![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/solon-6393217_1280-682x1024.png\")
Zak\u0142adaj\u0105c og\u00f3ln\u0105 wiedz\u0119 czytelnika na temat plato\u0144skiej opowie\u015bci, od razu przejd\u0119 do kilku zastrze\u017ce\u0144 – ot\u00f3\u017c nie zamierzam w najmniejszym stopniu sugerowa\u0107, \u017ce istnia\u0142a w\u0142a\u015bnie taka<\/em> jak ta opisana przez Platona wyspa \u2013 a us\u0142ysza\u0142 j\u0105 od m\u0119drca Solona, kt\u00f3ry z kolei us\u0142ysza\u0142 j\u0105 od egipskich kap\u0142an\u00f3w. Przeciwnie. Ale, \u017ce istnia\u0142a nie\u017ale rozwini\u0119ta kultura, kt\u00f3rej rozw\u00f3j zosta\u0142 przerwany przez katastrof\u0119 \u2013 to bardzo mo\u017cliwe. I mo\u017cliwe, \u017ce rozbitkowie tej protocywilizacji nie tyle przynie\u015bli \u201ena tacy\u201d gotowe recepty, ile przyczynili si\u0119 do kulturowego odrodzenia si\u0119 rozproszonych ludzi i zainspirowali wiele rozwi\u0105za\u0144, kt\u00f3re pami\u0119tali mo\u017ce jeszcze z ojczyzny (czymkolwiek ona by\u0142a, a na pewno nie by\u0142a Atlantyd\u0105 tak\u0105, jak\u0105 jawi si\u0119 w pismach Platona). Byliby zatem jednym z element\u00f3w ponownego \u201eoswajania\u201d \u015bwiata po katastrofie \u2013 i dlatego mogli mie\u0107 sw\u00f3j udzia\u0142 w budowaniu wielkich staro\u017cytnych cywilizacji.<\/p>\n\n\n\n Niekt\u00f3rzy badacze tych ocala\u0142ych \u201eAtlant\u00f3w\u201d uwa\u017caj\u0105 za \u017ceglarzy-astronom\u00f3w. Przy coraz mniejszym stopniu ryzyka mo\u017cna ich \u0142\u0105czy\u0107 z tzw. kultur\u0105 lud\u00f3w megalitycznych<\/strong>. I to jest rzeczywi\u015bcie kwestia warta zbadania \u2013 sk\u0105d, kiedy i gdzie pojawili si\u0119 ci ludzie, czy by\u0142o jakie\u015b centrum<\/em>, jaka\u015b ich ziemia, pierwotna ojczyzna, i wreszcie – dok\u0105d zdo\u0142ali dop\u0142yn\u0105\u0107, jakie idee wyznawali, co po nich odziedziczy\u0142y inne ludy, a wraz z nimi \u2013 my.<\/p>\n\n\n\n Powiedzmy zatem na pocz\u0105tku o najstarszych, rzetelnie zbadanych strukturach megalitycznych. Najstarsze kamienne kr\u0119gi, kromlehy, dolmeny, kurhany, pojawi\u0142y si\u0119 najpewniej w jednym centrum, zanim rozpowszechniono je na ca\u0142ym niemal \u015bwiecie. Na razie stan bada\u0144 pozwala stwierdzi\u0107, i\u017c to \u201ecentrum\u201d – to p\u00f3\u0142nocna i \u015brodkowa Afryka<\/strong>. Jedne z najstarszych struktur (o ile nie najstarsze) megalitycznych odkryto w Maroku, ale zaraz potem pojawiaj\u0105 si\u0119 na p\u00f3\u0142wyspie iberyjskim, czyli w Europie, p\u00f3\u017aniej – na terenach dzisiejszej Francji, Wielkiej Brytanii, Skandynawii, itd. Pozwala to na wniosek, \u017ce wczesna Europa zosta\u0142a \u201eskolonizowana\u201d przez ludy wywodz\u0105ce si\u0119 z Afryki, ludy, kt\u00f3re przynios\u0142y tu idee megalityczne (zob.: Z. Krzak, Megality \u015awiata<\/em>, Ossolineum 2001). Aczkolwiek spektakularne odkrycie dokonane na terenie obecnej Turcji przez Klausa Schmidta, naukowca z Niemieckiego Instytutu Archeologicznego, w Gobekli Tepe znowu mo\u017ce powa\u017cnie zmieni\u0107 nasze zapatrywania na przesz\u0142o\u015b\u0107 ludzkich kultur \u2013 znaleziono tam obiekty sprzed jedenastu tysi\u0119cy lat! Obiekty s\u0105 najpewniej religijne, to koliste miejsca z ogromnymi kamiennymi s\u0142upami w kszta\u0142cie litery T. Doprawdy tezy o prymitywizmie naszych przodk\u00f3w nale\u017cy wys\u0142a\u0107 ostatecznie do lamusa; struktury owe s\u0105 imponuj\u0105ce, rozleg\u0142e, skomplikowane, wskazuj\u0105ce na ogrom wysi\u0142ku wielu ludzi tworz\u0105cych spo\u0142eczno\u015b\u0107 i podejmuj\u0105cych \u00f3w wysi\u0142ek w imi\u0119 wsp\u00f3lnego celu i dla wyznawanych przez og\u00f3\u0142 idei. Wci\u0105\u017c trwaj\u0105 tam prace, wci\u0105\u017c te\u017c nie wiemy do ko\u0144ca, czemu owe budynki s\u0142u\u017cy\u0142y.<\/p>\n\n\n\n <\/p>\n\n\n\n Najstarszy kamienny kr\u0105g z teren\u00f3w afryka\u0144skich to okres ok. 6000 r. p.n.e. Ale – trudno b\u0119dzie uwierzy\u0107 \u2013 wynik badania C14 okre\u015blaj\u0105cy wiek kamiennego kurhanu ze skrzynk\u0105 grobow\u0105 z L\u2019Anse Amour to tak\u017ce data 6000 r. p.n.e. Tylko gdzie le\u017cy to miejsce? Ot\u00f3\u017c na Labradorze, w Ameryce P\u00f3\u0142nocnej! (<\/em>do tego jeszcze wr\u00f3cimy, zob.: \u201e<\/em>Archeologia \u017bywa\u201d<\/em> wywiad z prof. Wierci\u0144skim, nr 3 1998, s 29.).<\/p>\n\n\n\n Wielce interesuj\u0105c\u0105 kwesti\u0105 jest i to, \u017ce zwi\u0105zki Afryki i Europy, szczeg\u00f3lnie p\u00f3\u0142nocnej i zachodniej mog\u0105 okaza\u0107 si\u0119 bli\u017csze i dawniejsze ni\u017c dot\u0105d s\u0105dzili\u015bmy, si\u0119gaj\u0105ce nawet okresu sprzed pierwszych megalit\u00f3w, bo kiedy l\u0105dol\u00f3d jakie\u015b 20 000 tys. lat temu uwi\u0119zi\u0142 hektolitry wody, spore po\u0142acie l\u0105du wy\u0142oni\u0142y si\u0119 z oceanu. Czy to wtedy przez ziemie Gibraltaru przeszli ludzie, kt\u00f3rzy stworzyli na p\u00f3\u0142wyspie Iberyjskim tzw. kultur\u0119 solutrejsk\u0105? Przyszli z teren\u00f3w Maroka. Dzi\u015b podj\u0119to badania w jaskiniach Tangeru w p\u0142n.