C14 wydatowano czas, w jakim mia\u0142o doj\u015b\u0107 do tego wydarzenia. Badania wskaza\u0142y VI tysi\u0105clecie jako okres, w kt\u00f3rym wydarzy\u0142 si\u0119 kataklizm. Tam, gdzie kiedy\u015b by\u0142o p\u0142ytkie jezioro o s\u0142odkich wodach, powsta\u0142 akwen zalany gorzk\u0105 i s\u0142on\u0105 wod\u0105 morsk\u0105. Jakie to musia\u0142o zrobi\u0107 wra\u017cenie na zamieszkuj\u0105cych brzegu jeziora ludziach, mo\u017cemy sobie tylko wyobrazi\u0107 (po bli\u017csze informacje odsy\u0142am do artyku\u0142u Marcina Ryszkiewicza, Magazyn \u201eGazety Wyborczej\u201d, 8-9.01.1999 r.). We wrze\u015bniu 2000 roku podana zosta\u0142a wiadomo\u015b\u0107 o odnalezieniu (wyprawa Ballarda) resztek archeologicznych pochodz\u0105cych z VII tys. p.n.e., czyli w \u015bwietle bada\u0144 z okresu \u201eprzedpotopowego\u201d. Budowle i naczynia znaleziono na dnie Morza Czarnego; zapewne pochodzi\u0142y z osady stoj\u0105cej kiedy\u015b nad brzegiem zalanego morskimi wodami, nieistniej\u0105cego ju\u017c jeziora… Pytanie nurtuj\u0105ce wszystkich brzmi: czy akurat to wydarzenie sta\u0142o si\u0119 kanw\u0105 opowie\u015bci biblijnej o potopie?<\/p>\n\n\n\n

Polski wk\u0142ad w badania czarnomorskiego potopu jest niebagatelny. A ustalono, \u017ce potop mia\u0142 znacznie wi\u0119kszy zasi\u0119g ni\u017c s\u0105dzono, albowiem si\u0119ga\u0142 teren\u00f3w wok\u00f3\u0142 morza Kaspijskiego, Aralskiego, pustyni Kuzy\u0142-Kum! Prof. Karol Szymczak bada\u0142 tereny Uzbekistanu w Ayakagytma, kt\u00f3re uwa\u017ca\u0142 za miejsce pochodzenia najstarszych kulturowo znalezisk z teren\u00f3w Azji Centralnej, wskazuj\u0105cych na do\u015b\u0107 wysoki stopie\u0144 zaawansowania mieszkaj\u0105cego tam ludu. Dolna warstwa pochodzi z ok. VI tys. p.n.e., g\u00f3rna tworzy\u0142a si\u0119 w spos\u00f3b wskazuj\u0105cy na zalanie wod\u0105. Czy\u017cby by\u0142a to wioska z czas\u00f3w potopu i to a\u017c tak daleko od Morza Czarnego? Wody potopu musia\u0142y zaiste si\u0119ga\u0107 daleko… Profesor uwa\u017ca, \u017ce sta\u0142o si\u0119 to jakie\u015b 7,5 tys. lat temu, czyli w oko\u0142o roku 5,5 tys. p.n.e. Wody potopu zosta\u0142y na d\u0142ugo, prawie 2,5 tys. lat. Profesor zamierza prowadzi\u0107 dalsze badania, a nam zostaje \u017cyczy\u0107 mu du\u017co szcz\u0119\u015bcia i z niecierpliwo\u015bci\u0105 czeka\u0107 na kolejne wiadomo\u015bci.<\/p>\n\n\n\n

Interesuj\u0105cy jest r\u00f3wnie\u017c fakt, \u017ce z drugiego kra\u0144ca morza utworzonego przez wody potopu widzimy g\u00f3ry Hindukuszu, Pamiru, Himalaje. A wedle mitu indyjskiego to gdzie\u015b tutaj mia\u0142a wyl\u0105dowa\u0107 barka pra-cz\u0142owieka Manu. Czy\u017cby legenda dotyczy\u0142a tego samego wydarzenia<\/em>,<\/strong> tylko opowiedzianego z innej, indyjskiej perspektywy?<\/p>\n\n\n\n

