![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/constellation-3301809_1920-1024x830.jpg\")
Jedno jest pewne: zanim uporz\u0105dkowano system gwiezdny, tworz\u0105c odziedziczony przez nas Zodiak, ludzie interesowali si\u0119 nocnym niebem z dawien dawna. S\u0142o\u0144ce i ksi\u0119\u017cyc to najpewniej pierwsze obdarzone szczeg\u00f3lnym znaczeniem cia\u0142a niebieskie, poniewa\u017c najbardziej \u201eczytelne\u201d, mo\u017cna zatem zak\u0142ada\u0107, \u017ce najwcze\u015bniej zosta\u0142y zaadaptowane do mit\u00f3w. Potem zapewne zafascynowano si\u0119 planetami oraz szczeg\u00f3lnymi gwiazdami, na przyk\u0142ad najja\u015bniejszymi, a wkr\u00f3tce zacz\u0119to obserwowa\u0107 ca\u0142e gromady gwiazd i porz\u0105dkowa\u0107 je w kszta\u0142ty. Zreszt\u0105, przypomnijmy, \u017ce planety by\u0142y dla staro\u017cytnych \u201eb\u0142\u0105dz\u0105cymi gwiazdami\u201d, a znali ich pi\u0119\u0107 plus s\u0142o\u0144ce i ksi\u0119\u017cyc (zatem razem siedem). Dlatego liczba ta jest magiczna w licznych kulturach \u015bwiata. <\/p>\n\n\n\n
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/earth-2026315_1280-987x1024.png\")
<\/figure><\/div>\n\n\n\nWiadomo zapewne powszechnie, jak cz\u0119ste w Egipcie by\u0142y zwi\u0105zki mitu ze s\u0142o\u0144cem. S\u0142o\u0144ce zar\u00f3wno w cyklu dobowym, jak i rocznym widziano \u2013 rzecz oczywista – w r\u00f3\u017cnych po\u0142o\u017ceniach; i dlatego ka\u017cdej fazie przyporz\u0105dkowano inny znak lub posta\u0107, na przyk\u0142ad b\u00f3g Chepri w formie skarabeusza lub raka<\/strong> symbolizowa\u0142 s\u0142o\u0144ce wschodz\u0105ce<\/u><\/strong>, a b\u00f3g Re s\u0142o\u0144ce po\u0142o\u017cone najwy\u017cej na niebosk\u0142onie, jego g\u00f3rowanie<\/u><\/strong>, za\u015b najwa\u017cniejsze fazy w\u0119dr\u00f3wki dope\u0142nia\u0142 b\u00f3g Atum uosabiaj\u0105cy s\u0142o\u0144ce zachodz\u0105ce<\/u><\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Tak\u017ce ksi\u0119\u017cyc<\/strong> fascynowa\u0142 staro\u017cytnych. Jego \u201eobjawianie si\u0119\u201d w kwadrach i zwi\u0105zki z mitycznymi b\u00f3stwami np. Tr\u00f3jpostaciow\u0105 Wielk\u0105 Bogini\u0105 w cyklu Dziewicy, dojrza\u0142ej Kobiety i stoj\u0105cej na granicy \u017cycia i \u015bmierci Staruchy s\u0105 og\u00f3lnie znane i nie ma potrzeby ponownie do nich si\u0119ga\u0107.<\/p>\n\n\n\n Przy czym charakterystyczny widok sierpa ksi\u0119\u017cyca m\u00f3g\u0142 sta\u0107 si\u0119 inspiracj\u0105, po pierwsze – do wykoncypowania analogii do rog\u00f3w, z czego wynik\u0142y opowie\u015bci o niebia\u0144skich opieku\u0144czych Krowach, a po drugie ujrzano w nim podobie\u0144stwo do \u0142uku. A nale\u017cy pami\u0119ta\u0107, co poszczeg\u00f3lne istoty \u017cywe lub wytworzone z nich przedmioty znaczy\u0142y dla \u00f3wczesnych ludzi; \u0142uk wytwarzano oczywi\u015bcie z