- zach. Afryce (polscy naukowcy z Uniwersytetu Jagiello\u0144skiego), zatem mo\u017ce nied\u0142ugo dowiemy si\u0119 wi\u0119cej. Ale ju\u017c teraz wiadomo, \u017ce lud, kt\u00f3ry przyby\u0142 pierwotnie z terenu Afryki p\u0142n. \u2013 zach. przez Gibraltar na p\u00f3\u0142wysep Iberyjski, ju\u017c po ust\u0105pieniu l\u0105dolodu rozpocz\u0105\u0142 w\u0119dr\u00f3wk\u0119 na tereny Europy p\u00f3\u0142nocnej i \u015brodkowej, zasiedlaj\u0105c w ten spos\u00f3b te tereny mi\u0119dzy rokiem 13000 a 8000 p.n.e. (na to wskazuj\u0105 badania DNA wykazuj\u0105ce, \u017ce 70% gen\u00f3w mieszka\u0144cy \u015brodkowej Europy zawdzi\u0119czaj\u0105 przodkom przyby\u0142ym z Zachodu!). I tak si\u0119 sk\u0142ada, \u017ce potem na terenach przez ten lud zamieszka\u0142ych pojawiaj\u0105 si\u0119 budowle megalityczne. A nieraz w historii zdarza si\u0119, \u017ce np. migracja idzie w tym kierunku, w kt\u00f3rym – jak pami\u0119\u0107 pokole\u0144 si\u0119ga – ju\u017c kiedy\u015b odby\u0142a si\u0119 wcze\u015bniejsza. Mo\u017ce zreszt\u0105 p\u00f3\u0142nocnoafryka\u0144ska spo\u0142eczno\u015b\u0107 utrzymywa\u0142a w miar\u0119 regularne wi\u0119zi z emigrantami na przestrzeni wielu stuleci? P\u00f3\u0142wysep Iberyjski, wyspy Brytyjskie, p\u00f3\u0142nocne ziemie Europy po Skandynawi\u0119 \u2013 wsz\u0119dzie tam spotkamy megality, a tak\u017ce inne motywy z kultur\u0105 megalityczn\u0105 zwi\u0105zane (wi\u0119cej: por. Z. Krzak i K. Kowalski, Echa Atlantydy<\/em>).<\/p>\n\n\n\n Tak czy inaczej, ca\u0142kiem by\u0107 mo\u017ce, \u017ce obszar jednej z wa\u017cniejszych kulturowo fal zwi\u0105zanych z kultur\u0105 megalitycznych \u017ceglarzy, sk\u0105d rozchodzi\u0142y si\u0119 w \u015bwiat idee i zdobycze techniczne to rzeczywi\u015bcie okolice S\u0142up\u00f3w Heraklesa, o kt\u00f3rych wspomina tekst Platona, i to po obu stronach Gibraltaru.<\/p>\n\n\n\n Miejscem starych \u015blad\u00f3w kultury megalitycznej jest Sahara. Ca\u0142kiem inna jednak ni\u017c ta, kt\u00f3r\u0105 znamy dzi\u015b. Niedok\u0142adnie wci\u0105\u017c zbadana jest kultura, w ramach kt\u00f3rej malowano wspania\u0142e malowid\u0142a skalne datowane na X\/ IX tys. p.n.e. Oblicza si\u0119, \u017ce jakie\u015b 8 tys. p.n.e. monsun przesun\u0105\u0142 si\u0119 na p\u00f3\u0142noc, co poci\u0105gn\u0119\u0142o za sob\u0105 klimatyczn\u0105 zmian\u0119 na lepsze w tej cz\u0119\u015bci \u015bwiata \u2013 pojawi\u0142y si\u0119 liczne oazy, jeziora, \u0142\u0105ki, na kt\u00f3rych mo\u017cna by\u0142o wypasa\u0107 byd\u0142o. Ale nigdy nie by\u0142o wiadomo czy spadnie do\u015b\u0107 deszczu i czy jeziora nie wyschn\u0105. Ludziom potrzebna by\u0142a taka wiedza. I oto na terenach Nabta Playa jaki\u015b lud doszed\u0142 do wielkiej znajomo\u015bci zjawisk astronomicznych. Polski uczony z PAN Romuald Szild odkry\u0142 kr\u0105g kamieni z VI tys. Kamienie by\u0142y niewielkie \u2013 jak si\u0119 wyrazi\u0142 profesor: istna miniatura Stonehenge, ale ich ustawienie do\u015b\u0107 dok\u0142adnie pokazywa\u0142o dzie\u0144 przesilenia letniego. W V tys. budowano tu megalityczne groby.<\/p>\n\n\n\n Z kolei egipscy i ameryka\u0144scy archeolodzy odkryli w po\u0142udniowym Egipcie 1200 km od Kairu pozosta\u0142o\u015b\u0107 obserwatorium astrologicznego, najstarszego na \u015bwiecie, bo datowanego na 7 tys. lat! Sk\u0142ada\u0142o si\u0119 z centralnej kolumny i kamieni m.in. usytuowanych zgodnie z kierunkami \u015bwiata.<\/p>\n\n\n\n Co ciekawe Diodor Sycylijski pisze o Egipcjanach, \u017ce to najstaro\u017cytniejszy ze znanych lud\u00f3w, a nad Nilem s\u0105 cudzoziemcami, bo przybyli tu ze strony zachodniej, przynosz\u0105c ze sob\u0105 z ojczystej ziemi zdobycze swej cywilizacji. Czy zachowa\u0142a si\u0119 pami\u0119\u0107 o ludach z Nabta Playa albo z Sahary, kt\u00f3re przenika\u0142y w Dolin\u0119 Nilu przynosz\u0105c z sob\u0105 wiedz\u0119 o obr\u00f3bce kamienia? Jak wygl\u0105da\u0142y zwi\u0105zki mi\u0119dzy nimi a innymi ludami megalitycznymi? Czy to te ludy wtajemniczy\u0142y protoplast\u00f3w Egipcjan w arkana sztuki pos\u0142ugiwania si\u0119 \u201ewielkim kamieniem\u201d (megalit<\/em>), przyczyniaj\u0105c si\u0119 tym samym do zaistnienia tego niebywa\u0142ego fenomenu, jakim s\u0105 piramidy, a tak\u017ce w tajniki morskiej \u017ceglugi i rozpoznawania \u201eszlak\u00f3w\u201d gwiazd? Wszak Egipcjanie byli \u015bwietnymi \u017ceglarzami \u2013 ale raczej w pocz\u0105tkach swej historii ni\u017c p\u00f3\u017aniej.