W tym kontek\u015bcie ponownie wy\u0142ania si\u0119 kwestia zasiedlenia Doliny Indusu. Profesor twierdzi, \u017ce \u015blad\u00f3w osadnictwa z czas\u00f3w przedpotopowych tam nie ma, najstarsze pochodz\u0105 z okresu 4500 p.n.e. wi\u0119c z okresu ust\u0119powania w\u00f3d potopu. Mo\u017ce zreszt\u0105 katastrofie towarzyszy\u0142o topienie si\u0119 lodowc\u00f3w zalegaj\u0105cych wysokie pasma g\u00f3rskie Himalaj\u00f3w, Hindukuszu, Pamiru? A masy roztopionej breji lodowej sp\u0142ywa\u0142y w d\u00f3\u0142 na obydwie<\/strong> strony \u0142a\u0144cuch\u00f3w g\u00f3rskich; wylewaj\u0105c si\u0119 na stron\u0119 p\u00f3\u0142nocn\u0105, spowodowa\u0142oby zalanie teren\u00f3w Uzbekistanu i dalszych na zachodzie, a\u017c do morza Czarnego. Je\u015bli tak, to w tej teorii wody wylewa\u0142yby si\u0119 z Morza Czarnego do \u015ar\u00f3dziemnego, a nie odwrotnie.  Wody przelewaj\u0105ce si\u0119 za\u015b na po\u0142udniow\u0105 stron\u0119 przeora\u0142yby Dolin\u0119 Indusu (Indus to rzeka maj\u0105ca \u017ar\u00f3d\u0142a w pa\u015bmie g\u00f3rskim Hindukuszu).<\/p>\n\n\n\n

\"\"
Wyobra\u017cenie miasta z cywilizacji doliny Indusu<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

Wiele jest jeszcze do zrobienia, by wyja\u015bni\u0107 szczeg\u00f3\u0142y i w\u0105tpliwo\u015bci, ale dzi\u0119ki nauce mamy coraz wyra\u017aniejszy obraz naszych dziej\u00f3w, w kt\u00f3rych niebagatelna rola przypada mitom, prawdziwszym nie tylko w znaczeniu psychologii g\u0142\u0119bi, ale tak\u017ce sensie parahistorycznym, ni\u017c byli\u015bmy sk\u0142onni s\u0105dzi\u0107. Niestety, jak to zwykle bywa, jedne, cho\u0107by cz\u0119\u015bciowo rozwi\u0105zane problemy, zaraz ukazuj\u0105 inne nierozwi\u0105zane. W kontek\u015bcie bada\u0144 nad potopem po raz kolejny staje oto przed nami nie\u015bmiertelna kwestia Sumer\u00f3w\u2026 To wszak w ich pi\u015bmiennictwie pojawia si\u0119 pierwszy znany nam opis \u201enaszego\u201d, biblijnego potopu. Pytanie, czy Sumerowie z dawien dawna opowiadali go jako pami\u0105tk\u0119 po rzeczywistych wydarzeniach, kt\u00f3re spotka\u0142y ich przodk\u00f3w? S\u0142owem: czy to oni przybyli do Mezopotamii wraz ze swym przera\u017ceniem i opowie\u015bci\u0105 o Wielkiej Wodzie i karze od bog\u00f3w? W takim razie znowu trzeba zweryfikowa\u0107 dat\u0119 ich przybycia mi\u0119dzy \u017cyciodajne rzeki Eufrat i Tygrys. Przybyliby tu w po\u0142owie nie IV, lecz VI tys. p.n.e. Dwa tysi\u0105ce lat r\u00f3\u017cnicy! A ich pierwotnymi siedzibami by\u0142yby tereny wok\u00f3\u0142 Morza Czarnego albo Kaspijskiego, co w \u015bwietle powy\u017cszych rozwa\u017ca\u0144 i danych, wydaje si\u0119 bardzo prawdopodobne. Co prawda, przyjmuj\u0105c t\u0119 mo\u017cliwo\u015b\u0107, mieliby\u015bmy kolejny k\u0142opot: nie zgadza\u0142by si\u0119 kierunek, z kt\u00f3rego przybyli, albowiem je\u015bli zawierzy\u0107 ich mitom przybyli ze wschodu. Dlatego niekiedy s\u0105dzi si\u0119, \u017ce to jaka\u015b cz\u0119\u015b\u0107 subkontynentu indyjskiego by\u0142a ich kolebk\u0105, co jest o tyle prawdopodobne, \u017ce cywilizacja sumeryjska i rozwijaj\u0105ca si\u0119 w Doliny Indusu w analogicznym okresie pozostawa\u0142y ze soba w kontakcie kulturowym, handlowym, a mo\u017ce nawet militarnym (wyprawy na Elam).<\/p>\n\n\n\n