drewna, ale u\u017cywano r\u00f3wnie\u017c rog\u00f3w zwierz\u0119cych, \u015bci\u0119gien, etc. a jego najbardziej oczywistym przeznaczeniem by\u0142o dostarczy\u0107 dw\u00f3ch najniezb\u0119dniejszych rzeczy w \u017cyciu spo\u0142ecze\u0144stw: po\u017cywienia i poczucia bezpiecze\u0144stwa. To dlatego \u0142uk obr\u00f3s\u0142 w mity, sta\u0142 si\u0119 atrybutem rozmaitych b\u00f3stw, jak chocia\u017cby wieczna \u0142owczyni zwi\u0105zana z polowaniem w dziczy i jednocze\u015bnie z ksi\u0119\u017cycem \u2013 Artemida, siostra boga Apolla.<\/p>\n\n\n\n Je\u015bli chodzi o S\u0142o\u0144ce, to pomin\u0119 najbardziej oczywiste i powszechnie rozpoznawalne symbole solarne, lecz przywo\u0142am mniej znane, mianowicie znak Raka. Pozwoli to powoli przej\u015b\u0107 do przedstawienia zasadniczych dla tematu spraw, czyli znak\u00f3w uj\u0119tych w Zodiak, cho\u0107 maj\u0105cych znacznie wcze\u015bniej mityczne konotacje.<\/p>\n\n\n\n Ot\u00f3\u017c \u2013 o czym napomkn\u0119\u0142am wy\u017cej \u2013 Rak by\u0142 najprawdopodobniej poprzednikiem Skarabeusza i we wczesnej fazie kultury egipskiej symbolizowa\u0142 S\u0142o\u0144ce. Zachowa\u0142y si\u0119 naczynia z quasi-zodiakalnym uj\u0119ciem Raka po\u015brodku innych ryt\u00f3w, w rzucie z g\u00f3ry, czyli w taki spos\u00f3b, w jaki du\u017co p\u00f3\u017aniej przedstawiano znaki zodiaku, czyli po prostu upostaciowione gromady gwiazd, przez kt\u00f3re rzekomo (jak widzimy to z naszej, ludzkiej i ziemskiej perspektywy) przesuwa si\u0119 kula s\u0142o\u0144ca w rocznym cyklu, wschodz\u0105c regularnie w okre\u015blonych znakach w ci\u0105gu roku. A poniewa\u017c wed\u0142ug Egipcjan s\u0142o\u0144ce w \u015brodku lata wschodzi w znaku Raka, czyli w\u00f3wczas, gdy jest po wylewie Nilu i kiedy nastaje okres \u017cyzno\u015bci, wykoncypowano zwi\u0105zek Raka z p\u0142odno\u015bci\u0105.<\/p>\n\n\n\n Z kolei, je\u015bli chodzi o planety i ich mityczne nacechowanie, to bez ryzyka mo\u017cna uzna\u0107, \u017ce najwcze\u015bniej rozpoznano Wenus i Marsa, jako najbli\u017csze i widoczne nawet go\u0142ym okiem.<\/p>\n\n\n\n Wenus<\/strong> jest zreszt\u0105 powszechnie znana na ca\u0142ym globie, zapewne z racji jej jasno\u015bci. W obszarze, kt\u00f3ry nas interesuje, czyli w \u015ar\u00f3dziemnomorzu \u2013 a\u017c po Indie \u2013z dawien dawna planeta ta by\u0142a \u0142\u0105czona z boginiami; na d\u0142ugo przed greck\u0105 Afrodyt\u0105 i rzymsk\u0105 Wenus wi\u0105zano j\u0105 w Sumerze z bogini\u0105 Inann\u0105, potem z Isztar itd. A to znaczy, \u017ce kobieco\u015b\u0107 i planeta Wenus jako swoje odpowiedniczki mia\u0142y si\u0119 dobrze ju\u017c ok. III tys. p.n.e. Gdy wypowiadamy s\u0142ynn\u0105 sentencj\u0119 (bo tak ju\u017c chyba mo\u017cna nazwa\u0107 ow\u0105 fraz\u0119) o kobietach z Wenus i m\u0119\u017cczyznach z Marsa, warto pami\u0119ta\u0107, \u017ce wpisujemy si\u0119 w istniej\u0105cy \u201eod zarania\u201d ci\u0105g symbolicznych skojarze\u0144, kt\u00f3re zawdzi\u0119czamy oddalonym w czasie przodkom, pionierom, bez kt\u00f3rych nasz j\u0119zyk, nasza poezja dziedzicz\u0105ca liczne zwi\u0105zki frazeologiczne po mitycznych asocjacjach i w og\u00f3le ca\u0142y nasz system symboli m\u00f3g\u0142by wygl\u0105da\u0107 zupe\u0142nie inaczej.