<\/p>\n\n\n\n Wiele budowli megalitycznych to jednak nie obserwatoria astronomiczne, lecz monumentalne grobowce; w niekt\u00f3rych do\u015bwiadczalnie stwierdzono, \u017ce w dniach przesile\u0144 promie\u0144 s\u0142oneczny wpada na kr\u00f3tka chwil\u0119 do \u015brodka \u2013 mo\u017cna tylko pozazdro\u015bci\u0107 widoku i co najwy\u017cej pom\u00f3c w\u0142asnej wyobra\u017ani scen\u0105 z filmu Poszukiwacze zaginionej arki<\/em>, w kt\u00f3rej promie\u0144 \u015bwiat\u0142a wpada do ciemnej podziemnej komory. Promie\u0144 \u015bwiat\u0142a zwalczaj\u0105cy ciemno\u015bci \u015bmierci \u2013 czy takie przes\u0142anie tkwi w megalitycznych grobach?<\/p>\n\n\n\n A je\u017celi obszar oddzia\u0142ywania hipotetycznych \u201eAtlant\u00f3w\u201d by\u0142 o wiele wi\u0119kszy i niekt\u00f3rzy z nich przybili do brzeg\u00f3w Ameryki? Czy to a\u017c tak fantastyczne? Podr\u00f3\u017ce Thora Heyerdahla na Ra i Ra II, jak i wcze\u015bniejsza na Kon-Tiki udowodni\u0142y, \u017ce podr\u00f3\u017ce na do\u015b\u0107 ma\u0142o subtelnych technicznie statkach, zar\u00f3wno przez Pacyfik, jak i Atlantyk by\u0142y dla staro\u017cytnych mo\u017cliwe. Na Atlantyku wieje pasat, dobrze nios\u0105cy statki w odpowiednim okresie, na oceanie Indyjskim \u2013 monsun.<\/p>\n\n\n\n Coraz wi\u0119cej \u015bwiadectw zdaje si\u0119 przemawia\u0107 za tym, \u017ce kontakty mi\u0119dzy Starym a Nowym \u015awiatem si\u0119gaj\u0105 g\u0142\u0119biej w czas ni\u017c s\u0105dzili\u015bmy. M\u00f3wi\u0105c \u017cartem – akurat wizyta Jana z Kolna nie doczeka\u0142a si\u0119 potwierdzenia, ale i tak w dziejach kontakt\u00f3w zamorskich mi\u0119dzy Starym a Nowym \u015awiatem mamy polski akcent. Profesor Andrzej Wierci\u0144ski, antropolog i znawca kultur lud\u00f3w megalitycznych, kt\u00f3ry poda\u0142 dane dotycz\u0105ce kr\u0119gu megalitycznego z Labradoru, optuje za tez\u0105 \u0142\u0105cz\u0105c\u0105 olmeckie g\u0142owy z wizyt\u0105 ze Starego \u015awiata. O co chodzi? Ot\u00f3\u017c w Meksyku, w Lawenta znajduj\u0105 si\u0119 pozosta\u0142o\u015bci wysokiej kultury pochodz\u0105cej mo\u017ce nawet z IV tys. p.n.e. Nie wiemy jaki lud by\u0142 jej autorem, w \u201ej\u0119zyku naukowym\u201d zwiemy go Olmekami. Znajdowa\u0142y si\u0119 tu budowle o kszta\u0142cie piramid, kt\u00f3re niestety zosta\u0142y zburzone przez poszukiwaczy z\u0142\u00f3\u017c nafty, ale zachowa\u0142y si\u0119 inne cuda \u2013 monumentalne rze\u017aby twarzy o negroidalnych rysach. Jeszcze do niedawno zbywano problem stwierdzeniem, \u017ce nieindia\u0144skie rysy to efekt stylizacji artystycznej, teraz dopuszcza si\u0119 ju\u017c mo\u017cliwo\u015b\u0107 odwiedzin lud\u00f3w negroidalnych, kt\u00f3rzy przybyli tu wraz z bia\u0142ymi lud\u017ami (bo i takie twarze znajdziemy na p\u0142askorze\u017abach), ok. roku 1500 p.n.e. Wi\u0119cej \u2013 badano te\u017c czaszki z grobowc\u00f3w olmeckich \u2013 i stwierdzono obecno\u015b\u0107 czaszek ludzi negroidalnych i armenoidalnych. Ale to nie wszystko, je\u015bli idzie o \u201espraw\u0119 Olmek\u00f3w\u201d. Sk\u0105din\u0105d nie zas\u0142uguj\u0105cy na wiar\u0119 Dannikan przytacza fakt istnienia charakterystycznej rze\u017aby w Parku Olmek\u00f3w w Villahermosa \u2013 ot\u00f3\u017c przed oczami jawi nam si\u0119 m\u0119\u017cczyzna w charakterystycznej wcale nie dla india\u0144skich kultur pozie \u2013 w pozie jogina. Czy\u017cby w kulturach ameryka\u0144skich swe pi\u0119tno pozostawili tu ludzie z subkontynentu indyjskiego? Nie jest to wcale a\u017c tak nieprawdopodobne… Spadkobiercy Olmek\u00f3w Majowie, jak wiemy, wznosili piramidy (np. kompleks w Chichen Itza) \u2013 mia\u0142y one 9 pi\u0119ter, a ta sama liczba wpisana jest w konstrukcje wielostopniowych \u015bwi\u0105ty\u0144 hinduskich, szczeg\u00f3lnie na po\u0142udniu Indii. Dannikan (sk\u0105din\u0105d nie uwa\u017cany przeze mnie za autorytet naukowy…) twierdzi, \u017ce rozmawia\u0142 ze znawcami i ci potwierdzili podobie\u0144stwo form i wi\u0119zi mi\u0119dzy obu krainami \u2013 indyjsk\u0105 i ameryka\u0144sk\u0105.<\/p>\n\n\n\n A meksyka\u0144ska piramida w Cuicuilko to kolejna zagadka; jest ona cz\u0119\u015bciowo zniszczona przez law\u0119 wulkanu, za\u015b geolodzy zarzekaj\u0105 si\u0119, \u017ce okres ostatniej aktywno\u015bci wulkanicznej na tym terenie wyst\u0119powa\u0142… przed ok. 8000 tys. lat \u2013 czyli piramid\u0119 wzniesiono ok. 6000 tys. lat p.n.e., wtedy, co kr\u0105g z Labradoru.