Tymczasem \u015blady archeologiczne wskazuj\u0105 raczej na ekspansj\u0119 od po\u0142udnia; przy czym nie nale\u017cy zapomina\u0107 o kulturach poprzedzaj\u0105cych sumeryjsk\u0105, tzw. Ubaid, rozsian\u0105 na ziemiach mi\u0119dzy Tygrysem a Eufratem, a r\u00f3wnie\u017c nad zatok\u0105 persk\u0105, poniewa\u017c niewykluczone, \u017ce to tw\u00f3rcy tej\u017ce kultury przyszli tu po potopie i przekazali przyby\u0142ym po nich Sumerom opowie\u015b\u0107 o katastrofie.  A \u017bydzi zetkn\u0119li si\u0119 z opowie\u015bciami jeszcze p\u00f3\u017aniej i w\u0142\u0105czyli do Biblii.<\/p>\n\n\n\n

O biblijnym potopie, zreszt\u0105, by\u0142o ju\u017c raz g\u0142o\u015bno, kiedy Leonard Woolley w 1929 r. odkry\u0142 w sumeryjskim mie\u015bcie Ur  rozleg\u0142e \u015blady powodzi. Warstwy archeologiczne wygl\u0105da\u0142y mniej wi\u0119cej tak: \u015blady kultury Ubaid \/ warstwa powodziowego mu\u0142u \/ \u015blady sumeryjskie (w tym s\u0142ynne i bogato wyposa\u017cone groby kr\u00f3lewskie). Jednak w \u015bwietle dalszych bada\u0144 okaza\u0142o si\u0119, \u017ce by\u0142 to jedynie lokalny wylew Eufratu, a nie potop powszechny. Niemniej w skali lokalnych spo\u0142eczno\u015bci i tak, jak wida\u0107, zmieni\u0142 oblicze Mezopotamii w kulturowym sensie. Datowanie tego wylewu to 3500 r. p.n.e.<\/strong> (zreszt\u0105 warstw powodziowych na terenie Mezopotamii jest wi\u0119cej \u2013 np. z Ur nast\u0119pna warstwa z roku 2700 p.n.e., kilka z miasta Kisz i Uruk, itd.). I w\u0142a\u015bnie wtedy przybyli Sumerowie, a \u201eUbaidzi\u201d znikaj\u0105. Katastrofy zmienia\u0142a bieg historii, a stare mity m\u00f3wi\u0105 o tym wprost: \u201eW\u00f3wczas ziemia nie mog\u0142a wy\u017cywi\u0107 swych mieszka\u0144c\u00f3w i poci\u0105gn\u0119li oni w d\u00f3\u0142 ku nizinom po\u0142udnia\u201d opowiada Zend-Awesta<\/em>, ksi\u0119ga dawnych Pers\u00f3w. Czy wzmianka mo\u017ce dotyczy\u0107 migracji np. lud\u00f3w kultury Ubaid?<\/p>\n\n\n\n