<\/p>\n\n\n\n A skoro si\u0119 rzek\u0142o\u2026 Mars<\/strong> \u201eod zawsze\u201d, to znaczy od czas\u00f3w, z kt\u00f3rych pochodz\u0105 odczytane przez naukowc\u00f3w zapisy, by\u0142 faktycznie planet\u0105 m\u0119\u017cczyzn, a nawet superm\u0119\u017cczyzn \u2013 mianowicie bog\u00f3w wojny. By\u0142 nim oczywi\u015bcie grecki Ares, a znacznie wcze\u015bniej sumeryjski Nergal. W tym kontek\u015bcie warto przyjrze\u0107 si\u0119 planecie albo chocia\u017c przywo\u0142a\u0107 znan\u0105 rzecz \u2013 ot\u00f3\u017c jej barwa wydaje si\u0119 czerwona. Powiadamy wszak o \u201eczerwonej planecie\u201d, a czerwie\u0144 skojarzano z krwi\u0105. Krew skojarzono z wojn\u0105. Wojn\u0119 z jej patronem \u2013 bogiem wojny. W wojnach uczestnicz\u0105 m\u0119\u017cczy\u017ani. W wojnach leje si\u0119 krew. Krew jest czerwona. Zabijanie znaczy \u015bmier\u0107. I tak dalej\u2026 Tak budowa\u0142 si\u0119 ci\u0105g skojarze\u0144 i st\u0105d wynika\u0142y opowie\u015bci kszta\u0142tuj\u0105ce my\u015blenie i odczucia \u00f3wczesnych ludzi, na czele z ich poetami tworz\u0105cymi okre\u015blone i podzielane przez og\u00f3\u0142 zwi\u0105zki znaczeniowe. W przypadku boga wojny Nergala my\u015bl mityczna z\u0142\u0105czy\u0142a go jeszcze wprost z krain\u0105 \u015bmierci, w przypadku Aresa nie jest to ju\u017c oczywiste.<\/p>\n\n\n\n Kolejna planeta \u2013 Jowisz<\/strong>, odpowiada bogu o tym samym imieniu w rzymskiej mitologii, a wcze\u015bniej \u00f3w b\u00f3g nazywa\u0142 si\u0119 Zeus u Grek\u00f3w, a np. w Babilonie Marduk. Innymi s\u0142owy, byli to najwa\u017cniejsi bogowie, \u201eszefowie\u201d pozosta\u0142ych, i by\u0142y to \u2013 w odr\u00f3\u017cnienia od nast\u0119pnego Saturna \u2013 postacie dobroczynne dla swych wyznawc\u00f3w, pokonuj\u0105ce potwory etc.<\/p>\n\n\n\n A Saturn<\/strong>\u2026 c\u00f3\u017c, jego \u201ereputacja\u201d by\u0142a ca\u0142kiem inna, mroczniejsza, cho\u0107 nie po prostu odwrotna, raczej: bardziej z\u0142o\u017cona, ambiwalentna. Planeta odpowiada\u0142a greckiemu Kronosowi, niewykluczone, \u017ce przedgreckiemu bogu czczonemu np. na Krecie minojskiej (zatem potem nieco zohydzonego, gdy tworzono system bog\u00f3w olimpijskich jakie\u015b tysi\u0105c lat p\u00f3\u017aniej\u2026). W Mezopotamii Saturn odpowiada\u0142 bratu boga \u015bmierci, wspomnianemu wy\u017cej Nergalowi \u2013 Ninurcie. Nie jest to posta\u0107 jednoznaczna, ale na pewno nie jest \u201ez\u0142a\u201d; Saturna