<\/p>\n\n\n\n Sk\u0105d zatem wzi\u0119\u0142y si\u0119 na ameryka\u0144skim l\u0105dzie kamienne kr\u0119gi, piramidy, monumentalna rze\u017aba? Zwolennicy izolacjonizmu kulturowego powiadaj\u0105 p\u00f3\u0142\u017cartem, \u017ce piramidy \u0142atwiej budowa\u0107 ni\u017c kule, zatem nic dziwnego, \u017ce niezale\u017cnie od siebie wybierano form\u0119 architektoniczn\u0105 piramidy. Ale dlaczego np. u\u017cywano takiej samej techniki, dlaczego funkcjonowa\u0142 taki sam spos\u00f3b \u0142\u0105czenia wielkich kamiennych blok\u00f3w w Egipcie i tutaj: bez zaprawy, za to za pomoc\u0105 klamry z metalu w kszta\u0142cie tzw. teownika (\u201eT\u201d z obu stron)? Techniki tej u\u017cywano zreszt\u0105 tak\u017ce w Grecji przy wznoszeniu \u201ecyklopich mur\u00f3w\u201d znanych np. z Myken.<\/p>\n\n\n\n Dalej – co by\u0142o t\u0142em opowie\u015bci o Pierzastym W\u0119\u017cu i bia\u0142ym bogu lub o cz\u0142owieku, kt\u00f3ry przyni\u00f3s\u0142 tu cywilizacj\u0119, powtarzaj\u0105cych si\u0119 w r\u00f3\u017cnych rejonach Ameryki w r\u00f3\u017cnych wersjach? \u201eDawno, dawno temu (…) na wybrze\u017cu Jukatanu ze statk\u00f3w b\u0142yszcz\u0105cych jak sk\u00f3ra w\u0119\u017ca wysiedli biali ludzie\u2026\u201d Ale mo\u017ce opowie\u015bci te dotyczy\u0142y Wiking\u00f3w? Dzi\u015b bowiem topniej\u0105 szeregi konserwatyst\u00f3w utrzymuj\u0105cych, \u017ce to Krzysztof Kolumb \u201eodkry\u0142\u201d Ameryk\u0119. Po pierwsze odkryli<\/strong> j\u0105 pierwsi przybysze, ci, kt\u00f3rzy przekroczyli kilkana\u015bcie tysi\u0119cy lat temu cie\u015bnin\u0119 Beringa, a mo\u017ce nawet ci, kt\u00f3rzy znacznie wcze\u015bniej, bo w okresie solutrejskim przedostali si\u0119 stopniowo przez Atlantyk – w okresie, gdy lody skuwa\u0142y morza – wygl\u0105daj\u0105cy zupe\u0142nie inaczej ni\u017c dzi\u015b (do takich wniosk\u00f3w doszli niekt\u00f3rzy ameryka\u0144scy badacze, kt\u00f3rzy znale\u017ali m.in. ostrza identyczne jak ostrza znalezione w jaskiniach hiszpa\u0144skich, a zaliczane do tzw. kultury solutrejskiej). A po drugie \u2013 Ameryk\u0119 odkryli<\/strong> Wikingowie (s\u0105 ju\u017c dowody archeologiczne ich pobytu), a mo\u017ce wcze\u015bniej Fenicjanie lub inne ludy \u015ar\u00f3dziemnomorza.<\/p>\n\n\n\n Pewien badacz skoncentrowa\u0142 si\u0119 na podobie\u0144stwach mi\u0119dzy nazwami peruwia\u0144skimi, meksyka\u0144skimi itd. a s\u0142ownictwem egipskim \u2013 i ot\u00f3\u017c niekt\u00f3re zbie\u017cno\u015bci s\u0105 doprawdy zastanawiaj\u0105ce (patrz: L. Zajdler, Atlantyda<\/em>, s. 213-224): na przyk\u0142ad nazwa miasta i zatoczki le\u017c\u0105cej na wsch\u00f3d od Zatoki Meksyka\u0144skiej brzmi Campeche<\/em> (wym. Kampecze). To nazwa niewiadomego pochodzenia, a w j\u0119zyku egipskim pecz<\/em> oznacza\u0142o \u201e\u0142uk, zatoka\u201d, za\u015b Khem<\/em>, Chem<\/em> lub Kam<\/em> to rdze\u0144, jaki Egipcjanie stosowali w odniesieniu do \u201ekraju\u201d.<\/p>\n\n\n\n Dalej: Kto wzni\u00f3s\u0142 budowle w Tiahuanaco i dlaczego ludzie mieszkaj\u0105cy tam w czasach konkwisty opowiadali o pramatce zwanej Oriana, co bardzo przypomina greck\u0105 nazw\u0119 wa\u017cnego dla lud\u00f3w \u015br\u00f3dziemnomorskich gwiazdozbioru? I dlaczego Indianie Ameryki Po\u0142udniowej nazywaj\u0105 grup\u0119 gwiezdn\u0105 Plejad \u201esiedmioma siostrami\u201d, tak samo jak ludy po naszej stronie Atlantyku? Dalej: Tiahuanaco nie wznie\u015bli Inkowie, miasto by\u0142o tu mo\u017ce ju\u017c na kilka tysi\u0119cy lat przed nimi; wedle legendy zosta\u0142o wzniesione przez Wirakocz\u0119, a to imi\u0119 znaczy \u201ecz\u0142owiek, kt\u00f3ry przyby\u0142 z morza\u201d. Aztekowie z kolei opowiadali mit o wielkim potopie \u2013 uwaga: w kraju Aztlan<\/em>! W Meksyku opowiadano o bohaterze uratowanym z potopu, kt\u00f3ry przybi\u0142 statkiem do wybrze\u017ca i nazwa\u0142 je Antlan<\/em>.<\/p>\n\n\n\n Pytania, zagadki…<\/p>\n\n\n\n Oczywi\u015bcie tutaj zaledwie sygnalizuj\u0119 problemy, a ich skala jest rzeczywi\u015bcie niema\u0142a, za\u015b zainteresowanych trzeba odes\u0142a\u0107 do literatury przedmiotu.<\/p>\n\n\n\n Te zastanawiaj\u0105ce zbie\u017cno\u015bci i podobie\u0144stwa nie udowadniaj\u0105 w \u017cadnym stopniu istnienia l\u0105du Atlantydy. Ale gdyby przyj\u0105\u0107 cho\u0107 w ograniczonym stopniu teori\u0119 dyfuzji za wielce przydatn\u0105 w badaniach por\u00f3wnawczych, mo\u017cna by poda\u0107 w w\u0105tpliwo\u015b\u0107 tezy o samoistnym pojawieniu si\u0119 tak podobnych form i przekaz\u00f3w w r\u00f3\u017cnych cz\u0119\u015bciach globu. Co\u015b<\/em> tu musi by\u0107 na rzeczy. Kto\u015b<\/em> tu kiedy\u015b przyby\u0142 i przyni\u00f3s\u0142 ze sob\u0105 znane sobie wzorce i modele.<\/p>\n\n\n\n Tymczasem na potrzeby niniejszego eseju wystarczy hipoteza o \u017ceglarzach spadkobiercach tajemniczej i pewnie niejednorodnej cywilizacji sprzed Katastrofy<\/strong>. Tych z Afryki p\u00f3\u0142nocno-zachodniej i ze starej Europy z czas\u00f3w kultur megalitycznych<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Czy jednak mo\u017cemy zdoby\u0107 si\u0119 na akceptacj\u0119 pogl\u0105du, \u017ce istnia\u0142a \u201eprzed potopem\u201d, przed katastrof\u0105, o kt\u00f3rej wspomina Platon, rozwini\u0119ta cywilizacja? To trudne zadanie, sprawa Atlantydy zosta\u0142a bowiem tak o\u015bmieszona przez poszukiwaczy sensacji, \u017ce do powa\u017cniejszych i ostro\u017cniejszych hipotez zabrak\u0142o miejsca, za\u015b akademicy zniech\u0119ceni i oburzeni odk\u0142adaj\u0105 rzecz ad acta<\/em>. Szkoda.