Potopy w mitach greckich, Thera i wybuch wulkanu<\/h5>\n\n\n\n

Wielu badaczy, w tym przywo\u0142ani ju\u017c przez nas Tollmannowie para\u0142o si\u0119 prac\u0105 polegaj\u0105c\u0105 na wyodr\u0119bnianiu z przekaz\u00f3w greckich opowie\u015bci o powodziach. Tollmannowie podaj\u0105 trzy r\u00f3\u017cne lokalne powodzie udokumentowane geologicznie. I tak przytaczani przez nich geologowie W. Ryan i w. Pittman metod\u0105 radiow\u0119glow\u0105 okre\u015blili:<\/p>\n\n\n\n

  • potop Dardanosa na okres 5500 p.n.e. \u2013  \u0142\u0105czy\u0142by si\u0119 oczywi\u015bcie z wy\u017cej opisanym potopem spowodowanym przerwaniem przegrody mi\u0119dzy morzem Czarnym a \u015ar\u00f3dziemnym,<\/li>
  • potop Ogygesa \u2013 mo\u017cna ustali\u0107 jej wiek na rok ok. 1790; Teby w Beocji, wylew jeziora Kopais; katastrofa lokalna,<\/li>
  • pow\u00f3d\u017a Deukaliona, \u0142\u0105czona cz\u0119sto z wybuchem na Therze.<\/li><\/ul>\n\n\n\n
    \"\"
    Jedna z niezliczonych wizji zatopionej „Atlantydy”. Z Pixabay <\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    Ta ostatnia katastrofa wydaje si\u0119 najwa\u017cniejsza w greckiej tradycji. Deukalion to syn samego Prometeusza. I ojciec Hellena, uznanego za przodka wszystkich Grek\u00f3w – czyli Hellen\u00f3w. W tej w\u0142a\u015bnie opowie\u015bci pojawia si\u0119 arka<\/strong>, osiadanie arki na szczycie g\u00f3ry <\/strong>tj. na Parnasie; nietrudno zauwa\u017cy\u0107, \u017ce to elementy biblijnych akcesori\u00f3w. Zastanawiaj\u0105ce jest imi\u0119 \u017cony Deukaliona, kt\u00f3re brzmi: Pyrra. Istnieje pewna egipska  opowie\u015b\u0107 o wygubieniu ludzi w czasie rzezi dokonanej przez bogini\u0119 Sachmet, kiedy to brodzi\u0142a ona w morzu krwi, a bogowie ulitowawszy si\u0119 i chc\u0105c przerwa\u0107 rze\u017a, zalali ziemi\u0119 piwem (w Egipcie ma ono czerwony kolor) albo winem, kt\u00f3rego skosztowawszy bogini upi\u0142a si\u0119 oraz zaniecha\u0142a dalszej rzezi. Ot\u00f3\u017c Pyrra znaczy \u201eczerwony\u201d. Dlaczego pl\u0105cze nam si\u0119 ta \u201eczerwono\u015b\u0107\u201d w kontek\u015bcie opowie\u015bci o potopach? Ano, krwawy deszcz o czerwonym kolorze to efekt katastrofy w wymiarze ju\u017c nie mitycznym, ale \u201efizykalnym\u201d, bowiem czerwony kolor ma st\u0119\u017cony kwas azotowy. Potop z Deukalionem i Pyrr\u0105 w roli g\u0142\u00f3wnej \u0142\u0105czony jest, jak wiemy, z wybuchem wulkanu na Therze, kt\u00f3ry \u201eobfitowa\u0142\u201d m. in. w kwas azotowy. Czy\u017cby tak\u017ce w Egipcie zachowa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o tym przera\u017caj\u0105cym wydarzeniu? To czas zag\u0142ady minojskiej Thery, na pewno mocno ucierpia\u0142a flota Krete\u0144czyk\u00f3w, za\u0142ama\u0142a si\u0119 zatem ich dominacja na morzu. Na wyspy zacz\u0119li przybywa\u0107 Achajowie, kt\u00f3rzy ostatecznie w sto lat potem zniszczyli minojsk\u0105 Kret\u0119. Co prawda, co raz ustalone, podlega weryfikacji i tak data wybuchu na Therze, inaczej Santorynie, zosta\u0142a dzi\u0119ki nowym badaniom przesuni\u0119ta w g\u0142\u0105b dziej\u00f3w o 150 lat, ale przecie\u017c niewiele to zmienia w datacji wielkich powodzi. Dzi\u015b okre\u015bla si\u0119 egejsk\u0105 katastrof\u0119 na lata mi\u0119dzy 1620-1570 p.n.e.; por. Lewartowski, Ulanowska, Archeologia Egejska<\/em>, 1999, s. 39).<\/p>\n\n\n\n