postrzegano po prostu jako dziwn\u0105, odleg\u0142\u0105 planet\u0119, najbardziej chyba tajemnicz\u0105, a bogowie wi\u0105zani czy to ze \u015bmierci\u0105, czy z Podziemiami – oraz z planet\u0105 Saturn – wykazuj\u0105 cechy heros\u00f3w kulturowych, wiedz\u0105cych o sekretach godnych tajemnych miejsc, inicjacji etc. A zatem nic dziwnego, \u017ce akurat Ninurta odzyska\u0142 porwane przez wielkiego Ptaka tabliczki przeznaczenia<\/strong>, sta\u0142 si\u0119 ich stra\u017cnikiem i sam dowiedzia\u0142 si\u0119 wszystkiego, co z przeznaczeniem lub losem ziemi, ludzi i kr\u00f3lestw zwi\u0105zane\u2026 Saturn patronowa\u0142 zatem tajemniczym, niewiadomym sprawom, zakrytym przed oczami profan\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n R\u00f3wnie interesuj\u0105c\u0105 planet\u0105 by\u0142a dla staro\u017cytnych i „bardzo staro\u017cytnych” ludzi planeta dzi\u015b zwana Merkury<\/strong>. W Grecji by\u0142 z ni\u0105 zwi\u0105zany b\u00f3g b\u0119d\u0105ce po trosze tzw. tricksterem, Hermes. B\u00f3g \u2013 po\u015brednik, przedstawiany cz\u0119sto w epoce klasycznej ze skrzyde\u0142kami przy sanda\u0142ach, co wskazuje na jego funkcj\u0119 \u201ekuriera\u201d pomi\u0119dzy \u015bwiatem ziemskim a niebia\u0144skim.<\/p>\n\n\n\n Zreszt\u0105 Hermes a\u017c si\u0119 prosi o po\u015bwi\u0119cony jedynie jemu artyku\u0142, wielce to z\u0142o\u017cona posta\u0107. Na marginesie tylko pozwol\u0119 sobie na opini\u0119, \u017ce \u2013 na co raczej rzadko, a raczej wcale zwraca si\u0119 uwag\u0119 \u2013 \u017ce podobny jest do hebrajskich anio\u0142\u00f3w; wszak tak\u017ce po\u015brednik\u00f3w przekazuj\u0105cych wie\u015bci z g\u00f3rnego \u015bwiata i tak\u017ce przedstawianych ze skrzyd\u0142ami (pomijaj\u0105c ich rozmiar i usytuowanie przy ciele).<\/p>\n\n\n\n Przed Merkurym i Hermesem bogiem \u0142\u0105czonym z omawian\u0105 planet\u0105 by\u0142 babilo\u0144ski Nabu \u2013 b\u00f3g m\u0105dro\u015bci, kt\u00f3ry wraz z \u017con\u0105 Taszmetum by\u0142 wynalazca pisma. Ka\u017cdego roku owi bogowie ryli na tabliczkach decyzje bog\u00f3w (por. spraw\u0119 tabliczek przeznaczenia). Nieco przypomina to egipskiego Thota, wynalazc\u0119 pisma i stra\u017cnika tradycji pisanej; co pozwala wysnu\u0107 domys\u0142, \u017ce Nabu i Thot byli podobnej proweniencji, by\u0107 mo\u017ce wsp\u00f3lnie wywodz\u0105c si\u0119 z koncepcji specjalnego b\u00f3stwa \u0142\u0105czonego z zapisem nie tylko zbanalizowanym dzi\u015b, w czasach powszechnej edukacji, zwyk\u0142ych spraw, ale z zapisem pojmowanym metaforycznie, a nawet mistycznie \u2013 zapisem Przeznaczenia, zapisem czego\u015b \u201ew gwiazdach\u201d, jak jeszcze dzi\u015b niekiedy si\u0119 m\u00f3wi (\u017ce co\u015b by\u0142o temu czy owemu cz\u0142owiekowi w \u201egwiazdach zapisane\u201d, tj. przeznaczone z g\u00f3ry), spisywaniem uczynk\u00f3w