<\/p>\n\n\n\n Tu mo\u017cemy tylko zarysowa\u0107 kilka mo\u017cliwo\u015bci interpretacji podania o Atlantydzie. Mit, jak wiadomo, nie jest po prostu sprawozdaniem z jakiego\u015b wydarzenia; jest wielowarstwow\u0105 struktur\u0105, kt\u00f3rej warstwy narasta\u0142y jak geologiczne pok\u0142ady ziemi. Mieszcz\u0105 si\u0119 w nim echa dawnych rytua\u0142\u00f3w oraz model<\/em> maj\u0105cy obrazowa\u0107 jak by\u0142o zawsze<\/em>, i wreszcie – \u015blady rzeczywistych wydarze\u0144, kt\u00f3re zdarzy\u0142y si\u0119 w \u015bwiecie natury, a tak\u017ce w \u015bwiecie ludzkim. Przez setki lat rozmaite wersje poszerza\u0142y si\u0119, zmienia\u0142y, gmatwa\u0142y. \u017baden mit nie dotar\u0142 do nas w stanie \u201eczystym\u201d \u2013 w takim kszta\u0142cie, w kt\u00f3rym by\u0142 po raz pierwszy<\/em> opowiedziany. Ale nie wolno absolutyzowa\u0107 \u2013 i cho\u0107 w istocie nie ma tekstu, kt\u00f3ry mia\u0142by tylko jedn\u0105 od razu gotow\u0105 redakcj\u0119, w kt\u00f3rej ani jedno s\u0142owo nie zosta\u0142o zmienione, to przecie\u017c oczywiste jest, \u017ce rdze\u0144 nie zostaje naruszony, gdy tradycja ju\u017c si\u0119 ustali. Mnemotechniczne zdolno\u015bci na przyk\u0142ad lud\u00f3w Wschodu s\u0105 zdumiewaj\u0105ce! Doskonale wida\u0107 to te\u017c na przyk\u0142adzie Homera, bo jak\u017ce si\u0119 to sta\u0142o, \u017ce tak doskonale zachowa\u0142 si\u0119 obraz epoki myke\u0144skiej sprzed 700 lat, licz\u0105c lata do czas\u00f3w Homera? Ale jednocze\u015bnie nikt nie zaprzeczy, \u017ce w teksty wkrad\u0142y si\u0119 liczne anachronizmy, fragmenty dotycz\u0105ce reali\u00f3w okresu, w kt\u00f3rym Poeta \u017cy\u0142.<\/p>\n\n\n\n Tak wi\u0119c r\u00f3wnie\u017c plato\u0144ska wersja opowie\u015bci o Atlantydzie jest wielowarstwowa, mieszaj\u0105 si\u0119 w niej archetypiczne <\/strong>prawzorce<\/strong><\/em> oraz zas\u0142yszane echa rzeczywistych wydarze\u0144, jak te\u017c intelektualny dydaktyzm odautorski<\/strong>. A mo\u017ce r\u00f3wnie\u017c dalekie reminiscencje wielkiej Katastrofy, o kt\u00f3rej opowiada\u0142y sobie pokolenia?<\/p>\n\n\n\n Zatem po pierwsze: usytuowanie.<\/p>\n\n\n\n Uznaj\u0119, \u017ce usytuowanie Atlantydy na wyspie<\/strong><\/em> to raczej zabieg literacki. Wyspa jest sama w sobie \u201eobiektem\u201d wyj\u0105tkowo nadaj\u0105cym si\u0119 na miejsce niecodziennych wydarze\u0144, jest wymarzonym symbolem innego \u015bwiata<\/strong><\/em>. Oczywi\u015bcie nie by\u0142oby wykluczone istnienie wyspy, na kt\u00f3rej rozkwit\u0142a wysoka kultura, i kt\u00f3ra zapad\u0142a si\u0119 w morskich odm\u0119tach, ale jak dot\u0105d \u017cadne badania dna morskiego nie przynios\u0142y potwierdzenia (zak\u0142adaj\u0105c obszar podany przez Platona). Lepiej poczeka\u0107 na rozstrzygaj\u0105cy dow\u00f3d dostarczony przez tzw. oficjaln\u0105 nauk\u0119 ni\u017c dawa\u0107 wiar\u0119 \u201ebadaczom\u201d prawi\u0105cym o broni atomowej u\u017cywanej przez Atlant\u00f3w czy o lwiopodobnych istotach przyby\u0142ych z Syriusza… Dodajmy, \u017ce autorzy do\u015b\u0107 rzetelnej pracy pt. A jednak by\u0142 potop,<\/em> Tollmanowie, oboje geologowie sugeruj\u0105, \u017ce w \u015bwietle ich bada\u0144 grzbiet Azorski jednak daje nadziej\u0119 na podtrzymanie tezy, \u017ce m\u00f3g\u0142 tu istnie\u0107 minikontynent, kt\u00f3ry zosta\u0142 zatopiony (cho\u0107 autorzy udowadniaj\u0105 p\u00f3\u017aniejsz\u0105 ni\u017c plato\u0144ska dat\u0119 wielkiej katastrofy).<\/p>\n\n\n\n Po drugie: nazwa.<\/p>\n\n\n\n Nazwa \u201eAtlantyda\u201d to sprawa niejasna i nie daje wielu mo\u017cliwo\u015bci, by potwierdzi\u0107 lub zaprzeczy\u0107, czy faktycznie takie miano us\u0142ysza\u0142 Solon w Egipcie. Ale cz\u0105stki wyrazowe at-, atla-, atlanty- daj\u0105 du\u017co do my\u015blenia; zatem postawimy zn\u00f3w par\u0119 pyta\u0144: czy tylko przypadkiem rdze\u0144 at- pojawia si\u0119 w imionach lub okre\u015bleniach pierwszej wa\u017cno\u015bci, i to dotycz\u0105cych cz\u0119sto sfery sacrum w kr\u0119gu rozwini\u0119tych kultur epoki neolitu i br\u0105zu? At-man<\/em> (boski pierwiastek opisywany w indyjskich Upaniszadach), At-um<\/em> (egipski b\u00f3g solarny, czczony jeszcze przed Re) lub At-mu<\/em>. Wyst\u0119puje tak\u017ce w innych wyrazach: At-otis (imi\u0119 kr\u00f3la i lekarza, syna pierwszego w\u0142adcy zjednoczonego Egiptu, Menesa), At-las (grecki b\u00f3g podtrzymuj\u0105cy sklepienie niebieskie, archaiczny, przedolimpijski), itd.