    \"\"
    Potop biblijny, arka Noego. Z Pixabay<\/figcaption><\/figure><\/div>\n\n\n\n

    Jak to wi\u0119c jest z biblijnym potopem? Czy jest echem prawdziwych wydarze\u0144, a je\u015bli tak, to kt\u00f3rych? Zar\u00f3wno bowiem opowie\u015bci<\/strong> o potopach s\u0105 powszechne na ca\u0142ym \u015bwiecie, jak i same potopy fizycznie zdarzaj\u0105 si\u0119 wcale nierzadko.  I czy naprawd\u0119 wa\u017cne jest, by tak \u015bci\u015ble wi\u0105za\u0107 ka\u017cd\u0105 opowie\u015b\u0107 z konkretn\u0105  sytuacj\u0105? Nie w tym przecie\u017c zawiera si\u0119 sens mythosu<\/em><\/strong>, istot\u0105 mitu nie jest to, czy co\u015b zdarzy\u0142o si\u0119  n a p r a w d \u0119, nawet je\u015bli rzeczywi\u015bcie si\u0119 zdarzy\u0142o. Bli\u017cej istoty mitu b\u0119dziemy, gdy uznamy, \u017ce wa\u017cniejsza jest obecna w w nich \u015bwiadomo\u015b\u0107 niepewno\u015bci ludzkiej kondycji, obawa o nieci\u0105g\u0142o\u015b\u0107 \u015bwiata, rejestracja zagro\u017ce\u0144. Nam bli\u017csza jest historia<\/strong> ni\u017c mit<\/strong>, dlatego tak usilnie tropimy p r a w d \u0119  np. w Biblii. Owszem, mamy kilka mo\u017cliwo\u015bci – potop zdarzy\u0142 si\u0119 naprawd\u0119<\/strong><\/em> – tyle, \u017ce niejeden raz. <\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"

    Rok 10 000 p.n.e.? O wiek\u00f3w tocz\u0105 si\u0119 spory na temat: jak rozwija si\u0119 ludzka historia? \u2013 czy jej rozw\u00f3j przebiega na zasadach ewolucji, spokojnego i r\u00f3wnomiernego przyrostu np. wiedzy, czy te\u017c przeciwnie, katastrofy bior\u0105 niejako \u201eczynny\u201d udzia\u0142 w losach cz\u0142owieka i budowanych przez niego cywilizacji. I nie tylko cz\u0142owieka rzecz jasna; przypominam p\u00f3\u0142\u017cartem, \u017ce wszak […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3587,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-3581","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiaty-starozytne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3581","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3581"}],"version-history":[{"count":13,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3581\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3603,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3581\/revisions\/3603"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3587"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3581"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3581"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3581"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}