na s\u0105dzie po \u015bmierci\u2026 Innymi s\u0142owy, zapis, pismo, tekst mia\u0142 sw\u00f3j sakralny wymiar, tajemniczy dla laik\u00f3w. <\/p>\n\n\n\n Z czasem wykoncypowano system odpowiednio\u015bci, w kt\u00f3rym ka\u017cdej planecie podporz\u0105dkowano nie tylko okre\u015blonych bog\u00f3w, ale te\u017c odpowiadaj\u0105ce im kamienia szlachetne i kolory, cho\u0107 to do\u015b\u0107 p\u00f3\u017any okres. Jak si\u0119 wydaje najwcze\u015bniej takie rozwi\u0105zania wymy\u015blano w Babilonii. W okresie nas interesuj\u0105cym mo\u017cemy mie\u0107 do czynienia co najwy\u017cej z rozproszonymi elementami tej uk\u0142adanki, kt\u00f3re potem porz\u0105dkowano w system.<\/p>\n\n\n\n A jednak trudno oprze\u0107 si\u0119 wra\u017ceniu, \u017ce cho\u0107 uformowanie \u201eklasycznego\u201d Zodiaku to do\u015b\u0107 p\u00f3\u017any etap, to na d\u0142ugo przedtem z jakich\u015b przyczyn wybrane grupy gwiazd w wierzeniach obdarzono znaczeniem szczeg\u00f3lnym. Na pewno wybitnie odcinaj\u0105ca si\u0119 od gwiezdnego przestworu Droga Mleczna<\/strong> bardzo wcze\u015bniej znalaz\u0142a si\u0119 w centrum zainteresowania i w centrum opowie\u015bci. Grecy opowiadali, \u017ce Droga Mleczna zwana z grecka galactos <\/em>uformowa\u0142a si\u0119, gdy Rea karmi\u0142a Zeusa i jej mleko trysn\u0119\u0142o w Niebo. Mo\u017cna by tu por\u00f3wna\u0107 greckie s\u0142owo rhei<\/em>, kt\u00f3re znaczy p\u0142ynie<\/em>. Ale Rea, jak si\u0119 obecnie uwa\u017ca, ma tak wiele cech minojskiej Wielkiej Bogini, \u017ce ca\u0142kiem by\u0107 mo\u017ce, \u017ce i ta historia opowiadana by\u0142a ju\u017c na minojskiej Krecie, na d\u0142ugo przed Grekami. Istnieje pewna minojska gemma przedstawiaj\u0105ca adorowan\u0105 posta\u0107 kobiec\u0105 siedz\u0105c\u0105 pod drzewem i uciskaj\u0105c\u0105 piersi, przed kt\u00f3r\u0105 stoi kobieta z mak\u00f3wkami (mleczko<\/em> makowe), w g\u00f3rze za\u015b widnieje znak labrysu i zarys interpretowany w\u0142a\u015bnie jako Mleczna Droga!<\/p>\n\n\n\n Inna wersja opowiada, \u017ce Mleczna Droga powsta\u0142a z mleka Hery, kt\u00f3ra (wbrew sobie, a dzi\u0119ki podst\u0119powi Zeusa) karmi\u0142a piersi\u0105 Heraklesa. W ka\u017cdym razie Droga Mleczna w mitach wyst\u0119puje zawsze jako Wielka Rzeka. W Indiach jej niebia\u0144skim odpowiednikiem by\u0142 Gangesu, w Egipcie za\u015b \u2013 Nil. Wiele wskazuje te\u017c na to, \u017ce w micie indyjskim o ubijaniu mlecznego oceanu chodzi tak naprawd\u0119 o ocean niebia\u0144ski, czyli o Drog\u0119 Mleczn\u0105.