<\/p>\n\n\n\n Zatrzymajmy si\u0119 przy Atmu: to imi\u0119 nosi uratowany z potopu egipski \u201eNoe\u201d, ale te\u017c b\u00f3g (nieraz nazywany Atum) uwa\u017cany za ojca boga powietrza Szu i uwaga! d\u017awigaj\u0105cy na swych barkach sklepienie niebieskie (albo Mleczn\u0105 Drog\u0119). To ju\u017c zupe\u0142nie przypomina greckiego (?) Atlasa. To Atmu mia\u0142 kiedy\u015b spowodowa\u0107 zalanie ca\u0142ej ziemi wodami, a z tego\u017c potopu uratowa\u0142 si\u0119 tylko on sam i kilku jego towarzyszy na barce. To Atum w p\u00f3\u017aniejszych opowie\u015bciach wyst\u0119puje jako \u201epierwsze s\u0142o\u0144ce\u201d, kt\u00f3re pojawia si\u0119 na prawzg\u00f3rzu benben,<\/em> czyli pierwszej ziemi wy\u0142aniaj\u0105cej si\u0119 z bezmiaru W\u00f3d Pierwotnych.<\/p>\n\n\n\n Niezwykle interesuj\u0105ce jest w tym kontek\u015bcie imi\u0119 babilo\u0144skiej bogini Gorzkiej Morskiej Wody \u2013 ot\u00f3\u017c brzmi ono (T)amtu<\/em>. Niewielka inwersja g\u0142oskowa i mieliby\u015bmy at-mu. Potem przekszta\u0142cono je w Tiamat. A je\u015bli przyj\u0105\u0107, jak przyjmuje cz\u0119\u015b\u0107 badaczy, \u017ce oboczn\u0105 form\u0105 at- by\u0142o w Mezopotamii ut – to ujrzymy podobie\u0144stwo imion b\u00f3stw solarnych: w Egipcie At-um<\/em>, a Sumerze Ut-u<\/em>. I czy tylko przypadkiem cz\u0142owiekiem uratowanym z potopu by\u0142 Ut(u)<\/em>-napisztim (por. At-mu egipski)? Jakie\u015b zastanawiaj\u0105ce korelacje zachodz\u0105 pomi\u0119dzy egipskim i mezopotamskim mitem o Bogu S\u0142o\u0144ce (Atum\/ Utu) i Pierwszym Cz\u0142owieku po potopie (Atmu\/ Ut(u)napisztim).<\/p>\n\n\n\n Wydaje si\u0119 przy tym, \u017ce rdze\u0144 ten w\u0142\u0105czony jest w konteksty dotycz\u0105ce kierunku zachodniego, wszak Atum to b\u00f3stwo s\u0142o\u0144ca zachodz\u0105cego. Cz\u0105stka at- niekoniecznie musi zreszt\u0105 wyst\u0119powa\u0107 w nag\u0142osie wyrazu, zdaje si\u0119 wskazywa\u0107 znaczenie \u201ezach\u00f3d\u201d tak\u017ce w nazwie egipskiej krainy zmar\u0142ych, zwanej Du-at. To w\u0142a\u015bnie zach\u00f3d kojarzono z kraina umar\u0142ych.<\/p>\n\n\n\n Atlantyda, czymkolwiek by\u0142a (imaginacj\u0105 kap\u0142ana, mityczn\u0105 krain\u0105 idealn\u0105 czy wspomnieniem rzeczywi\u015bcie istniej\u0105cego pa\u0144stwa), \u0142\u0105czona by\u0142a z Zachodem.<\/p>\n\n\n\n A jaki\u017c zwi\u0105zek z pradawnymi Atlantami mog\u0105 mie\u0107 ludy wspominane przez Herodota i wielu innych historyk\u00f3w staro\u017cytnych, ludy zamieszkuj\u0105ce tereny le\u017c\u0105ce \u2013 co ciekawe \u2013 na zach\u00f3d od \u201eoswojonego\u201d greckiego \u015bwiata czyli oikoumene,<\/em> w Afryce p\u00f3\u0142nocno-zachodniej (na terenie Maroka wznosz\u0105 si\u0119 g\u00f3ry Atlas). Opis nie jest, co prawda dla nich zbyt pochlebny, wy\u0142aniaj\u0105 si\u0119 z niego ludy do\u015b\u0107 prymitywne, ale te\u017c nawet gdyby zak\u0142ada\u0107, \u017ce mieli jaki\u015b zwi\u0105zek z \u201etamtymi\u201d Atlantami, to dzieli\u0142a ich ju\u017c od nich przepa\u015b\u0107 czasu. A mo\u017ce rzeczywi\u015bcie \u201edawna r\u00f3\u017ca tkwi w nazwie, nazwy jedynie mamy…\u201d. Zosta\u0142a tylko nazwa?…<\/p>\n\n\n\n Istnieje w holenderskiej bibliotece pewien niezwyk\u0142y manuskrypt napisany w j\u0119zyku starofryzyjskim, swoista ksi\u0119ga rodzinna zwana Oera Linda Boek<\/em>. Dokument pochodz\u0105cy z XIII stulecia stanowi rzecz sporn\u0105, co do autentyczno\u015bci, a opowiada histori\u0119 starodawnego ludu Fryz\u00f3w, w kt\u00f3rej daty oznaczano wedle klucza: tyle a tyle lat \u201eod zalania Atland\u201d! Podobno kraj Fryz\u00f3w, zanim ci przybyli na tereny Europy, nazywa\u0142 si\u0119 Atlandia… Jest tu opis wielkiej katastrofy, mowa o sprawach dziej\u0105cych si\u0119 na morzu \u015ar\u00f3dziemnych, mowa o Krete\u0144czykach, Fenicjanach itd. Informacje wygl\u0105daj\u0105 na wiarygodne i zgo\u0142a niezwyk\u0142e ( L. Zajdler, Atlantyda<\/em>, s. 136). A lud Fryz\u00f3w? To\u017c to ten sam lud, kt\u00f3ry jako jeden z wielu wchodzi\u0142 w sk\u0142ad tzw. Lud\u00f3w Morza, kt\u00f3rych migracje i podboje zmieni\u0142y obraz \u015bwiata w XIII w. p.n.e., zagra\u017caj\u0105c nawet Egiptowi! Potem Fryzowie osiedlili si\u0119 w Azji Mniejszej. Czy st\u0105d przynie\u015bli do swych p\u00f3\u0142nocnoeuropejskich siedzib dane dotycz\u0105ce obszaru \u015ar\u00f3dziemnomorza, gdzie wieki wcze\u015bniej us\u0142yszeli o Atlantydzie? Ale nie mo\u017cna przes\u0105dza\u0107, albowiem prawdopodobne jest, \u017ce mamy do czynienia z fa\u0142szerstwem.<\/p>\n\n\n\n Wreszcie – problem obrazu \u015bwiata, tzw. imago mundii.