<\/p>\n\n\n\n Droga Mleczna w wielu mitach uwa\u017cana jest r\u00f3wnie\u017c za drog\u0119 dla dusz zmar\u0142ych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Jednak\u017ce Droga Mleczna nie jest jedyn\u0105 niebia\u0144sk\u0105 rzek\u0105; oto Erydan (nazwa chyba p\u00f3\u017ana?), gwiazdozbi\u00f3r ci\u0105gn\u0105cy si\u0119 od r\u00f3wnika w kierunku po\u0142udniowym, do\u015b\u0107 niewyra\u017any, uwa\u017cany by\u0142 za odpowiednik lub pocz\u0105tek rzek ziemskich \u2013 tak s\u0105dzono w krainach nad Eufratem i nad Nilem. Erydan bierze pocz\u0105tek w pobli\u017cu st\u00f3p gwiezdnego Oriona,<\/strong> a gwiazda na styku konstelacji Oriona i Erydana jeszcze dzi\u015b nazywana jest podn\u00f3\u017ckiem<\/strong> (albo tronem). Grecy uwa\u017cali, \u017ce gwiazdozbi\u00f3r ten jest tak niewyra\u017any, poniewa\u017c niebia\u0144ska rzeka zosta\u0142a w po\u0142owie wysuszona, kiedy wpad\u0142 do niej Faeton, nieuwa\u017cnie powo\u017c\u0105c rydwanem s\u0142onecznym, tym samym \u015bci\u0105gaj\u0105c na ziemi\u0119 katastrof\u0119.<\/p>\n\n\n\n Tak\u017ce szczeg\u00f3lnie dobrze widoczne, pojedyncze gwiazdy bardzo wcze\u015bniej sta\u0142y si\u0119 \u201ebohaterkami\u201d mit\u00f3w. Niew\u0105tpliwie jedn\u0105 z najwa\u017cniejszych by\u0142a gwiazda polarna, <\/strong>kt\u00f3ra nie porusza si\u0119 jak pozosta\u0142e gwiazdy, jest nieruchoma mimo ruchu gwiazd zmieniaj\u0105cych miejsca wschodu etc. wraz ze zmieniaj\u0105cymi si\u0119 porami roku. Gwiazd\u0119 t\u0119 wybijaj\u0105c\u0105 si\u0119 na p\u00f3\u0142nocnym niebie wiele lud\u00f3w widzia\u0142o za \u201eotw\u00f3r\u201d, przez kt\u00f3ry mo\u017cna przenikn\u0105\u0107 do tamtego \u015bwiata, by\u0142a zatem jakby centralnym punktem nieba, przez kt\u00f3ry przechodzi\u0142 axis mundi<\/em>. Niewykluczone, \u017ce i na Krecie mia\u0142a specjalne znaczenie. Nie zapominajmy, \u017ce Krete\u0144czycy byli \u017ceglarzami i konstelacje gwiezdne by\u0142y dla nich niezwykle wa\u017cne, jak dla ka\u017cdego \u017ceglarza przed wynalezieniem kompasu, na pewno znali si\u0119 na nich, a skoro tak \u2013 tworzyli o nich opowie\u015bci i, jak s\u0105dz\u0119, to im nale\u017cy przypisywa\u0107 autorstwo wielu \u201egwiezdnych mit\u00f3w\u201d (np. o Orionie)\u2026 W greckich mitach spore znaczenie mia\u0142 gwiazdozbi\u00f3r zwany Korona P\u00f3\u0142nocna, nazywany tak\u017ce \u2013 uwaga \u2013 Koron\u0105 Krete\u0144sk\u0105! Grecy (a raczej ich przodkowie), u pocz\u0105tku proste plemiona z p\u00f3\u0142nocy, raczej nieobeznane ze zdobyczami cywilizacji \u015br\u00f3dziemnomorskich wiedzieli komu zawdzi\u0119czaj\u0105 wiedz\u0119, to dlatego cz\u0119sto wspominaj\u0105 z szacunkiem Egipt i Kret\u0119.<\/p>\n\n\n\n W opowie\u015bciach z Koron\u0105 zwi\u0105zana jest z ma\u0142\u017conk\u0105 boga Dionizosa, Ariadna (znana z przeinterpretowanego mitu o wojaku Tezeuszu jako zakochana w nim dzierlatka, tymczasem by\u0142a bogini\u0105 wegetacji i matk\u0105 Tauropolosa). Kt\u00f3\u017c jest bardziej zwi\u0105zany z Kret\u0105, jak nie ona…? <\/p>\n\n\n\n Staro\u017cytni obserwatorzy nieba zauwa\u017cyli r\u00f3wnie\u017c bez trudu, \u017ce zmiany p\u00f3r roku maj\u0105 zwi\u0105zek z tym, \u017ce s\u0142o\u0144ce wschodzi w r\u00f3\u017cnych po\u0142o\u017ceniach w stosunku do horyzontu. Zauwa\u017cyli, w jakich \u201emiejscach\u201d wstaje s\u0142o\u0144ce ka\u017cdej wiosny i co wtedy dzieje si\u0119 z dniem i noc\u0105, \u017ce np. dnie s\u0105 d\u0142u\u017csze i tak dalej…. Wyznaczono punkty r\u00f3wnonocy i przesile\u0144, a one stopi\u0142y si\u0119 z okre\u015blonymi grupami gwiazd (punkt r\u00f3wnonocy wiosennej wyznacza przeci\u0119cie si\u0119 ekliptyki i r\u00f3wnika, punkt r\u00f3wnonocy jesiennej – po przeciwnej stronie nieba). Te wszystkie obserwacje, wi\u0105zanie ich z okre\u015blonymi wizerunkami graficznymi i postaciami mitycznymi da\u0142o podstawy dla p\u00f3\u017aniejszego systemu zodiakalnego. O tym jednak w drugiej cz\u0119\u015bci gwiezdnego cyklu.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" Cz\u0119sto zdarza\u0142o mi si\u0119 namawia\u0107 Czytelnik\u00f3w do przygl\u0105dania si\u0119 nocnemu niebu, aby lepiej pozna\u0107 proces tworzenia si\u0119 mit\u00f3w, jednak cho\u0107 taka obserwacja jest pomocna, to sama w sobie nie wystarczy. Trzeba wielu lat dociekliwych bada\u0144, by ustali\u0107, jak budowa\u0142a si\u0119 mitologia zwi\u0105zana z nocnym niebem i jaki kierunek tu zachodzi\u0142: czy opowie\u015bci mityczne \u201erzutowano w […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3851,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[3],"tags":[],"class_list":["post-3847","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-mity-i-symbole"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3847","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3847"}],"version-history":[{"count":19,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3847\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3875,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3847\/revisions\/3875"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3851"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3847"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3847"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3847"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/moon-1527501_1920-1024x689.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/5.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/mars-6522587_1280-1024x762.png\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/caduceus-2730761_1280-821x1024.png\"){kind=spacer}
<\/figure><\/div>\n\n\n\n![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Muzeum-w-Heraklionie-Kreta-sygnet-ze-scena-z-boginia-i-najpewniej-Droga-Mleczna-powyzej.-Fot.-zbiory-wlasne.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/11\/northern-hemisphere-3591569_1920-1024x724.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/07\/Freski-i-zejscie-do-adytonu-edited-1.jpg\")