<\/p>\n\n\n\n To jest dopiero niezwyk\u0142a sprawa! Przecie\u017c konstrukcje megalityczne to nic innego jak w\u0142a\u015bnie urzeczywistniony w budowli model \u015bwiata (i ju\u017c nie b\u0119dziemy docieka\u0107, czy wy\u0142ania si\u0119 on z pod\u015bwiadomo\u015bci, jak zapewne chcieliby jungi\u015bci, czy jest kwesti\u0105 tradycji). Z wielce istotnym elementem – centrum<\/strong>, wok\u00f3\u0142 kt\u00f3rego wznosz\u0105 si\u0119 kr\u0119gi, centrum, z kt\u00f3rego rodzi si\u0119 \u017bycie, emanuje \u015bwiat, odradza si\u0119 zmar\u0142y (por. grobowce megalityczne).<\/p>\n\n\n\n Ten model przetrwa\u0142 wieki, na przyk\u0142ad w formie mandali albo urbanistycznych kompleks\u00f3w, jak w przypadku pewnego miasta nie tak dawno odkrytego w d\u017cunglach Kampuczy: Anghor Wat – jest ono zbudowane na planie kwadratu \u201emandalicznego\u201d, tak jakby odzwierciedla\u0142o \u201emodel idealny\u201d; tak\u017ce buddyjska \u015bwi\u0105tynia z Indonezji w Borobudur na Jawie niew\u0105tpliwie reprezentuje model mandaliczny, zreszt\u0105 jak ka\u017cda buddyjska stupa. I nie ma tu nic do rzeczy argument oponent\u00f3w, nie godz\u0105cych si\u0119 na dostrzeganie takich szerokich zwi\u0105zk\u00f3w, \u017ce np. Anghor zbudowano dopiero w okresie \u015bredniowiecza. C\u00f3\u017c z tego, wa\u017cne, \u017ce zachowano niezwykle archaiczny model.<\/strong> Budowle megalityczne w Malezji tak\u017ce s\u0105 stosunkowo m\u0142odej daty \u2013 ale s\u0105 kontynuacj\u0105 modelu \u015bwiata wypracowanego przed tysi\u0105cami lat. I co do tego nawet powa\u017cni naukowcy nie maj\u0105 w\u0105tpliwo\u015bci. I to jest mo\u017ce najbardziej fascynuj\u0105ce: \u201ed\u0142ugie trwanie\u201d modeli, wzorc\u00f3w, matryc.<\/p>\n\n\n\n Ale przecie\u017c miasta staro\u017cytnego Wschodu, o tysi\u0105clecia wcze\u015bniejsze ni\u017c Anghor, tak\u017ce s\u0105 \u201ewpisane\u201d w t\u0119 symbolik\u0119, a trzeba pami\u0119ta\u0107, \u017ce niemal ka\u017cdy kompleks architektoniczny to model odzwierciedlaj\u0105cy mit kosmogoniczny, bo czy\u017c prastare miasto Sumer\u00f3w Ur nie jest idealnym odbiciem mitu kosmogonicznego i modelu \u015bwiata jednocze\u015bnie? Ur dooko\u0142a opasywa\u0142a woda, odnogi Eufratu, za\u015b mniej wi\u0119cej po\u015brodku wznosi\u0142a si\u0119 g\u0142\u00f3wna \u015bwi\u0105tynia, zikkurat. To absolutnie model kosmologiczny \u2013 wielka rzeka wok\u00f3\u0142 (nieraz personifikowana jako w\u0105\u017c opasuj\u0105cy uniwersum) i axis mundi czyli g\u00f3ra \u015bwiata po\u015brodku…<\/strong><\/p>\n\n\n\n W Egipcie zachowa\u0142a si\u0119 opowie\u015b\u0107 o pewnym faraonie z I dynastii, kt\u00f3ry wzni\u00f3s\u0142 miasto Memfis po zjednoczeniu kraju i nakaza\u0142 kopa\u0107 kana\u0142y wok\u00f3\u0142, tak by oblewa\u0142a je woda (samo miasto nie zachowa\u0142o si\u0119). Czy\u017c to nie przywo\u0142uje my\u015bli, \u017ce tak\u017ce w tym przypadku mamy do czynienia z realizacj\u0105 modelu imago mundi? Otaczanie Miejsca do \u017bycia wodami pozostaje w zgodzie w kosmogonicznymi mitami o wy\u0142anianiu si\u0119 \u015bwiata w centrum z Chaosu; za\u015b zikkurat, piramida, lub inna budowla sakralna to nic innego, jak realizacja Pierwszej G\u00f3ry \u015awiata, owej mitycznej wy\u0142onionej z W\u00f3d Pierwszej Ziemi, na kt\u00f3rej rozpocz\u0119\u0142o si\u0119 \u017cycie.<\/strong><\/p>\n\n\n\n Wszyscy znamy indyjskie mandale, a s\u0105 one w\u0142a\u015bnie plastycznym przedstawieniem idei identycznej z t\u0105, ka\u017c\u0105c\u0105 wznosi\u0107 megalityczne struktury i staro\u017cytne budowle. Istotne znaczenie mia\u0142y tu kszta\u0142ty figur geometrycznych – na przyk\u0142ad w mandali indyjskiej kwadrat symbolizuje ziemie, a okr\u0105g dooko\u0142a Niebo, rzeczywisto\u015b\u0107 wy\u017csz\u0105 ( mo\u017cna by tu przywo\u0142a\u0107 kwadrat podstawy zikkuratu i okr\u0119g rzeki wok\u00f3\u0142).<\/p>\n\n\n\n W kontek\u015bcie Atlantydy, warto jeszcze wspomnie\u0107 o s\u0142ynnym Tartessos<\/strong>. Istnieje teoria, \u017ce pocz\u0105tki tej kultury mog\u0105 pozostawa\u0107 w zwi\u0105zku z kultur\u0105 Krety<\/strong>, zauwa\u017cono wszak dawno wp\u0142ywy minojskie widoczne w wyrobach i budowlach z Tartessos, por\u00f3wnywano te\u017c groby tolosowe na Krecie z megalitycznymi grobowcami z Tartessos czy szerzej – z p\u00f3\u0142wyspu Iberyjskiego, albowiem tam ostatecznie ulokowano legendarnie bogate miasto. Co ciekawe, ludzie z Tartessos twierdzili, jak przekazali greccy historycy, \u017ce ich miasto liczy sobie 6 tys. lat. Je\u015bliby przyj\u0105\u0107 obliczenie za prawdziwe, miasto pochodzi\u0142oby z drugiej po\u0142owy IV tys. p.n.e. (zreszt\u0105 stawiano tez\u0119, \u017ce mo\u017ce jest to miasto potomk\u00f3w ocalonych z kataklizmu, kt\u00f3ry mia\u0142 dotkn\u0105\u0107 Atlantyd\u0119). Do miasta wp\u0142ywa\u0142o si\u0119 odnog\u0105 rzeki, tak wi\u0119c rzeka op\u0142ywa\u0142a miasto, jak w wielu innych modelowych miastach (T. \u0141oposzko, Tajemnice staro\u017cytnej \u017ceglugi<\/em>, s. 15.)<\/p>\n\n\n\n A przecie\u017c ten model, z miastem otoczonym przez kilka kolistych kana\u0142\u00f3w znany nam jest sk\u0105din\u0105d, mi\u0119dzy innymi z plato\u0144skiej opowie\u015bci o Atlantydzie<\/strong>.<\/p>\n\n\n\n Sk\u0105d si\u0119 wywodzi? Coraz wyra\u017aniej zdaje si\u0119 wy\u0142ania\u0107 przed naszymi oczami stare dziedzictwo, kt\u00f3re nazwali\u015bmy je kultur\u0105 megalitycznych \u017ceglarzy<\/strong>. To chyba tej w\u0142a\u015bnie kulturze lub raczej temu, co z niej zosta\u0142o w sferze idei, Platon zawdzi\u0119cza opis struktury stolicy Atlantydy, sk\u0142adaj\u0105cej si\u0119 z koncentrycznych pas\u00f3w ziemi i wody. Ten model koncentrycznych kr\u0119g\u00f3w wszed\u0142 na sta\u0142e do naszego dziedzictwa, cho\u0107by jako jeden z pramodeli labiryntu, mandali, planu miast z wyra\u017anym centrum, etc.<\/p>\n\n\n\n Druga warstwa plato\u0144skiej opowie\u015bci najpewniej odnosi si\u0119, s\u0105dz\u0105c po opisach zwyczaj\u00f3w i kult\u00f3w, do Minojczyk\u00f3w<\/strong>. Mo\u017ce pradawna tradycja \u201ena\u0142o\u017cy\u0142a\u201d si\u0119 na narracje dotycz\u0105ce wybuchu na minojskiej Therze<\/strong>? Tak to jest \u2013 opowie\u015b\u0107 Platona nie jest jednorodna, to zlepek wielu informacji i motyw\u00f3w. Poszukiwanie jednej <\/strong>Atlantydy (konkretnego kraju, wyspy, zwartego pa\u0144stwa) nie mo\u017ce sko\u0144czy\u0107 si\u0119 powodzeniem. Atlantyda to nazwa-klucz, nazwa-symbol, a na jej desygnat sk\u0142ada si\u0119 wiele, a nie jedna \u201erzeczywisto\u015b\u0107\u201d. Mi\u0119dzy innymi sk\u0142ada si\u0119 na\u0144 pami\u0119\u0107 o kulturze lud\u00f3w megalitycznych, ale te\u017c o minojskiej Krecie, o wielkiej katastrofie na Therze, o prastarych zwi\u0105zkach Egiptu i wybrze\u017cy Palestyny z l\u0105dem greckim. Ale najistotniejszy wydaje si\u0119 imago mundi<\/strong><\/em>, Model \u015awiata.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":" (Artyku\u0142 napisany ok. 2002 roku dla witryny internetowej racjonalista. pl. W stosunku do pierwotnej wersji zosta\u0142 uzupe\u0142niony o kilka nowych informacji) Coraz wi\u0119cej badaczy sk\u0142onnych jest uzna\u0107, \u017ce zbyt pochopnie wiele staro\u017cytnych opowie\u015bci odes\u0142ali\u015bmy w swej pysze do lamusa. Zatem czas przej\u015b\u0107 do jednej z takich odes\u0142anych legend; ot\u00f3\u017c – ryzykuj\u0105c u\u015bmiech czytelnik\u00f3w – opowiem […]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":414,"comment_status":"closed","ping_status":"closed","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[2],"tags":[],"class_list":["post-388","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-swiaty-starozytne"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=388"}],"version-history":[{"count":62,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":2752,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/388\/revisions\/2752"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/414"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=388"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=388"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/arbormundi.pl\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=388"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Cabo-da-Roca-Portugalnia.-Umowny-punkt-najdalej-wysuniety-ku-Atlantykowi-1024x678.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Koniec-kontynentu-europejskiego...-678x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Detal-z-wystawy-muzeum-w-Maladze..jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/tzw.-Slupy-Heraklesa-dzis-Gibraltar-widok-na-oddalone-o-ok.-20-km-wybrzeze-Afryki.-Fot.-wlasna-autorki-1-1024x767.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Tolos-z-kregami-z-Hiszpanii.-Zrodlo-fot.-Z.-Krzak-Megality-swiata-Wroclaw-2001-s.-15-1024x492.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/india-331_1920-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSCN6993-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Karpacz.-Kosciolek-z-ziem-Wikingow-768x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Model-Atlandydy.-Zrodlo-K.-Kowalski-Z.-Krzak-Echa-Atlantydy-Warszawa-1989-614x1024.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/P.-Carus-Historia-diabla-Wroclaw-2014-s.-26.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/fot4.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Plan-swiatyni-Borobudur-z-Jawy-z-poczatku-IX-w.-Z-J.-Auboyer-Sztuka-Indii-s.-249.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/DSC1147-1024x678.jpg\")
![\"\"](\"https:\/\/arbormundi.pl\/\/wp-content\/uploads\/2021\/05\/Akrotiri-na-Santorynie-miasto-zasypane-przez-popiol-wulkaniczny-1024x641.jpg\")